Altijd verse sneeuw

Advocaten onder elkaar vormen een vrolijk volkje. Net als alle beroepsgroepen hebben zij een repertoire van scherpe grappen, die niet echt bedoeld zijn voor buitenstaanders.

Een zoeker naar gerechtigheid komt bij een kenner van de wet en zegt: “Meneer de advocaat, ik zit met een probleem.” Die heft zijn handen op en roept: “Wat een toeval, dat is mijn specialiteit!” Waarop de man geprikkeld reageert met: “Maar u weet helemaal niet waar het over gaat.” “Pardon”, zegt de advocaat, “gaat u door.”

En het gezegde "voorkómen is beter dan genezen' - zaken moet je direct goed regelen om geschillen later te voorkomen - heeft als ondeugend vervolg "en vóórkomen is nog beter dan voorkómen'. Dit om aan te geven dat een jurist die per uur betaald wordt (door zijn cliënt), meer verdient aan een lekker ingewikkeld proces, dan aan het voorkomen van zo'n procedure.

Het zijn maar grappen. Een advocaat of andere jurist die wordt gevraagd te adviseren over en bij het opstellen van contracten en overeenkomsten, op allerlei gebieden, zal natuurlijk zijn of haar uiterste best doen om goede afspraken op papier te zetten. Daar staat vanzelfsprekend een vergoeding tegenover. Iemand die advies zoekt, kan zelf veel aan de (uur)kosten doen door de zaak zo goed mogelijk voor te bereiden en alle eisen en wensen op papier te zetten. Dat bespaart tijd. Het oog van de meester blinkt wel helder, maar hij is geen helderziende die precies aanvoelt wat zijn klant mankeert.

Bij een arts, die niet per uur rekent, ligt dat anders. Daar kan je onvoorbereid naar toe gaan en volstaan met de opmerking "dokter ik voel me niet goed'. En niemand ligt dan wakker van een reeks onderzoeken om de diagnose en een remedie vast te stellen. De verzekering tegen schade aan het fysiek dekt immers (bijna) alle kosten. Omdat haast iedereen tegen die ziektekosten verzekerd is, ook gezonde mensen, hoor je nooit een verzekerde klagen over de rekening van al die advocaten en assistenten in witte jassen.

Het valt op dat maar acht procent van de gezinnen in ons land zich verzekert van rechtsbijstand (RB) door hiervoor een verzekering af te sluiten. Zo'n abonnement op het juridische Leger des Heils, vol behulpzame kenners van goed en kwaad, lijkt veel op een ziektekostenverzekering. Alleen gaat het dan niet lijf en leden, maar om schade aan het financieel en emotioneel gestel, door onrecht aangedaan door een verkeersdeelnemer, werkgever, verzekeraar, leverancier, buurman, huisbaas, gemiste erfenis of overheidsinstantie. Een kleffe grap (uit het repertoire van de RB-mannen) over emotionele problemen, die onder zo'n verzekering vallen, is de bekende buurman met zijn driehonderd duiven, waardoor je gazon er het hele jaar vers besneeuwd uitziet. Een actueel voorbeeld is de aanleg van de TGV-sneltrein, die veel mensen in hun woongenot en andere rechten kan treffen. Wie zich daar niet bij neer wil leggen en verzekerd is, kan dat voorleggen aan zijn verzekeraar.

De RB-verzekering dateert uit het begin van de jaren zestig en is een van de snel groeiende in verzekeringsland. Dat komt omdat zowel particulieren als bedrijven meer te maken krijgen met juridische problemen om hun recht te halen. Volgens de Nederlandse Organisatie van (43) Rechtsbijstand Assuradeuren (NORA) is daar een aantal redenen voor. Zo heb je als particulier of ondernemer met veel wetten en regels te maken en neemt de kans op een juridische botsing toe door de groeiende complexiteit ervan. Ook laat de overheid veel meer over aan de eigen verantwoordelijkheid van de burger. De consument, onder meer door een beter opleidingsniveau, komt meer op voor zijn rechten dan vroeger.

De zon schijnt op de markt voor rechtskundig advies en bijstand. Afgelopen donderdag hield de NORA in Den Haag voor het eerst open huis voor vakbroeders en -zusters en liet ze zien waarom het gaat in de rechtsbijstand. In tien jaar tijd zijn de ontvangen premies gestegen van 90 naar 215 miljoen gulden. Aanvankelijk deden de RB-verzekeraars in bijstand aan houders van motorvoertuigen, maar al jaren verschuift het accent naar huishoudens en bedrijven. De huidige premieomzetpercentages zijn respectievelijk 38, 25 en 37 procent.

Er lopen 1,5 miljoen polissen op 1,8 miljoen motorvoertuigen, 377 duizend huishoudens en 124 duizend ondernemingen. Dit jaar vroegen verzekerden 167 duizend keer om rechtshulp en even zoveel keren (schatting) om telefonisch en mondeling advies. Exclusief de verkeerszaken was de verdeling van de (40 duizend zaken) als volgt: 12,9 procent onrechtmatige daad en verhaal van schade, 35,5 procent contracten, 20,9 arbeids- en sociaal recht, 8,1 procent administratief recht, 6,3 procent huur-, pacht- en burenrecht en 16,3 procent overige zaken. In 5130 gevallen (in 1990) werd een zaak uitbesteed aan een advocaat die daarvoor gemiddeld 5800 gulden aan kosten rekende. In de branche werken 300 juristen en 230 andere deskundigen. Bijna alle verzoeken worden door die eigen medewerkers afgewerkt.

wordt vervolgd