Jenny Arean Jenny Arean zingt Ischa Meijer. (De ...

Jenny Arean Jenny Arean zingt Ischa Meijer. (De Jongste Dag CDJD12JA)

Calypso Calypso Ladies 1926-1941 (Heritage HT CD 06). Distributie: Music & Words.

U2 U2: Achtung Baby. (Island 262110)

Jenny Arean

Zelden heeft Jenny Arean materiaal gezongen, dat haar zo goed paste als in de jaren van haar samenwerking met Ischa Meijer. Hoewel de programma's waarin ze getweeën optraden, bleven steken in de marge, is daaruit heel wat voortreffelijk repertoire overgebleven - intieme en authentieke liedjes die buiten de oorspronkelijke context des te beter tot hun recht komen. De auteur buitte alle talenten van de zangeres volledig uit; de zangeres gaf blijk van een intens inzicht in wat de auteur bedoelde.

Opnamen uit diverse bronnen, deels al eerder op de plaat verschenen, zijn nu samengebracht op de cd Jenny Arean zingt Ischa Meijer, een uitstalkast van de mooiste nummers. Daartoe behoren onder meer de tederste liedjes die sinds jaren over Amsterdam zijn geschreven, het uitdagende titellied van het programma Gescheiden vrouw op oorlogspad en een paar navrante chansons over de lieve leugen van het theater. Er is een bijna Brechtiaans nummer over de dempende werking van muziek bij de grootste wereldrampen (“maar wat er ook gebeurt, er klinkt muziek”) en er is het ontroerende “We gaan als vrienden uit elkaar”, één keer solo, één keer als duet met Meijer.

Componisten als Henk van der Meulen, Frits Lambrechts en Joop Stokkermans hebben er pregnante melodieën bij geschreven, die - soms hoekig en bits, soms lyrisch en weemoedig - worden uitgevoerd in bezettingen met viool, accordeon en cello. Een van de nummers is een zelfportret, waarin Jenny Arean zich presenteert als “een wijf met lef en leven in d'r stem”. Tekst en voordracht hebben een ironische ondertoon, maar het is goed gelijkend.

Jenny Arean zingt Ischa Meijer. (De Jongste Dag CDJD12JA) HENK VAN GELDER

Calypso

Calypso Ladies is de wat misleidende titel van een verzamel-cd met maar liefst 25 stukken uit de jaren 1923-1941. Misleidend vooral omdat er geen dame op te horen is, ze zijn slechts het onderwerp van gesprek. Van viriele mannen uiteraard met vervaarlijk ronkende namen als The Lion, The Pretender, Lord Executioner, The Growler en The Caresser(!). De machtigste he-man is echter The Tiger die zijn krachten over vier liefjes verdeelt: Delcina, Señorita Panchita en Emilia. Je zou er van in de war raken.

Naast 18 liedjes staan er ook zeven instrumentale stukken op deze cd. Enkele daarvan klinken buitengewoon jazzy, andere hebben met calypso niets uit te staan zoals "Carmencita', een onvervalste wals, net als "Victoria'. Het doet niets af aan de period charm van deze cd waarvoor hoofdzakelijk uit het repertoire van de Amerikaanse Decca maatschappij werd geput. Dat niet de originele masters maar gebruikte 78-platen als bron werden gebruikt blijkt uit de ruis, die echter nooit storend is. De oudste opnamen werden in New York gemaakt, veel van de recentere in Port of Spain, de hoofstad van Trinidad, met als huisorkest de Carribean Serenaders van gitarist Gerald Clark. Extra interessant wordt deze cd door de bijgevoegde teksten, waaruit blijkt dat de macho's hun heldenrol maar zelden waar maken. Ze kloppen vergeefs op gesloten deuren, moeten op de grond slapen, trouwen de verkeerde vrouw, of blijken hun geliefde niet op te kunnen tillen - de tranen schieten je erbij in de ogen.

Calypso Ladies 1926-1941 (Heritage HT CD 06). Distributie: Music & Words.

FRANS VAN LEEUWEN

U2

De eerste lp van U2 sinds drie jaar, Achtung Baby, is geproduceerd door Daniel Lanois, met hulp van Brian Eno. In een interview met het Amerikaanse muziekblad Rolling Stone vertelt Eno hoe met woorden als "smerig', "donker', "industrieel' en "broeierig' de sfeer werd aangegeven die Achtung Baby moest krijgen. Het uitgangspunt bij de opnamen was dat de plaat niet mocht klinken naar opnamestudio's of naar "U2', maar het idee moest geven dat je wordt meegenomen op reis, of dat de hifi-installatie eigenlijk stuk is. Met Achtung Baby werd begonnen in de Hansa Studio's in Berlijn, de studio waar Eno ooit nog had gewerkt aan David Bowie's Heroes.

Het eerste dat opvalt aan Achtung Baby is de grimmige toon. Het pastorale geluid van The Unforgettable Fire (1984) en The Joshua Tree (1987) is ingewisseld voor de klank van de grote stad. De eerste 45 seconden van het openingsnummer Zoo Station worden gevuld door een haperend, vuilklinkend gitaarloopje en vervormde percussie, waarin het inderdaad lijkt alsof de speakers het begeven hebben. Dan zwenkt het nummer even naar een typische meeslepende U2-melodie met woordloos gegalm van Bono, waarna het definitief de dreigende vorm krijgt van door een megafoon gezongen teksten en drums die klinken als slagen op olievaten.

Bij Achtung Baby ligt meer dan bij vorige lp's de nadruk op het ritme. Bassist Adam Clayton en drummer Larry Mullen zijn prominenter dan gitarist The Edge, een gedurfde stap aangezien diens echoënde riffs altijd als pronkstuk van de band werden beschouwd. Ook Bono vertrouwt niet uitsluitend meer op galmen en uithalen, zijn voordracht is stuwend geworden. Soms, zoals in de nieuwe single Mysterious Ways, komt de bijna funky zang wat onwennig over. En sommige nummers (One, Who's gonna ride your Wild Horses) vallen tussen de oude en de nieuwe aanpak in en daardoor regelrechte draken geworden. Maar in bijvoorbeeld Tryin' to throw your arms around the World of The Fly is de spanning onderhuids en daardoor optimaal; de spanning tussen verval en glorie, of tussen woede en mededogen.

U2: Achtung Baby. (Island 262110)

HESTER CARVALHO