Athene: "Maastricht' is triomf voor Mitsotakis

ISTANBUL, 13 DEC. In Griekenland is het resultaat van "Maastricht' ten tonele gevoerd als een triomf voor Athene en voor premier Mitsotakis persoonlijk, omdat deze er zijn grote "gevecht' heeft gewonnen. Daarbij wordt niet gedacht aan monetaire zaken - waar de Grieken zich nauwelijks voor interesseren - maar aan de Westeuropese Unie (WEU), die op haar gelijktijdig gehouden vergadering Griekenland heeft toegezegd dat het hiervan volgend jaar volwaardig lid kan worden.

Mitsotakis had gedreigd met een veto tegen de EPU als hij in dit opzicht zijn zin niet kreeg. Ook president Karamanlis had een manifest uitgevaardigd waarin hij zich afvroeg waarom Groot-Brittannië, dat tegen de Europese politieke eenheid is, wel mocht meedoen aan de verdediging van Europa, en Griekenland, dat daarvoor was, niet. Bovendien had hij een speciale brief doen uitgaan naar de Britse premier John Major.

De kwestie van Griekenlands toelating tot de WEU is een van de weinige zaken waarin Groot-Brittannië in Maastricht heeft toegegeven. Het was er de laatste en enige tegenstander van en hield vast aan de visie dat het te zijner tijd gelijk moest toetreden met NAVO-lid Turkije, dat daartoe al eerder een aanvraag had ingediend. Turkije kan nu slechts geassocieerd lid worden.

Voor de Grieken vormt het feit dat Turkije is achtergesteld juist de grote attractie. In de WEU zelf zijn ze eigenlijk nauwelijks geïnteresseerd, maar elke aangelegenheid waarin zij het gevreesde buurland voor kunnen zijn is meegenomen. Mitsotakis heeft met dit succes stellig zijn netelige binnenlandse positie verbeterd.

Men moet terugdenken aan het begin van zijn regering, juni vorig jaar, toen hij van een andere EG-topconferentie, in Dublin, ook als triomfator terugkeerde, zonder dat er in Athene veel aandacht was voor al het andere dat daar was besproken. In het slotcommuniqué had hij een passage weten te krijgen waarin Turkije - dat ook van de EG lid wil worden - aan het verstand werd gebracht dat er "verband bestaat' tussen de Cyprus-kwestie en de EG-relaties met dat land, met andere woorden dat van Turkije concessies inzake Cyprus worden verwacht.

De woede in dat land hield toen gelijke tred met de voldoening in Athene, en nu loopt het weer net zo. Het dahblad Milliyet klaagt in twee hoofdartikelen dat Turkije van de WEU “geen zeggenschap maar alleen plichten krijgt”. Volgens de Turkse visie "misbruikt' Athene de EG tegen Turkije, en datzelfde kan het gaan doen met de WEU. De nieuwe Turkse minister van defensie Nevzat Ayaz had aan de vooravond van Maastricht gewaarschuwd voor het volgende scenario:

Griekenland denkt het internationale recht aan zijn zijde te hebben inzake de uitroeping van een twaalf-mijlszone in de Middellandse Zee, waardoor het Turkije - met inschakeling van de Griekse eilanden vlak onder de Turkse kust - geheel kan insluiten. Turkije heeft al eerder verklaard dat dit een "casus belli' zou zijn, een reden de oorlog te verklaren. Maar als WEU-lid kan Athene zich nu beroepen op artikel 5 van het verdrag, waarin wordt gesteld dat de leden elkaar moeten bijstaan als ze worden aangevallen.

Griekenland zou binnen de WEU “overmoedig” kunnen worden, aldus de Turkse minister, die zich op de daags na Maastricht gehouden NAVO-vergadering in Brussel heeft beklaagd over de “tegen Turkije” genomen beslissing. En de Turkse pers wordt weer gesterkt in haar overtuiging dat, als het erop aankomt, de "christelijke landen' elkaar altijd helpen, of het nu in de EG is, de NAVO of de WEU.