Wijziging Franse grondwet nodig

PARIJS, 12 DEC. In Frankrijk zal de grondwet van de Vijfde Republiek moeten worden gewijzigd als gevolg van het verdrag van Maastricht. Het verdrag voorziet in een "Europees burgerschap' en als consequentie daarvan in uitbreiding van het actief en passief kiesrecht in de lidstaten van de Gemeenschap tot EG-burgers uit andere landen die in de betrokken lidstaat wonen. De Franse grondwet bepaalt dat alleen Fransen bij verkiezingen mogen stemmen.

Het verdrag van Maastricht bepaalt dat EG-burgers die in een lidstaat van de Gemeenschap wonen, maar niet de nationaliteit van dat land hebben, kiesrecht zullen krijgen bij gemeenteraadsverkiezingen en bij de verkiezingen voor het Europese Parlement. Bij gemeenteraadsverkiezingen kunnen ze in beginsel ook gekozen worden. In sommige EG-landen bestaan al dergelijke voorzieningen, bijvoorbeeld in Italië waar ook ingezetenen uit andere EG-landen mogen stemmen bij de Europese verkiezingen.

In Nederland mogen vreemdelingen (niet alleen EG-onderdanen maar ook mensen afkomstig van buiten de Gemeenschap) al stemmen bij de verkiezingen voor gemeenteraad en Europarlement. Voorwaarde is dat zij over een geldige verblijfstitel beschikken en meer dan vijf jaar in Nederland wonen. Dit is echter niet vastgelegd in de grondwet maar in de kieswet. Het ministerie van binnenlandse zaken onderzoekt nog of de kieswet nu moet worden gewijzigd.

Volgens het Franse Conseil Constitutionnelle (Constitunioneel Hof), dat toeziet op de naleving van de grondwet, kan een internationale verplichting van Frankrijk die strijdig is met de grondwet pas worden geratificeerd nadat de grondwet is gewijzigd. De Franse president Mitterrand sprak zich onlangs al uit voor wijziging van de grondwet, maar als gevolg van het nieuwe Europese verdrag is een herziening nu noodzakelijk om het verdrag te kunnen ratificeren.

Deze consequentie van het verdrag kan in Frankrijk tot politieke verwikkelingen leiden. Invoering van het kiesrecht voor buitenlanders uit andere EG-landen bij de verkiezingen voor het Europese parlement is niet onomstreden. Uiterst-rechts is gekant tegen invoering van het kiesrecht voor "EG-onderdanen' bij gemeenteraadsverkiezingen. Gevreesd wordt dat ook andere buitenlanders, bijvoorbeeld Noordafrikaanse immigranten die in Frankrijk wonen, dan kiesrecht zullen krijgen.

De Franse grondwet zal overigens ook om een andere reden gewijzigd moeten worden. Volgens de Conseil Constitutionnelle verbiedt de grondwet elke overdracht van soevereiniteit. Maar daarvan is wel degelijk sprake ingevolge het Maastrichtse verdrag inzake de monetaire unie. De wijziging kan via het parlement en-of via een referendum worden doorgevoerd, maar daarover zal nog nader beslist moeten worden. Voor de Nederlandse grondwet heeft het Europese verdrag in elk geval geen gevolgen omdat de grondwet zich niet verzet tegen overdracht van souvereiniteit.