Nijenrode studeert en speelt spelletjes tijdens bezetting

BREUKELEN, 12 DEC. Op kasteel Nijenrode heerst de kenmerkende bezettings-sfeer: een mengsel van opwinding en verveling. In de hoeken van de statige vergaderzaal slapen studenten op matrassen, terwijl rond een tafel over de strategie wordt gepraat. De spelletjes waarmee wordt gedood, geven aan dat we hier met aankomende managers te maken hebben: Monopoly (onroerend goed) en Shark (aandelen). Maar ook liggen er open studieboeken, want op Nijenrode, universiteit voor bedrijfskunde, wordt gewerkt. Zelfs in deze verwarde tijden.

De oude burcht van ridder Gerard Splinter van Ruwiel maakt zich eens te meer op voor een mogelijk langdurig beleg. Nadat het kasteel op 29 oktober al eens in plastic werd ingepakt, hebben vijftig studenten het bestuurlijk centrum van Nijenrode dinsdagnacht voor onbepaalde tijd bezet. Ze protesteren daarmee tegen de dreigende opheffing van hun opleiding.

Het gaat om het verdwijnen van een voor Nederland unieke campus-cultuur en van een 45-jarige traditie, vindt de een. Emoties spelen een ondergeschikte rol, het draait om een aantoonbaar kortzichtig beleid, denkt de ander. Twee biljartende studenten in het koetshuis van Nijenrode hebben een derde versie: “We hebben niet zoveel geld betaald om te studeren in een sterfhuis. Wanneer Nijenrode opgeheven wordt, maken we met deze opleiding weinig indruk in het bedrijfsleven.”

Hoe lang de bezetting zal duren, is nog onduidelijk. De bruggen zijn dinsdagnacht rond drie uur met behulp van een krik opgehaald. Het kasteel is alleen nog bereikbaar met een rubberbootje en een waterfiets. In de schemering pendelen de bootjes vrijwel onophoudelijk over de halfbevroren slotgracht heen en weer. De communicatie met het actiecentrum in het koetshuis verloopt via walkie-talkies. Enkele oud-Nijenrodianen (jaargang 1971) van het comité "Nijenrode Blijft' werken daar aan de volgende fase van de lobby voor het behoud van hun alma ater.

Edith Hagenaar, een derdejaars studente, zegt dat het kasteel pas ontruimd wordt wanneer aan twee eisen is voldaan. Presidente Neelie Kroes moet opnieuw met minister Ritzen gaan onderhandelen over behoud van de huidige opleiding, voordat de Tweede Kamer op 17 december stemt over de onderwijsbegroting. Ook moet er een onafhankelijke commissie komen om het contact tussen de directie en de studenten te herstellen en Kroes te "begeleiden' in haar Haagse onderhandelingen. Andere actievoerders zien de bezetting vooral als publiciteitsstunt: “Je moet in de picture blijven”, meent student Joost Eijffinger.

Studenten van Nijenrode protesteren tegen het convenant dat minister Ritzen van onderwijs en presidente Kroes, pas enige maanden president van Nijenrode, op 9 oktober ondertekenden. De driejarige BBA-opleiding (Bachelor of Business Administration) wordt opgeheven ten gunste van het al bestaande MBA-programma (Master of Business Administration), een éénjarige doctoraalopleiding. Nadat minister Ritzen in september onverwachts bekendmaakte de jaarlijkse subsidie van 12 miljoen aan Nijenrode stop te zetten, sleepte mevrouw Kroes naar eigen zeggen “voor de poorten van de hel” bij Onderwijs een bedrag van 63 miljoen weg. Met dat bedrag wordt de BBA-opleiding afgebouwd en zal men zich concentreren op MBA-opleiding, die binnen korte tijd tot de top-vijf van Europa moet behoren.

Het door studenten en oud-studenten opgerichte comité "Nijenrode Blijft!' meent echter dat de Europese markt voor MBA-opleidingen verzadigd is, terwijl er voor studenten van de BBA een stabiele interesse bestaat bij het bedrijfsleven. Ook wijst het comité er op dat zich voor de 75 plaatsen voor de huidige MBA-opleiding van Nijenrode dit jaar maar 44 studenten hebben aangemeld. “Beleidsmatig is het een dubieuze beslissing”, denkt derdejaars student Teun Hermsen. “Stel je voor dat Heineken besluit de produktie van gewoon bier stop te zetten en zich alleen op Buckler te richten. Je gooit iets dat goed loopt weg, om je in een onzeker avontuur te storten.”

De studenten geloven stellig dat Nijenrode nog gered kan worden, ondanks de interne verdeeldheid na het optreden van Kroes. Het comité "Nijenrode Blijft!' verwijt de oud-minister "haar' convenant met een overrompelingstactiek door het algemeen bestuur te hebben geloodst. Twee hoogleraren en tien studenten proberen die gang van zaken nu via de rechter ongeldig te laten verklaren. Maar als ze daarin slagen, loopt Nijenrode het risico zowel de BBA- als de MBA-opleiding te verliezen. Men hoopt daarom vóór 17 december in Den Haag nog iets te kunnen bereiken.

“Onze lobby is buitengewoon effectief”, meent Edith Hagenaar. “Bijna een derde van de tijd van het debat over de onderwijsbegroting is aan Nijenrode gewijd, terwijl Kroes beweerde dat er in de politiek geen enkele interesse voor bestond.” Het "old boys network' van Nijenrode heeft zich op dat punt wel bewezen. Al heeft oud-Nijenrodiaan Wim Kok nog niets van zich laten horen. Maar daarvoor heeft men in het kasteel alle begrip, hij heeft tenslotte zijn eigen “corporate interest”.