Gorbatsjov buigt voor gemenebest

MOSKOU, 12 DEC. President Michail Gorbatsjov van de Sovjet-Unie lijkt zich neer te gaan leggen bij het Slavische gemenebest dat de republieken Rusland, de Oekraïne en Wit-Rusland zondag buiten hem om hebben gesloten en dat vanmorgen ook door het Russische parlement is goedgekeurd.

In een vraaggesprek met de onafhankelijke krant Nezavisimaja Gazeta van vandaag zegt Gorbatsjov dat hij het “uiteenvallen” van de Sovjet-Unie zal accepteren mits dit proces zich “langs constitutionele weg” voltrekt. Gorbatsjov wil de formatie van het gemenebest niet verhinderen, zo hebben medewerkers van het Sovjet-staatshoofd vanmorgen bovendien nog beaamd.

In het interview met de Nezavisimaja Gazeta legt Gorbatsjov er de nadruk op dat hij voorstander blijft van de “zachte unie” zoals hij die zelf had uitgewerkt in zijn concept-verdrag voor de nieuwe Unie van Soevereine Staten. Maar als er nu op legale wijze wordt besloten tot een andere constructie dan zal hij de “keuze van de vertegenwoordigende organen en het volk respecteren”.

Hij zei geen putsch te vrezen. Weliswaar zijn de “reactionaire krachten zich aan het mobiliseren, maar ik ben er diep van overtuigd dat ze geen kans van slagen hebben om het leger te gebruiken”, aldus Gorbatsjov. Nog geen week geleden gaf het staatshoofd in een interview met een weekblad juist uiting aan zijn vrees voor een coup “uit het militair-industrieel complex”.

Voor zichzelf ziet Gorbatsjov in de toekomstige triple-alliantie van de drie Slavische republieken geen rol meer weggelegd. In het korte vraaggesprek dat gisteren werd gehouden zegt Gorbatsjov dat hij geen zin heeft om de “bruiloft-generaal” te spelen. In het pre-revolutionaire Rusland, zoals onder andere beschreven door Tsjechov, was de huwelijks-generaal een militair zonder enige invloed die door de ouders van de bruid, vaak tegen betaling, werd uitgenodigd om het trouwfeest in vol ornaat op te luisteren. De vader van de bruid kon zo laten zien dat de familie vrienden had in de hoogste kringen.

Volgens een Russische parlementariër zou president Boris Jeltsin van Rusland Gorbatsjov gisteren in een anderhalf uur durend onderhoud hebben voorgehouden dat zijn politieke positie hopeloos aan het worden was. Jeltsin zette hem zo de pin op de neus, nadat hij zelf eerst steun had verworven van de minister van defensie, maarschalk Jevgeni Sjaposjnikov, en de verzamelde chefs van staven.

De militaire top van de voormalige Sovjet-Unie toonde zich “tevreden” over Jeltsins interpretatie van het nieuwe gemenebest nadat de Russische president hun had toegezegd dat de strategische krijgsmacht onder één opperbevel zou blijven opereren en het leger ook nog eens extra geld had beloofd.

Pag. 5:

"Slavisch' akkoord van Brest door parlement Rusland goedgekeurd

Gisteren werd bovendien duidelijk dat de Sovjet-republiek Kazachstan, wat betreft economisch potentieel de derde deelstaat van de Unie, aanstalten maakte om bij het gemenebest aan te schuiven.

Vandaag zijn de vijf moslim-republieken uit centraa-Azië - Kazachstan, Oezbekistan, Kirgizië, Tadzjikistan en Toerkemistan - in de Toerkmeense hoofdstad Asjchabad bijeen om te praten over een eigen “islamitische bond” en hun eventuele deelname in het gemenebest dat Rusland, de Oekraïne en Wit-Rusland zondag in de Wit-Russische stad Brest hebben gesloten.

In een toespraak tot het Russische parlement in Moskou beklemtoonde Boris Jeltsin vanmorgen dat het akkoord van Brest geen louter “slavisch” genootschap is, maar openstaat voor “alle nationaliteiten”. Het in Wit-Rusland gesloten gemenebest is “onze laatste kans”, aldus Jeltsin.

Burgemeester Anatoli Sobtsjak van Sint-Petersburg, die in het verleden zich altijd een voorstander had betoond van een wat zwaarder opgetuigde unie, steunde Jeltsin in het korte debat dat volgde. Daarna keurde het parlement de verdragen met 188 tegen zes stemmen goed.

De parlementen van de Oekraïne en Wit-Rusland hadden dat eerder deze week al gedaan.

Vanmiddag om vier uur plaatselijke tijd zou Gorbatsjov de twee kamer van het Unie-parlement toespreken om zijn positie duidelijk te maken met betrekking tot het gemenebest. Of hij snel zal aftreden is echter nog onduidelijk. Volgens Jeltsin hebben hij en Gorbatsjov gisteren afgesproken dat de nog bestaande Uniestructuren intact zullen blijven totdat het merendeel van de oude Sovjet-republieken het nieuwe gemenebest heeft onderschreven.