De mysterieuze markiezin met haar ondeugende verleden

The Marquise, Ned. 3, 20.25-21.21u.

Noel Coward schreef The Marquise, één van zijn minder bekende stukken, in 1926. Hij was toen nog maar 27, maar had al diverse hits op zijn naam staan en ging ogenschijnlijk flierefluitend door het leven. Het was alleen een beetje druk; in dat ene jaar schreef hij drie toneelstukken. Eigenlijk vond hij twee voor één jaar wel voldoende, maar hij had dat derde stuk nu eenmaal beloofd aan een favoriete actrice en ach, in zijn achterhoofd had hij nog wel een ideetje voor wat hij in zijn memoires a pleasant little eighteen-century joke noemde: “Het laatste bedrijf was een beetje zwak, maar alles bij elkaar dacht ik dat 't wel een aardig avondje amusement kon opleveren.”

Zo ontstond, als tussendoortje onder grote tijdsdruk, de in de achttiende eeuw gesitueerde komedie over de geheimzinnige markiezin met haar ondeugende verleden, die het rustige bestaan van twee heren in de herfst van hun leven komt verstoren. The Marquise is een typische zedenkomedie, waarin een frivool spelletje wordt gespeeld met de conventies van de achttiende eeuw. Vaders die de huwelijkspartners voor hun kinderen kiezen, de kinderen die zich daarbij met gebroken harten moeten neerleggen - en dan de markiezin, die een verrassende troefkaart in handen heeft om korte metten te maken met die schijnbare onvermijdelijkheid.

Een vermakelijk knutselwerkje met elegante dialogen en snelle wendingen, dat vanavond te zien is in een drastisch bekorte versie - in 1980 gemaakt door het commerciële station Yorkshire Television en kennelijk sindsdien bij de NOS op de voorraadplank. Zwierig spelen Diana Rigg, Richard Johnson en James Villiers de hoofdrollen, met de uitgekiende tempo-wisselingen die voor het spelen van Coward essentieel zijn. Het is als het oplaten en in de lucht houden van een vlieger: op precies de juiste ogenblikken moet er worden ingehaald, terwijl het op andere momenten beter is de boel te laten vieren. Zonder de goede bediening stort de vlieger reddeloos neer.

Volgend seizoen wordt The Marquise in de Nederlandse theaters gespeeld door Anne-Wil Blankers, Allard van der Scheer en Willem Nijholt - op initiatief van Nijholt, die op dit moment in een fraai verzorgde versie van Private lives staat. Het is aardig nu de Britse tv-versie te zien en te bedenken hoe het volgend jaar met die drie acteurs in het Nederlands zal zijn.