Shell doet proef met automatische boring naar olie en gas

UTRECHT, 11 DEC. Shell zal volgend jaar de eerste proef ter wereld doen met een volledig automatische boring voor het zoeken naar olie en gas. Behalve het plaatsen van boorapparatuur en de bediening van computers komt er aan dit traditioneel zware werk geen mensenhand meer te pas.

Dit zei ir. J.M.H. van Engelshoven, lid van de Raad van Bestuur van de Koninklijke Shell-Groep, gisteren in een toespraak voor jonge academici op de Petroleumdag van de Koninklijk Instituut voor Ingenieurs in Utrecht.

De nieuwe technische vinding voor het proefboren wordt als eerste op Nederlands grondgebied toegepast in opdracht van de Nederlandse Aardolie Maatschappij (NAM), een dochter van Shell waarvoor het moederconcern als uitvoerder optreedt.

Een woordvoerder van de NAM bevestigt dat de maatschappij bezig is de nieuwe techniek te ontwikkelen, maar wil nog niet meedelen waar en wanneer de proef zal plaatshebben. “Technologisch is er een heleboel mogelijk, ook elders in de wereld wordt er aan gewerkt en zijn er al proefopstellingen.”

Automatische proefboringen noemde ir. Van Engelshoven als een van de belangrijke middelen voor een drastische kostenreductie in de olie-industrie. Bij exploratieboringen zijn tientallen werknemers betrokken, die dit zware werk volgens de Shell-topman vrijwel nooit tot hun pensioen volhouden.

Van Engelshoven zei dat oliemaatschappijen hun kosten waar enigszins mogelijk zullen moeten terugdringen om de brandstoffen in de toekomst niet te duur te maken. Zonder kostenbesparingen zullen de prijzen voor olieprodukten en aardgas fors toenemen, omdat steeds meer nieuwe, duurdere technieken nodig zijn voor het aanvullen van de reserves. Ook ontkomen de olieconcerns niet aan miljardeninvesteringen in hun raffinaderijen, want ze moeten in de toekomst aan scherpere milieunormen voldoen. De vraag naar schonere benzine, dieselolie en kerosine (vliegtuigbrandstof) neemt toe, terwijl er minder behoefte is aan zware stookolie.

“Ook dient de techniek van de exploratie versneld te worden gestimuleerd”, zei Van Engelshoven. “Het onderzoek moet continu doorgaan, want de wetenschap van de olie- en gaswinning is eigenlijk nog summier. Het is toch te gek dat we gemiddeld over de hele wereld nog maar 30 procent van de reserves uit olievelden kunnen halen.”

Drs. J.M. Oosterbaan, geoloog bij Shell-International in Den Haag gaf op de Petroleumdag een uiteenzetting over de driedimensionale seismiek waarmee Shell en andere maatschappijen grote successen boeken bij het zoeken naar olie en gas. Dit is een van de dure technieken die zichzelf terugbetalen omdat een veel duidelijker en nauwkeuriger beeld wordt verkregen van de de ondergrond, waardoor de kosten voor exploratieboringen dalen. De score van succesvolle boringen die hierdoor gestegen van 40 tot 70 procent terwijl de kosten daalden met een factor 4. In Rotterdam heeft de NAM met behulp van de 3-D techniek nu olie en gas aangeboord in velden waar al twintig jaar "putten' (boorlokaties) droog stonden, waarbij de diepte van bronnen tot op 2 meter na nauwkeurig kon worden vastgesteld.

Van Engelshoven voorspelde dat de aardgasprijs de komende decennia sterk zal stijgen omdat deze relatief schone brandstof steeds meer populair wordt terwijl nieuwe gasvelden op grotere afstanden van de verbruikersmarkt liggen. Als voorbeeld noemde hij de aardgasvelden in Siberië, in het Noorden van de Russische Federatie. “Als je 5.500 kilimeter gasleiding moet aanleggen naar West-Europa, voorspel ik dat je geen investeerder op de been krijgt bij de huidige gasprijs. Dat lukt op geen stukken na.”

Ook is kostenbeheersing volgens de Shell-topman geboden om de ontwikkelingslanden aan betaalbare brandstoffen te helpen. In de geïndustrialiseerde landen, waar 20 procent van de huidige wereldbevolking woont, zal het energieverbruik door strengere milieunormen en heffingen slechts met 1 à 1,5 procent per jaar toenemen, maar in de Derde Wereld, die 80 procent van de wereldbevolking herbergt, is een veel sterkere groei te verwachten.

Dr. Leo Jansen, topambtenaar van minister Alders (milieubeheer) en hoogleraar Milieutechnologie aan de Technische Universiteit in Delft, voorziet dat de verhouding tussen de bevolking in rijke en arme landen de komende decennia door de bevolkingsgroei in de Derde Wereld zal verschuiven van 20 : 80 naar 10 : 90. Daardoor neemt het olieverbruik vier tot acht maal toe, voorspelde hij, met een vergelijkbare stijging van de milieubelasting.

Om aan milieurampen te ontkomen zal volgens Jansen de doelmatigheid in het gebruik van grondstoffen, energie en het schaarse milieugoederen 20 tot 50 maal moeten toenemen. De veelgehoorde opvatting dat dat technologische vernieuwing daarvoor borg kan staan gaat niet op, meent hij. “De techniek kan ons niet alleen redden, trendbreuken in het huidige maatschappijke systeem zijn vereist”, aldus Jansen.