Madrid: opgelucht

MADRID, 11 DEC. In Madrid brak gisteravond al de opluchting door over het in Maastricht bereikte resultaat. Ruim voor het einde van de topconferentie werd immers bekend dat Spanje op het punt van de zo hevig verlangde “sociale cohesie” grotendeels zijn zin zou krijgen. “Spanje wint de eerste slag", kopte het dagblad El Pais vanochtend. “De Twaalf accepteren het beginsel van financiële solidariteit”, schreef La Vanguardia.

Vertegenwoordigers van alle politieke partijen noemden het opnemen van het draagkrachtprincipe voor het vaststellen van de EG-contributie in een protocol bij het unieverdrag een doorbraak, als dat tenminste juridisch bindend zou zijn voor alle lidstaten. En dat is het: de protocollen maken integraal deel uit van het verdrag, al is het in de praktijk van de laatste jaren weleens voorgekomen dat een verdragstekst wél, maar een protocol naderhand door sommige parlementen niet werd geratificeerd. Premier Gonzalez heeft nu een uitstekende uitgangspositie bij de onderhandelingen over de volgende EG-begroting, die van '93, waarin hij moet voorkomen dat zijn land meer in de gemeenschappelijke kas stort dan het terugkrijgt. Hij zei vanmorgen “redelijk tevreden” te zijn over Maastricht, maar toonde zich duidelijk ontstemd over de Britse weigering om een gezamenlijke sociale wetgeving te accepteren. Ook Spanje vreest de financiële gevolgen daarvan, maar heeft zich uiteindelijk niet verzet. “Het woord is nu aan de Engelse kiezers”, waarschuwde Gonzalez zijn collega Major.

Het besluit om fondsen te stichten waaruit Spanje, Ierland, Portugal en Griekenland kunnen putten om kostbare milieumaatregelen uit te voeren en de infrastructuur op transportgebied te verbeteren, betekent een verdere verlichting van Gonzalez' financiële zorgen en de inwilliging van een Spaanse eis. Spanje zal van deze fondsen verreweg het meest profiteren. In oppervlakte is het het op één na grootste land van de EG, het kampt met een onderontwikkeld wegennet en herbergt meer dan de helft van alle door de gemeenschap beschermde natuurgebieden binnen haar grenzen. Madrid zal in het vervolg wel moeten accepteren dat bij meerderheid van stemmen over milieumaatregelen wordt beslist, maar dat is een concessie die van tevoren was ingecalculeerd.

Natuurlijk hadden Gonzalez en zijn rechterhand bij de EPU-onderhandelingen, staatssecretaris voor Europese zaken Carlos Westendorp, méér gewild. Fondsen waaruit ook verbeteringen op het gebied van gezondheidszorg en onderwijs bekostigd kunnen worden, bij voorbeeld. Westendorp verkondigde de afgelopen weken bovendien dat Spanje in Maastricht een veto zou uitspreken als in de tekst van het Unie-verdrag zèlf geen melding werd gemaakt van het principe van sociale cohesie. “Een aanhangsel, een paar mooie woorden, de belofte om volgend jaar verder te praten, daar hebben we niets aan”, zei hij destijds in een vraaggesprek met deze krant, als reactie op het Nederlandse plan om de cohesie alleen in een verklaring naast het verdrag op te nemen. Het is uiteindelijk een compromis geworden dat dichter bij de Spaanse wens dan bij het Nederlandse aanbod ligt.