Hoornist Jeurissen puzzelt graag met Mozart-fragmenten

Reconstrueren van incomplete composities is als werken aan een legpuzzel, waarvan een aantal stukjes ontbreken. Hoornist Herman Jeurissen speelt vrijdag en zaterdag met Residentie Orkest door hem "voltooide' onvolledige werken voor hoorn en orkest van Mozart.

Residentie Orkest o.l.v. Ton Koopman, met Herman Jeurissen (hoorn), 13 en 14-12 (20.15u), Anton Philipszaal Den Haag.

Herman Jeurissen, solo-hoornist van het Residentie Orkest, vertelt in het programmablad RondomRo van het Haagse orkest dat hij vroeger altijd al hield van raadsels, verkleedpartijen en mystificaties. Dat verklaart volgens hem zijn huidige liefhebberij: het maken van muzikale reconstructies van onvoltooide of gedeeltelijk zoekgeraakte composities uit het verleden. Vooral met Mozart-fragmenten heeft hij vaak zitten puzzelen.

Het werk dat Jeurissen het laatst voltooide is het Rondo KV 371 voor hoorn en orkest, dat hij in februari met het Residentie Orkest uitvoerde, in wat toen de "Europese première' werd genoemd. Jeurissen had niet lang daarvoor een onbekend deel van het manuscript van KV 371 onder ogen gekregen en op grond daarvan het hele Rondo gereconstrueerd, zoals het ten tijde van Mozart ongeveer moet hebben geklonken.

Vrijdag en zaterdag staat het werk opnieuw op het programma bij het Residentie Orkest onder leiding van dirigent Ton Koopman, maar nu als deel van het Hoornconcert KV 370b-371. Jeurissen speelt het samen met het Hoornconcert KV 412-514 en het Concertdeel KV 494a, werken waarvan hij in het verleden eveneens speelbare partituren maakte.

Het Rondo KV 371 heeft een merkwaardige geschiedenis achter de rug. Van dit werk bestaat slechts één handschrift dat Mozarts weduwe Constanze rond 1800 aan uitgeverij Johann Anton André in Offenbach probeerde te slijten. Constanze onderhandelde tevens met de uitgeverij Breitkopf und Härtel, die in hun archief nog een brief van haar bewaren waarin ze schrijft over een "Rondo fürs Horn, nicht ganz instrumentiert' en een "Bruchstück eines Corno Concerts'.

In 1932 werd het zestien pagina's tellende manuscript van het Rondo door de erven van uitgeverij André geveild en in 1982 kwam het bij Sotheby's in Londen een tweede keer onder de hamer. Het werd gekocht door Robert Owen Lehman, die later ook vier andere manuscript-pagina's in Mozarts handschrift wist te bemachtigen, vermoedelijk het "Bruchstück' waar Constanze in haar brief melding van maakt. Bij nader onderzoek bleek dit een deel van het Rondo te zijn. Tot dan toe dacht iedereen dat die zestien pagina's het complete werk vormden, ondanks de onevenwichtige muzikale architectuur en het slordige harmonische verloop bij de overgang tussen pagina twee en drie. Ook het getal 279 aan het eind van het werk, dat echter slechts 219 maten telde heeft nooit tot kritische vragen geleid. De zeven zou wel eens een slordige één kunnen zijn, hoewel vergelijkingen met andere handschriften van Mozart dat onwaarschijnlijk maakten.

De vier nieuwe pagina's legde Owen ter bestudering voor aan de Amerikaanse musicologe Marie Rolf, die met toestemming van de eigenaar een kopie van het manuscript aan Jeurissen gaf, om het werk te reconstrueren. Want al is het volledige handschrift nu beschikbaar, Mozart heeft op veel plaatsen de orkestpartij niet uitschreven.

Jeurissen voelt zich tijdens het reconstrueren een soort Van Meegeren, maar dan een eerlijke die vanaf het begin open kaart speelt. Toch is de vergelijking niet slecht gekozen, want de puzzelstukjes die hij aan Mozarts werk toevoegt, laat hij zoveel mogelijk lijken op het origineel van de meester zelf.