CIA vindt de situatie in de Sovjet-Unie "gevaarlijk instabiel'

WASHINGTON-MOSKOU, 11 DEC. De situatie in de Sovjet-Unie is “gevaarlijk instabiel”. Dat zei gisteren de directeur van de Amerikaanse inlichtingendienst CIA, Robert Gates, die de grootste burgeronrust sedert de communistische revolutie van 1917 voorspelde.

Gates sprak tijdens een hoorzitting van een commissie van het Amerikaanse Huis van Afgevaardigden de vrees uit dat de democratische krachten in de Sovjet-Unie door de chaos onder de voet zullen worden gelopen. De Amerikaanse ambassadeur in Moskou, Robert Strauss, die momenteel in de Verenigde Staten is, sprak de vrees uit dat verzet tegen het door de Oekraïne, Wit-Rusland en Rusland gevormde "Gemenebest van onafhankelijke staten' tot de ineenstorting van deze constructie zou kunnen leiden. De frustratie die daarvan het gevolg zou zijn, kan leiden tot een nieuwe staatgreep door militairen, aldus Strauss. De Amerikaanse minister van buitenlandse zaken, James Baker, vliegt komende zaterdag naar Moskou, waar hij eerst met zijn Sovjet-collega Sjevardnadze en vervolgens met Sovjet-president Gorbatsjov spreekt. Daarna vliegt Baker door naar de Oekraïne en Wit-Rusland. Het Amerikaanse ministerie van buitenlandse zaken heeft laten weten dat Baker mogelijk ook bezoeken zal brengen aan de republieken Kazachstan en Kirgizië.

De Verenigde Staten maken zich ongerust over de kernwapens in de Sovjet-Unie. Zij vrezen dat die op den duur in verkeerde handen kunnen vallen. Sovjet-president Gorbatsjov heeft gisteren een ontmoeting gehad met de militaire top van zijn land. Over de inhoud van die bijeenkomst zijn geen mededelingen gedaan. Wel verklaarde de woordvoerder van Gorbatsjov gisteren dat de president nog steeds de ultieme bevoegdheid heeft om te beslissen over het gebruik van de kernwapens.

De leiders van de Oekraïne, Wit-Rusland en Rusland willen deze bevoegdheid bij het huidige politieke centrum weghalen. De Witrussische president, Sjoesjkevitsj, zei dat het brengen van de kernwapens onder zeggenschap van het nieuwe "Gemenebest' de veiligheid in de wereld zou vergroten. De Oekraiense president, Kravtsjoek, verklaarde de verantwoordelijkheid met Rusland en Wit-Rusland te willen delen door het opzetten van een systeem dat de expliciete instemming van de drie staten nodig maakt voor het inzetten van kernwapens. De Russische minister van buitenlandse zaken, Andrej Kozyrev, zei in een kennelijke poging de Westerse ongerustheid in te dammen: “Er is geen enkel gevaar voor de verspreiding van kernwapens, er dreigt geen destabilisering.”

De Russische president, Boris Jeltsin, heeft vandaag een onderhoud met de militaire top naar aanleiding van het akkoord van Minsk over het nieuwe Gemenebest. In dat overleg zal de vraag centraal staan wie de uiteindelijk bevoegdheid zal krijgen om op de rode knop te drukken. Een woordvoerder van de Russische president zei te verwachten dat er binnen enkele dagen wat dit betreft duidelijkheid zal zijn. “De strijdkrachten gehoorzamen minister Sjaposjnikov”, aldus de woordvoerder. Deze werd tot minister van defensie van de Sovjet-Unie benoemd na de mislukte staatsgreep van 19 augustus. Tot dusver heeft hij geen commentaar geleverd op de ontwikkelingen. (Reuter, AP)