Britten zeer tevreden over Nederlands voorzitterschap; "Lubbers is humaan voorzitter'

MAASTRICHT, 10 DEC. “Ik vind het eigenlijk wel aardig om als Nederland bij de sterksten te horen”, zei vice-premier Wim Kok gisteravond laat tegen journalisten in het perscentrum van de Maastrichtse top. De opmerking sloeg op een vraag over het belang van de Economische en Monetaire Unie voor Nederland. Net als Europa '92, de interne markt, zal ook de EMU het geloof in de toekomst van de economie “ontzettend versterken”, zei Kok. Nederland zal, wanneer aan het eind van dit decennium het ene muntstelsel in de EG-landen wordt ingevoerd, in de kopgroep zitten. Daar kreeg hij wel een “kick” van, zei de minister.

Hoewel er, zo zei hij op dat moment, nog niets definitiefs was besloten door de deelnemers aan de topconferentie, was de vice-premier opgetogen. Het beeld met betrekking tot de EMU was 's morgens direct al gunstig geweest en het was de hele eerste dag zo gebleven. Het verdrag, dat zou er wel komen vandaag, zo kon men uit zijn woorden opmaken. De EMU was “binnen handbereik”. En daarmee werd ook een grote bijdrage geleverd “aan totstandkoming van een mogelijk akkoord over de Europese Politieke Unie” vandaag, op de tweede en als laatste bedoelde dag van de top. “Het perspectief van de EMU vervult een hele goede haasfunctie - zoals bij windhondenrennen - voor de Europese Politieke Unie.”

Kok kon op dat moment weinig meer doen; hij en zijn collega's van financiën waren het wel ongeveer eens. De definitieve beslissing lag in de handen van de regeringsleiders en het Franse staatshoofd. Op dat moment zaten in het provinciehuis premier Lubbers, minister Van den Broek en hun medewerkers aan teksten te schaven van het ontwerp-verdrag voor de politieke unie. Het zag er allemaal wat minder ongunstig uit dan 's morgens. De Britten hadden op een aantal punten democratisering toegestaan, het probleem van het stemmen bij meerderheid over buitenlands beleid was eveneens bespreekbaar en ten gerieve van de Spanjaarden was een formulering in de maak over de financiële en economische steun van Noord aan Zuid in de EG die het waarschijnlijk wel zou halen bij premier Gonzalez. Wat overbleef was de sociale paragraaf, waarover met de Britten nog steeds niet te praten viel.

Hoge Britse functionarissen hadden het enkele uren eerder tijdens een persbriefing nog eens duidelijk gezegd: “Die sociale paragraaf is echt een zwaar punt voor ons. Wij willen geen Brusselse richtlijnen voor bijvoorbeeld arbeidsvoorwaarden, werktijden, enzovoort. De hele Britse industrie is ertegen; dat kost ons werkgelegenheid”.

De Britse functionarissen waren niettemin zeer te spreken over het optreden van minister-president Lubbers als voorzitter. “We hebben respect voor de wijze waarop het presidentschap wordt uitgeoefend.” Waarom? “Kijk maar eens naar wat er vanmorgen in de vergadering gebeurde. Premier Lubbers gaf zelf een opsomming van de knelpunten en vervolgens legden ook de anderen tamelijk onverbloemd hun punten op tafel. Toch slaagde uw minister-president erin de zaak zo te leiden dat de sfeer goed bleef; hij is een heel humaan voorzitter.”

Dezelfde functionarissen waren in het geheel wel tevreden over de Nederlandse inbreng. “Ze hebben een duidelijke fout gemaakt met het oorspronkelijke EPU-voorstel eind september, maar sindsdien hebben de Nederlanders goed werk gedaan.”

Minister van financiën Kok, die met zijn collega's 's morgens voor het eerst in de geschiedenis van de top anderhalf uur aan de vergadering met de regeringsleiders had mogen deelnemen, zei over deze lof van de Britten: “Ruud speelt zeer zeker een belangrijke rol in de onderhandelingen”. De Britten zien, aldus Kok, Nederland nog steeds als een brug tussen henzelf en het continent. “Als ze ónze voorstellen niet kunnen accepteren, kunnen ze die van niemand aanvaarden.” Een hoge Nederlandse functionaris voegde daar aan toe dat Lubbers in de ogen van president Mitterrand op een bepaald moment 's middags wel wat erg ver de Britten tegemoet wilde komen op bijvoorbeeld het punt van arbeidsvoorwaarden.

Maar de Franse president wil meer dan wie ook in de zaal de monetaire unie, omdat die Frankrijk medezeggenschap geeft over het monetaire beleid, dat nu feitelijk voor Europa in Frankfurt wordt bepaald. “Juist nu er in Duitsland in de populaire media hele campagnes worden gevoerd tegen "het weggeven' van de D-mark mag die beslissing niet worden uitgesteld”, zei een Frans delegatielid. En dus is de president tot veel concessies bereid en vond hij het bijvoorbeeld goed dat Lubbers voorstelde de Europese Rekenkamer meer bevoegdheden te geven. Het voorstel had het gewenste effect: de Britten prezen er naderhand op hun persconferentie de Nederlandse premier uitvoerig voor. Ook het "F-word' federalisme zal op Nederlands voorstel uit de tekst van het verdrag verdwijnen. Er komt niet meer te staan dat de unie “van federale signatuur” zal zijn, er wordt nu gesproken over “een steeds hechtere unie, waarin de beslissingen zo dicht als mogelijk bij de bevolking zullen worden genomen”.

Aan het einde van de eerste dag had het Nederlandse voorzitterschap, zoals minister Van den Broek het uitdrukte, “een duidelijk beeld van wat iedereen denkt en wenst”. Vandaag worden de beslissingen genomen. Daarna ook kan de vraag worden gesteld of het Nederlandse voorzitterschap is gelukt. Het standaard-antwoord gisteren van hoge diplomaten, zowel als van journalisten op de vraag hoe zij vonden dat "Nederland' het had gedaan, was: “Dat kan ik pas morgenavond zeggen, aan de hand van het resultaat”.