Slippen op het Britse Spoor

Nog klemmen de laatste bladeren zich obstinaat vast aan de eikebomen in het Engelse landschap, profiterend van het windstille herfstweer dat hier al weken voortduurt.

Voor British Rail, de alom verguisde Britse Spoorwegen, hangen ze daar dreigend. Eén fikse herfststorm met regen en het is weer zover: Slow,slow, slip, slip, slow, zoals de Londense Evening Standard het effect formuleerde. Na het excuus van "de verkeerde soort sneeuw' voor de vertragingen in de afgelopen winter, is er nu het probleem van "de vooruitgang': modernere, lichtere locomotieven die de massa op de spoorrails geblazen natte bladeren niet langer "wegbranden', maar er op slippen. De nieuwe Manager Blad- en Vegetatiebeheer - echt waar - van British Rail, Paul Knipe, zal dus blij zijn als het Kerstmis is. Sneeuw valt onder een andere functionaris.

Britten en vooral Schotten hébben iets met hun Spoorwegen. Het tijdperk waarin de stoomlocomotieven uit de staalfabrieken in Glasgow en de Midlands kwamen is allang voorbij, maar menigmaal valt er in de altijd vertraagde Intercity een discussie waar te nemen tussen passagier en conducteur volgens dit patroon. Conducteur: “Het spijt me dat we 50 minuten vertraging hebben, maar de locomotief liet het afweten en toen moest er nieuw materiaal uit ... komen”. De passagier zegt dan: “Waarom gebruiken jullie op deze lijn dan (fictieve naam van een locomotief) de B 112 niet? En waarom hebben jullie de D 116 nog niet in gebruik?” Locomotieven hebben hier, zoals cruiseschepen of vliegtuigen, nummers én namen. Het heeft wat om door de Pride of Scotland naar Edinburgh getrokken te worden, zelfs al is het met vertraging. En op stations staan vaders en kinderen, blocnootje in de hand, gelijkelijk fanaat de nummers van de passerende treinen op te nemen, een hobby die train spotting heet en die doet denken aan het "autonummers verzamelen' uit de jaren vijftig.

Maar opeens lijkt de liefdesrelatie die de Britten met hun spoorwegen plachten te hebben, voorbij. Heel lang nog hebben ze de ouderwetse treinstellen, de vieze coupés, de vrieskou of de verterende hitte, de slechte vering, de vertragingen en het uitvallen tegenover zichzelf en elkaar verdedigd met de pathetisch volgehouden stelling dat de Britse Spoorwegen "de beste van de hele wereld' zijn. Maar opeens lijkt het punt van verzadiging bereikt. Lagerhuisleden hebben vragen gesteld over de miserabele dienstverlening in hun kiesdistrict, British Rail-topman Sir Bob Reid moest op een kennismakingstochtje op een "klaaglijn' een bodyguard meenemen tegen woedende forensen en vorige week barstten twee grote zondagsbladen ook eindelijk los in geweeklaag over alles wat er mis is met British Rail.

De Britse regering is nog steeds van plan (onderdelen van) de Britse Spoorwegen te privatiseren. Maar een voor de staatskas lucratieve verkoop zit er alleen maar in als het spoorwegbedrijf potentiële winstgevendheid kan aantonen. Dus zijn de subsidies teruggeschroefd (tot binnenkort nul voor de regio zuid-oost-Engeland) en de prijzen voor de treinkaartjes navenant opgeschroefd. Topman Sir Bob Reid, vorig jaar van Shell gekomen, zegt nog steeds dat verbeteringen mogelijk zijn, maar erkent nu ook dat jarenlange "onder-investering' tot permanente problemen leidt.

Die situatie leidt tot ongekende creativiteit in het verzinnen van smoezen, die de wachtende en koukleumende passagiers kalm moeten houden. Zelf hoorde ik op mijn lokale station (Sevenoaks), waar de loketbediende in zijn vrije tijd de koperen bellen op het perron poetst, het uitblijven van een trein door de luidsprekers in de loop van het afgelopen jaar verklaard met "door gebrek aan dienstdoend personeel', "door gebrek aan materieel', "door storing aan de signaleringsapparatuur' en door "een defect aan de locomotief'.

Het fenomeen "blad op de lijn' deed deze herfst in enige omvang zijn intrede. Het leidde niet alleen tot nieuwe vertragingen, maar ook tot het fenomeen van "ghosting'. Een trein die op een bed van bladeren voortslipt verliest het contact met de rails en verdwijnt dientengevolge van het controlepaneel bij de beheerders van de dienstregeling. Hij verliest ook het contact met de signalen langs het traject. En in ten minste één geval schoof hij van de rails en kwam op een overweg naast het spoor terecht.

Meneer Knipe van het bladbeheer heeft nu vijf man ter beschikking gekregen om op één plek een "spoorberm-vegetatie-project' op te zetten: dat is alles kappen en zagen wat er te kappen en zagen valt en in plaats daarvan wilde bloemen zaaien. Network Southeast, mijn stukje spoorwegen, heeft 20.000 pond uitgegeven om 50 mensen te leren wat ze in deze regio moeten kappen en hoe ze dat moeten doen. Het zijn, gezien de schaal van het probleem, cosmetische verbeteringen. Maar dat is de passagier zo langzamerhand van de Britse Spoorwegen gewend. Het is algemeen bekend dat British Rail een trein met minder dan tien minuten vertraging als "op tijd' aanduidt. En de nieuwste vondst van het management is dat ze in het komende seizoen op de "klaaglijn' van Londen naar Tilbury de dienstregeling gaat afschaffen, onder het motto: de ondergrondse komt ook wanneer hij komt en zo kan een trein niet te laat zijn. In de regio-West daarentegen hebben de stationsomroepers spraakles gekregen, opdat de passagiers de mededelingen over vergeefs verwachte treinen voortaan ten minste ook kunnen verstaan.

Geen wonder dat passagiers zo gebeten zijn dat ze British Rail voor de Raad voor Reclame hebben gedaagd wegens valselijk aanprijzen van niet bestaande waar. Op hun laatste reclame-aanplakbiljetten is sprake van "de kerk van Dedham, zoals zichtbaar uit een Intercity', terwijl die kerk uit de trein niet te zien valt. Een andere poster toont zes bruidsparen die arriveren in Gretna Green. Maar Gretna Green heeft geen station.