"Reagan leverde Iran al in 1981 veel wapens'

WASHINGTON, 9 DEC. Vlak na zijn intrek in het Witte Huis heeft president Reagan in 1981 voor miljarden dollars aan Amerikaanse wapens naar Iran laten sturen. Israel was de tussenhandelaar. Dat heeft de New York Times gistermorgen gemeld.

De Amerikaanse minister van buitenlandse zaken, James Baker, zei gisteren in een reactie dat dit “voor zover ik weet zeer wel gebeurd zou kunnen zijn”. Hij zei zich het geval echter niet te kunnen herinneren. Baker stelde dat zo de VS hierin inderdaad de hand hadden gehad, dit vooral was bedoeld als een gunst aan Israel en niet in de eerste plaats aan Iran.

Het nieuws over de transactie werd bekend, nu commissies van het Huis van Afgevaardigden en de Senaat zijn gemachtigd om onderzoek te doen naar de vraag of Reagan en zijn staf de vrijlating van gegijzelde Amerikaanse diplomaten in Teheran zouden hebben laten uitstellen om de verkiezingen van toenmalig president Carter te winnen. President Bush zou daarbij ook betrokken zijn geweest. De wapens zouden een beloning kunnen zijn voor het uitstel van de vrijlating tot het begin van het bewind van president Reagan. De verslagen Democratische president Carter weigerde wapens aan Iran te leveren voor gijzelaars.

Toch vond de New York Times na drie maanden onderzoek geen enkel verband tussen de Iraanse gijzeling en de indirecte wapenleveranties aan Iran door Reagan. Daarmee is een dergelijk verband nog niet uitgesloten. De getuigen die op een dergelijk verband wijzen staan vaak met één voet in de onderwereld van de internationale wapenhandel en zijn niet de betrouwbaarste figuren. In ieder geval was Israel geïnteresseerd in de status van tussenhandelaar om contacten te kunnen leggen met de nieuwe Iraanse leiders. Israel had ook verscheidene malen zijn diensten aangeboden aan de Amerikaanse regering.

Toenmalige bewindslieden van het ministerie van buitenlandse zaken en het Witte Huis wijzen naar elkaar voor de verantwoordelijkheid van de wapenleveranties. Volgens de New York Times zouden de toenmalige minister van buitenlandse zaken Alexander Haig en de toenmalige Israelische premier Menachem Begin een geheime overeenkomst hebben gesloten volgens welke Israel Amerikaanse reserve-onderdelen en wapens zou mogen leveren aan Iran. De daarbij betrokken Israelische majoor-generaal Avraham Tamir bevestigt dat in de New York Times. Tegelijkertijd deden diplomaten van het Amerikaanse ministerie hun best om andere landen te weerhouden van wapenverkopen aan Iran. Washington zou begin jaren tachtig voor twee miljard dollar wapens per jaar hebben geleverd. De New York Times geeft een voorbeeld van een verscheping van 50 Lance-raketten en 68 Hawk-raketten en 13.000 stuks munitie voor een 155 millimeter Houwitser vanuit de Rotterdamse haven.

Volgens deze gegevens zou Iran dus al lang voor de zogeheten Iran- contras-affaire over dergelijke wapens hebben beschikt. Bij dit laatste schandaal verscheepte Israel vanaf 1985 op verzoek van de VS Amerikaanse wapens naar Iran om de Amerikaanse gijzelaars in Beiroet vrij te krijgen. De opbrengst van de verkoop kwam ten goede aan de contras die streden tegen de linkse regering van Nicaragua.