Idee

Dank zij mijn verslaving aan koffie met appeltaart ben ik een expert op het gebied van de moderne kunst geworden. Dat is in het Stedelijk Museum ontstaan, waar ik altijd voordat ik mezelf toestond in het restaurant daar van het idee koffie met appeltaart te genieten door een aantal zalen moest wandelen. En als ik dan, denkende aan zoete appeltjes en geurende koffie, verdwaalde, wilde ik wel eens voor Who is Afraid Of Red, Yellow And Blue No. 3 belanden.

Maar ik ben niet alleen kunstkenner. Dank zij mijn verhuizingen sta ik ook mijn mannetje op het gebied van de huisschilderkunst. Hierdoor weet ik dat het strak in de lak zetten van een kamerdeur een bijzondere vaardigheid is, net als het afschilderen van een raamkozijn zonder druipers, of het wegwerken van een buts in de armleuning van de trap.

Welnu, uit hoofde van mijn brede deskundigheid geloof ik niet dat het handige gebruik van de roller door Goldreyer onherstelbare schade berokkend heeft. Integendeel.

In de moderne kunst gaat het allereerst om het idee, en dat heeft Goldreyer bij de aanvaarding van die restauratieopdracht grondig beseft. Wat is er tegen het idee kwaliteitsverf? Sinds Levend Wit de markt heeft bestormd, zweert hij bij Romig Rood, Gevoelig Geel en Blatend Blauw.

Welnu, dit nieuwe idee van Goldreyer is nu over het oude idee van Newman heengerold. Newmans angst voor verf (denk aan de titel) wordt door Goldreyer als het ware gecontrasteerd met zijn gedachte om er als een huisschilder overheen te gaan.

Iemand die niets van kunst weet wordt staande voor dat doek steevast geconfronteerd met zijn onwetendheid. Zo iemand denkt: een beetje ervaren huisschilder is daar zoveel uur mee bezig, en de onwetende berekent de oppervlakte en de afgesproken zwarte prijs (vijfentwintig per uur is standaard) dus dan kom je, samen met het materiaal, tot een redelijk bedragje.

Natuurlijk zit de kunstonnnozele die zoiets denkt er helemaal naast. Alleen al de techniek: het oorspronkelijke doek is helemaal niet gerold! Dat was echt onvoorstelbaar knap van Newman: je zou zweren dat het gerold was, maar de kleuren zijn er puntje voor puntje op aangebracht! Het resultaat blijft hetzelfde, maar als je het niet weet, geloof je heilig dat het gerold is.

Hier raken we even een belangwekkend facet van veel moderne kunst: er hangt zoveel mee samen, zoveel weetjes en kennisjes, dat het doek eigenlijk meer een soort denkbeeldige archiefkast is, waarin honderden diepzinnige beschouwingen en artikelen van kunstkenners zijn opgeborgen, dan een oorspronkelijk beeld van een technisch onderlegd kunstenaar. Volgens mij is Goldreyers gebruik van de verfroller gewoonweg een ideeënrijke aanval op Newman: als het gerold lijkt, laat ik het dan ook maar echt doen, heeft hij blijkbaar gedacht. Er zit iets in van action painting.

Ik ben een deskundige, maar ik wist niet dat het oorspronkelijke doek iets mystieks had, totdat ik dat ergens las. Met dit soort dingen is het altijd hetzelfde: als je het niet weet zie je het niet. Wat mij betreft schept Goldreyer duidelijkheid.

Degenen die beweren dat Goldreyer geen respect heeft voor Newman, die begrijpen er niks van. Wat moest ie doen? Puntje voor puntje, net als Newman, of de roller erover heen en daarmee een nieuw idee introduceren?

In de moderne kunst worden de ideeën beloond, niet de uitwerking, en eigenlijk vind ik Goldreyers idee om acht ton te vragen voor een middagje latexen op zijn minst zo sterk als de vraag of ik bang ben voor rood, geel en blauw.

En als je er, zoals ik, langer over nadenkt, dan begin je Take The Money and Run no. 1 leuker te vinden dan Who is Afraid Of Red, Yellow And Blue No. 3. Ik begin er zowaar iets bij te voelen.