"Ave Europa, zij die sterven groeten u'

MAASTRICHT, 9 DEC. “Ave Europa, zij die gaan sterven groeten u.” Dat stond vanmorgen in het Latijn bij het voetbalstadion van MVV op een spandoek dat Kroaten later op de dag in een demonstratie meevoerden. Aan een stalletje waren voor dertig mark de rood-wit-blauwe vlaggen te koop en voor tien mark bandjes met Kroatische heimweeliederen.

Tegen half twaalf waren er al tientallen bussen aangekomen met Kroaten uit alle delen van de wereld, tot uit Nieuw Zeeland en Australië toe. De 10 tot 15.000 mensen die op dat moment nog in Maastricht werden verwacht, willen een snelle erkenning door de Europese Gemeenschap van een vrij Kroatië. Onder de demonstranten waren vrouwen uit Vukovar, die daar drie maanden in schuilkelders hadden geleefd. Dragan Marjanovic van het organisatiecomité: “De Serviërs hebben alle kinderen van boven de veertien in kampen bijeengedreven en alle mannen naar een kamp bij de Bulgaarse grens gebracht.” Het aantal doden, dat tot nog toe aan Kroatische kant viel, schat hij op 20 tot 30.000, maar, “wegens het moreel vertellen we dat onze mensen nog niet.”

Zoveel duizenden doden bleken niet genoeg om dicht bij het provinciehuis te komen, waar vanmorgen de Eurotop is begonnen. Uit veiligheidsoverwegingen hield de politie de groep daar ver vandaan. Wél tot op 100 meter van het provinciehuis kwamen vanmorgen zo'n 300 Italianen, voornamelijk uit België. Zij demonstreerden voor een betere ontvangst van Italiaanse televisieprogramma's.

De sfeer in Maastricht was vanmorgen ontspannen na een nacht vol vertier en tot gisteravond laat was het in de binnenstad van Maastricht de top van de gemoedelijkheid. Uit alle hoeken van het land waren politiemannen opgetrommeld. Amsterdamse agenten, die met een peloton van 45 man aanwezig waren, liepen mee in de fakkeloptocht van de Jonge Europese Federalisten: een brandende toorts in de ene, een hot dog in de andere hand. Wachtposten bij het chique 'Hotel Maastricht', logeeradres van regeringsleiders uit de zuidelijke EG-landen, kwamen uit Overijssel. In totaal zijn er vijftienhonderd politiemensen ingezet.

De wijde omgeving van alle hotels met hoge gasten is met dranghekken afgesloten. Daarachter verdrongen zich gisteravond de Maastrichtenaren in rijen dik zonder echt te weten naar wie men stond uit te kijken, want officieel weet niemand wie waar is ondergebracht. Kwam er iemand naar buiten die enige aanzienlijkheid uitstraalde, dan klonk het uit volle borst: “Zo'ne goeie hebben wij nog niet gehad.” Een oude vrouw kwam behoedzaam uit haar woning langs de Maas: “Is alles veilig, wordt er niet geschoten?”

Elk land is een eigen café toegewezen. Café "In den Ouden Vogelstruys' is omgedoopt in "Salon de séjour de François M'. Een ander is aangekleed op z'n Brits met cake en thee, een "Beefeater' als wacht voor de deur en een klok die één uur voorloopt - “Maar die is kapot”, zegt de serveerster.

Pag 7:

Rollen prikkeldraad en patrouilleboten

Op het Vrijthof meldden zich gistermiddag de eerste demonstranten: een groepje van acht Britse, hoofdzakelijk zwarte, mannen, die scandeerden: “Eurocentrisme leidt tot Eurofascisme. Don't wait until the ovens begin to burn.”

Onder de Jonge Federalisten, die met bussen waren aangevoerd, zaten 35 Esten. Van elke top maken de federalisten een halfjaarlijkse pelgrimage: de vanen hoog, de rugzakjes om. Ze vinden dat het Europa van de Twaalf te ondemocratisch is.

“Europa moet geen smeltkroes worden, maar het moet zijn als een geslepen diamant met tal van facetten”, had premier Lubbers gezegd, toen hij in het stadhuis de gouden sleutel van de stad had ontvangen uit handen van burgemeester Houben. Maastricht wil zich dezer dagen presenteren als een van die facetten: als een flonkerende ster bovendien aan een blauwe Europese hemel. Twaalf van die sterren en een dertiende - die van Maastricht - had de kunstenaar Rob Smit gesmeed tot een redelijk ruim bemeten ambtsketen, die van Houben een Europese burgemeester moest maken, maar meer aan Kerstmis deed denken. De burgemeester had naar het voorbeeld van zijn Belgische, Franse en Italiaanse collega's om zijn middel een sjerp gebonden in de nationale driekleur.

Het provinciehuis, waar vandaag de Eurotop begon, baadt dag en nacht in het helle schijnsel van schijnwerpers. Houdt men er ook maar een minuut met de auto stil, dan komt er een politieman met de vraag waarom men er staat. Rollen prikkeldraad liggen als angstwekkende serpenten door de uiterwaarden. Op de Maas, waar het scheepvaartverkeer onder politietoezicht zo ver mogelijk van het provinciehuis wordt gehouden, patrouilleren boten van de rijkspolitie. Donderdag was aan de hand van in een café achtergelaten foto's van het provinciehuis, die later konden worden teruggevoerd op Greenpeace, de indruk ontstaan dat deze milieuorganisatie plannen koesterde om de vergaderzaal vanaf de rivierkant te benaderen.

De torenspits van de aan de andere kant van de Maas liggende kerk Sint Pieter, van waaruit men het provinciehuis gemakkelijk onder schot zou kunnen krijgen, wordt extra bewaakt. Burgemeester Houben vaardigde een noodverordening uit die onder meer inhoudt dat demonstraties alleen ver van het provinciehuis mogen worden gehouden en dat mensen op het lichaam mogen worden gefouilleerd als ze binnen een afzetting moeten zijn. Het luchtruim is alleen toegankelijk voor politievlietuigjes en helikopters.