Nederlandse soul bij Guus Janssen

Concert: octet van componist-pianist Guus Janssen met o.a. Bernard Mixon (vocaal) en Jacques Palinckx (gitaar). Gehoord: 15-1 BIMhuis, Amsterdam. Herhaling: 7-12 BIMhuis, Amsterdam, 8-12 Azijnfabriek, Den Bosch, 9-12 WIM, Antwerpen, 11-8 Mahogany Hall, Edam, 14-8 Provadya, Alkmaar.

Als jij wist wat lof was (dan at je voortaan minder boerenkool), zo brengt Max Teeuwisse, de zingende kastelein uit Den Oever al jaar en dag zijn versie van You don't know what love is. Dat Amerikaanse 'Love Songs' ook op een heel andere manier kunnen worden 'vernederlandst' bleek in het Rotterdamse Thelonious waar het octet van componist Guus Janssen de ene surprise na de andere te voorschijn toverde. Plaatste Janssen drie jaar geleden de dansers op het verkeerde been met zijn cd Dancing series (Geestgronden 1), in zijn nieuwe project zet hij met liefde en haat - de echte minnaar eigen - het 'zwarte' Amerikaanse soul-repertoire naar zijn Hollandse hand. Dat hij zich daarbij bedient van de diensten van Bernard Mixon maakt de zaak extra prikkelend omdat deze Amerikaanse bas-bariton de 'soul' tot in zijn botten lijkt te voelen.

Jansens 'soul' is vooral dubbelzinnig en niet gespeend van hersens, zo blijkt uit Sad (Song) waarin Mixon het door Otis Redding in 1966 stuk gezongen Fa-fa-fa-fa-fa pas helemaal aan het eind mag laten horen. In Dream ('I got you to remember') blijkt niet de telkens weer inzettende Mixon de 'soul preacher' maar saxofonist Peter van Bergen die de bekende genre-cliché's ruimschoots overschrijdt. Tegen het eind van Chain (Gang) met de van Sam Cooke bekende 'oeh's en 'ah's mag Mixon eindelijk helemaal los. Hij blijkt wonderlijk te kunnen jodelen, in een stijl die men zich herinnert van Leon Thomas, vergeten held uit de jaren zeventig. Waar Loss aan refereert is niet duidelijk maar het B-deel is van een ongelooflijke intensiteit. Speelt hier slechts een octet ? Het lijkt wel een symfonie-orkest.

Zeer lang aangehouden noten, zeer lange stiltes, domineren het door gitarist Jacques Palinckx geschreven How ?, dat spot met de spannings-cesuur, vast studie-onderdeel voor elke soul-balladeer die het niet 'vanzelf' in de baptistengemeente heeft geleerd. Ook Janssen zelf schrijft lange noten voor, zowel in White, opgedragen aan Barry met die achternaam als in Cold, een psalmachtig stuk met een heldenrol voor trombonist Joost Buis. De lange noten worden echter doorkruist door heftige staccato's op de meest onverwachte momenten. Het kan niet op, het gaat te snel, het klinkt nog niet helemaal volmaakt. Maar dat is kenmerkend voor Guus Janssens muziek, het beste komt nog, je weet alleen niet precies wanneer. Net zo zitten als de componist zelf is het enige wat er voor het publiek op zit. Op de punt van je stoel.