Het is Sjirov-tijd

Hoe heet de nieuwe wereldkampioene? De schrijfwijze die je het meest ziet is Xie Jun. Hoe de naam wordt uitgesproken is weer een heel andere vraag. British Chess Magazine, een blad dat altijd veel aandacht voor dit soort problemen heeft, raadt aan om Se-er Je-aan te zeggen. Ik zal me maar niet aan een Nederlandse fonetische versie wagen. Merkwaardig. Voor het Russisch is na lang modderen een systeem gevonden dat de uitspraak zo goed mogelijk benadert, maar bij de wetenschappelijk verantwoorde transcriptie van Chinese namen komt het de leek voor alsof het verband tussen woordbeeld en uitspraak is losgelaten. De triomfen van het Chinese schaak vervullen me met vreugde, maar we zullen nog vaak onze tong moeten breken de komende jaren.

In bijna ieder verslag over de match tussen Tsjiboerdanidze en Xie Jun in Manilla kan je lezen dat het zo vreemd is dat de pers bijna geen aandacht aan dit vrouwenwereldkampioenschap heeft gegeven. Dan volgt een heel klein artikeltje. Het komt waarschijnlijk doordat in Manilla niet echt werd uitgemaakt wie de sterkst schakende vrouw ter wereld is. Dat is ongetwijfeld Judit Polgar, maar zij doet niet mee aan het vrouwenkampioenschap. De geringe aandacht voor het wereldkampioenschap kan als een gevolg van de emancipatie van het vrouwenschaak worden gezien. Eerlijk gezegd waren de partijen ook niet zo erg interessant. Niettemin, het wordt tijd om iets te laten zien uit de beslissende fase van de match. Beter laat dan nooit, hier is de partij waarmee Xie Jun een voorsprong nam.

Wit Xie Jun-zwart Tsjiboerdanidze, elfde matchpartij.

1. e2-e4 c7-c5 2. Pg1-f3 d7-d6 3. d2-d4 c5xd4 4. Pf3xd4 Pg8-f6 5. Pb1-c3 Pb8-c6 6. Lf1-e2 g7-g6 7. Pd4-b3 Lf8-g7 8. 0-0 0-0 9. Lc1-g5 a7-a6 10. a2-a4 Lc8-e6 11. Kg1-h1 h7-h6 12. Lg5-e3 d6-d5 13. e4xd5 Pf6xd5 14. Pc3xd5 Dd8xd5 15. Pb3-c5 Lg7xb2 16. Dd1xd5 Le6xd5 17. Ta1-d1

Zie diagram 1

17...Pc6-b4 17...Le6 was ook geen pretje, maar dit verliest de kwaliteit. 18. Pc5-d7 Ld5-c6 Of 18...Tfd8 19. Pb6 gevolgd door 20. Lc5 19. Pd7xf8 Ta8xf8 20. Le3-c5 a6-a5 21. Lc5xe7 Tf8-e8 22. Td1-d8 Te8xd8 23. Le7xd8 Lc6xa4 24. Ld8xa5 Pb4-c6 25. Tf1-b1 Lb2-d4 26. La5-c7 La4xc2 27. Tb1xb7 Lc2-e4 28. Le2-c4 g6-g5 29. f2-f4 Kg8-g7 30. Lc7-d6 Pc6-d8 31. Tb7-d7 Ld4-b6 32. Ld6-e5+ Kg7-f8 33. f4xg5 h6xg5 34. Le5-f6 en in deze verloren stelling overschreed zwart de tijd.

De echte wereldkampioenschapsmatch zal in 1993 worden gespeeld in Los Angeles, besliste het congres van de wereldschaakbond (FIDE) vorige week in Berlijn. Het kon bijna niet anders. Alleen Los Angeles en Rabat waren kandidaat. Kasparov had al gezegd dat hij niet in Rabat zou spelen. Hij is tegenwoordig heel goede vrienden met zijn vroegere doodsvijand Campomanes. De beslissing kon niet anders uitvallen. Een paar jaar geleden noemde Kasparov de FIDE nog een illegale misdaadorganisatie die gebroken moest worden, nu sprak hij het congres toe en beloofde een prettige samenwerking. Hij heeft andere vijanden gevonden. Het schijnt dat hij in zijn toespraak opmerkte dat hij wist dat Timman en Short hem haten. Ze zullen er van opkijken. Misschien had Kasparov het laatste nummer van New in Chess gelezen, waar een interview met Timman in staat. Haat tegen Kasparov kan ik er niet uit lezen, wel teleurstelling over zijn opvattingen over democratie.

New in Chess no 7 toont een verfrissende onverschilligheid tegenover de actualiteit. World Cup on its way staat nog op de kaft, hoewel de wereldbekertoernooien al een paar weken geleden begraven zijn. Het lijkt bijna een speciaal Sjirov-nummer. Timman zegt dat hij Sjirov als de talentvolste speler van de jonge generatie beschouwt en dat hij al zijn partijen naspeelt. Ian Rogers zingt de lof van Sjirov in een artikel over het toernooi in Biel en Sjirov zelf schrijft samen met zijn landgenoot Sjabalov (het zijn allebei Russen, die in Letland wonen) over een toernooi in Londen. In Duitsland is een paar maanden geleden een nieuw tijdschrift opgericht, Schach-Journal, dat vooral artikelen over training, geschiedenis en psychologie wil publiceren. In het tweede nummer staat ook al een groot artikel over de loopbaan van Sjirov, geschreven door zijn trainer Bagirov. Het is Sjirov-tijd. In New in Chess analyseert hij een wilde partij die hij dit jaar in Biel speelde.

Wit Christiansen-zwart Sjirov

1. d2-d4 Pg8-f6 2. c2-c4 g7-g6 3. Pb1-c3 Lf8-g7 4. e2-e4 d7-d6 5. f2-f3 0-0 6. Lc1-e3 c7-c5 7. Pg1-e2 Pb8-c6 8. d4-d5 Pc6-e5 9. Pe2-g3 h7-h5 10. Lf1-e2 e7-e6 11. Le3-g5 Dd8-b6 Volgens Sjirov had hij eerst op d5 moeten nemen. Nu komt wit in het voordeel. 12. Dd1-b3 Db6-c7 13. f3-f4 Pf6-h7 14. Lg5-h4 Pe5-g4 15. 0-0 Optimistisch. Als hij eerst het paard had genomen zou wit goed staan. 15...Lg7-d4+ 16. Kg1-h1 Pg4-f2+ 17. Tf1xf2 Ld4xf2 18. Pc3-b5 Eerst 18. Tf1 lijkt beter. 18...Dc7-d7 19. Ta1-f1 a7-a6 20. Tf1xf2 Sjirov geeft de woeste variant 20. Pc3 Ld4 21. Pa4 Tb8 22. Pb6 Dc7 23. Lxh5 gxh5 24. Pxh5 in overweging, maar hij gelooft er zelf niet erg in. 20...a6xb5 21. e4-e5 b5xc4 Nog sterker was 21...exd5 22. cxd5 c4 22. Le2xc4 d6xe5 23. d5xe6 f7xe6 24. f4-f5 g6xf5 25. Pg3xf5 Kg8-h8 26. Pf5-h6 Tf8xf2 27. Lh4xf2 Dd7-d2 28. Lf2-e3

Zie diagram 2

""Hier begon mijn hart te bonzen. Ik zag de klap 28...Txa2!!'' Achteraf zag Sjirov dat deze klap na 29. h3 Ta1+ 30. Kh2 Dd1 (niet gezien tijdens de partij) op een ingewikkelde manier inderdaad tot winst zou hebben geleid, maar in de partij speelde hij 28...Dd2-e1+, waarna wit weer heel behoorlijke kansen krijgt. 29. Le3-g1 Kh8-g7 30. Lc4xe6 Kg7xh6 Drie slechte zetten na elkaar, hij was in ernstige tijdnood. 31. Le6xc8 Ph7-f6 32. Db3-f7 Ta8-a6 In grote tijdnood zag hij nog net dat het voorgenomen 32...Df1 zou falen op 33. Lf5 Dxf5 34. Le3+ 33. Lc8-f5 Pf6-g4 34. h2-h3 Ook voor Christiansen zal de bedenktijd niet ruim meer zijn geweest. Toen Sjirov zijn aantekeningen maakte, merkte hij tot zijn schrik dat wit hier met 34. g3 (bedoeling 35. Df8+ Kg5 36. h4 mat) op slag had kunnen winnen. 34...Ta6-f6 35. Df7-h7+ Kh6-g5 36. Lf5xg4 Niet 36. hxg4 hxg4 en zwart wint 36...h5xg4 37. Dh7-g7+ Tf6-g6 38. Dg7-e7+ Kg5-f4 39. De7-f7+ Kf4-g5 40. Df7-e7+ Kg5-h6 41. De7-f8+ Kh6-g5 Eind goed al goed, remise.