Het eten in Moskou is bijna op

MOSKOU, 7 DEC. In Moskou dreigt een voedseltekort door een stagnatie van de aanvoer. Sovjet-president Michail Gorbatsjov heeft daarom gisteren in een telegram vier republieken: Wit-Rusland, Kazachstan, Moldavië en de Oekraïne, dringend verzocht toegezegd voedsel af te leveren.

In de Sovjet-hoofdstad is nog maar voor enkele dagen voldoende vlees, suiker en groenten in voorraad. Aan brood is al tekort. “Aan de vooravond van beslissende stappen naar een vrije markt en het loslaten van de prijzen draagt een situatie van voedseltekorten het gevaar met zich mee van massale protesten tegen de democratische hervormingen die we willen doorvoeren”, aldus Gorbatsjov in het telegram aan de leiders van de vier republieken.

Gorbatsjovs oproep volgt op besprekingen, donderdag, met de Russische president Boris Jeltsin om de kritieke voedselsituatie in de Sovjet-hoofdstad te verbeteren. De republieken hebben “de broederlijke plicht om te helpen”, aldus Gorbatsjov die verder constateert dat “er een noodzaak bestaat om ook via importen en ruilhandel de crisis aan te pakken”. De president zegt bevreesd te zijn voor sociale en politieke spanningen en vraagt de republieken “al het mogelijke te doen om de zending van voedsel naar Moskou, waarover in het recente verleden afspraken zijn gemaakt, doorgang te laten vinden”. Uit diverse delen van de Sovjet-Unie is inmiddels diefstal gemeld van vee en voedsel door hongerige burgers.

Voedselrijke republieken, zoals de vier waaraan Gorbatsjov zijn smeekbede richtte, houden steeds vaker voedsel vast voor de eigen bevolking en komen aangegane verplichtingen voor leveranties aan andere republieken niet na. Sommige republieken (o.a. Oekraïne en Moldavië) achten zich na uitspraken voor eigen onafhankelijkheid niet meer gebonden aan eerder gemaakte afspraken. Gorbatsjov hoopt nog steeds dat met name de Oekraïne in de Sovjet-Unie zal blijven en het nieuwe Unieverdrag zal tekenen, maar de Oekraïense president Kravtsjoek heeft dit al uitgesloten.

Zweden heeft gisteren gezegd volgende week voor vijf miljoen gulden aan voedsel, medicijnen en andere hulpgoederen te zullen sturen naar St. Petersburg. “Het wordt voor hen een lange barre winter”, zei woordvoerster Birgitta Ahlen van het ministerie van buitenlandse zaken in Stockholm. Zweden concentreert zich bij zijn hulp aan Oost-Europa op St. Petersburg (het vroegere Leningrad) en op de drie Baltische staten. Ook Polen kan mogelijk op directe Zweedse hulp rekenen, zo liet Ahlen weten. (AP, Reuter, UPI)