En mjn vader is advocaat!

Hoe vind je de juiste weg als je verdwaald bent in die mistige wereld van wetten, regels, voorschriften, contracten, statuten, reglementen, vorderingen en formele notities met rechten en plichten? Dat is geen probleem, want er zijn in ons land zo'n tweeduizend juridische bedrijven met meer dan tienduizend gidsen die bereid zijn zoekers op hun gemak te stellen, of met verbale middelen en de wet in de hand beren op de weg naar gerechtigheid te verwijderen.

De jurist of advocaat als bodyguard, die naar hartelust mag verdedigen en aanvallen, met de rechter als scheidsrechter. Misschien scheppen kleine jongetjes straks onder elkaar, net als in Amerika, niet meer op over de spierballen van hun vader, maar over zijn juridische prestaties en is zelfs het kind van een advocaat met een kippeborst de haan in de laan.

Iedere in de juiste vakken afgestudeerde jurist kan zich bij een rechtbank in laten schrijven als advocaat. Daarna moet hij drie jaar onder leiding van een ervaren collega stage lopen en een opleiding volgen. Alle advocaten zijn verplicht lid van de Nederlandse Orde van Advocaten in Den Haag, die onder meer de gedragsregels voor de leden vaststelt. De orde is verdeeld in negentien plaatselijke arrondissements-orden met een Raad van Toezicht als bestuur. De raad ziet er collegiaal op toe dat leden geen inbreuk maken op orde-regels en de advocatenstand niet in discrediet brengen. Wat niet inhoudt dat het belang van klagers-cliënten over hun advocaat voorop staat. In de advocatuur is de stand duidelijk meer koning dan de klant.

Niet iedere jurist kiest voor een bestaan als advocaat. Ook de overheid, het bedrijfsleven en vele instellingen vragen steeds meer kenners van het recht in vaste dienst voor gecompliceerde zaken. Anderen beginnen of gaan werken voor een adviesbureau. De echte doorzetters studeren nog een paar jaar en dingen dan naar een moeilijk te veroveren standplaats als notaris.

Sommige zaken moeten, staat in de wet, altijd via een notaris lopen, zoals testamenten, of via een advocaat voor geschillen waar de rechter aan te pas komt. Maar advocaten en notarissen kunnen niet alleen leven van wettelijke kluiven. Vandaar dat zij en ook "gewone' juristen op allerlei andere terreinen hun diensten aanbieden. Op het eerste gezicht een beschaafde en nette strijd om de klanten. Maar wie in de Gouden Gids zoekt bij advocaten, adviesbureau's rechtskunde en wetswinkels vindt daar een verwarrende hoeveelheid 06-achtige advertenties van (jonk)heren en meesteressen met specialisatie en "trekkers' zoals het eerste half uur gratis.

Ook blijkt dat wetskenners bij elkaar kruipen in (inter)nationale wetswarenhuizen voor alle denkbare problemen van bedrijven of ondernemers. Er moet onderhand een markt zijn voor een bureau dat tegen een vaste vergoeding mens en bedrijf doorverwijst naar de juiste jurist, notaris of advocaat. En is het niet hoog tijd om de rechtbank-prestaties van advocaten vast te leggen in een klassement? Waarom bedrijven en beleggingsfondsen wel (door de beurskoers) en zij niet?

Hoe vind je een kundige helper? De ervaringen van vrienden, kennissen en collega's, in dezelfde omstandigheden, vormen een redelijk betrouwbare graadmeter voor de bruikbaarheid van een jurist. Dat geldt ook voor de juridische afdelingen van grote bedrijven, vak- en branche-organisaties en andere op dat punt onafhankelijke organisaties, die de markt kennen.

De Gouden Gids geeft tal van manieren om je te oriënteren: (telefonische) spreekuren, het zogenaamde TOGA-tarief van 50 gulden voor de eerste dertig minuten (begin dus nooit over het weer, de kinderen, voetbal of auto's), kennismakingsgesprek of opbellen naar een soort advocatentelefoon: 06 - 0224241. Een verzekering voor rechtsbijstand biedt professionele hulp als bepaalde zaken mis dreigen te lopen en gratis adviezen om misstappen te voorkomen. Dat laatste is ook in het belang van de verzekeraar zelf: het voorkomen van een mogelijke schadeclaim.

Over de kosten die je aan een advocaat moet betalen raakt men niet uitgepraat. Dat is ook wel begrijpelijk. Wanneer hij of zij tegen bijvoorbeeld 300 gulden per uur aan een ingewikkelde zaak werkt waarover een rechter uitspraak moet doen, kunnen de kosten flink oplopen. En dan nòg kan niemand garanderen dat de uitspraak in het voordeel van de betaler uit zal vallen. Dat werkt frustraties in de hand.

Daarom zeggen advocaten en andere rechtskundige adviseurs dat ook op hun terrein: voorkomen beter is dan genezen. Een los-vaste verhouding met een familie-bedrijf advocaat is zo gek nog niet. Als kenner van het (voorkomen van) kwaad is hij in een vroeg stadium van een zakelijk of privé probleem soms goud waard en dan spelen de kosten geen rol.