De ondergang van een vurige seksdiplomate

Een bombrief had niet harder kunnen aankomen.

De enveloppe met vreemde postzegels die in juli in Verwoerdburg werd bezorgd, zou het leven van Theuns Lagerwey en zijn vrouw een andere wending geven. Er zaten naaktfoto's in van een aantrekkelijke jonge vrouw. Bijgevoegd was een brief met een ongelooflijke onthulling. De vrouw was Lidia, hun jongste dochter, werkzaam bij het Zuidafrikaanse ministerie van buitenlandse zaken in Pretoria.

Theuns en zijn vrouw, ""misselijk'' van de ""smerige'' brief, besloten hem snel te verbranden. Maar mevrouw Lagerwey kon niet nalaten eerst het lichaam op de foto's nauwkeurig te bestuderen. ""Lidia se bobene is anders... haar sitvlak is kleiner... Lidia het ook nie een moesie [moedervlek] op haar maag nie.'' Terwijl de foto's krulden in het vuur wist mevrouw Lagerwey: dit kon Lidia niet zijn.

Ze wist niet dat op hetzelfde moment in Pretoria en New York veertig hoge Zuidafrikaanse ambtenaren, medewerkers van de Nationale Inlichtingendienst en diplomaten hetzelfde pakketje ontvingen. Ze herkenden Lidia. Het moet een rare gewaarwording zijn geweest om een collega uit de ambtenarij na het werk zo te leren kennen. De foto's boden een vooraanzicht en een liggende pose van de naakte Lidia van Heerden (32), voormalig derde secretaris op de Zuidafrikaanse missie bij de Verenigde Naties in New York. In gebrekkig Engels maakte de brief details bekend van een onverzadigbare geslachtsdrift en van perverse seksuele voorkeuren, die mevrouw Van Heerden zou bezitten.

Buitenlandse zaken in Pretoria deed er alles aan om een schandaal te voorkomen. Maar de groep was te groot en het verhaal te sappig. Vorige week bracht het trouwe dagblad van de Nationale Partij, Beeld, Lidia's ""sekskapades'' ruim op de voorpagina ("Jaloerse Arabier dreig haar af met eksplisiete foto's'). Sindsdien krijgt Lidia haar fifteen minutes of fame in volle glorie. Zuid-Afrika liet het geweld en de grondwetsonderhandelingen voor wat ze waren en schakelde over op Lusty Lidia.

Seksuele uitspattingen, een wraaklustige Arabische minnaar, chantage, diplomatie, diefstal van geld, mislukte huwelijken en beweringen van spionage: wie een schandaal had moeten verzinnen, had het niet beter gedaan. De hoofdpersoon, inmiddels ontslagen door het ministerie, is al enkele maanden op de vlucht met haar nieuwe, derde echtgenoot. Er loopt een aanhoudingsbevel op verdenking van vervalsing van cheques. Sporen van het duo zijn gevonden in Namibië en Botswana.

De jaloerse minnaar is door de Afrikaner pers getraceerd. Het zou gaan om de 44-jarige Egyptische diplomaat Moniem Tallat, gehuwd en vader van twee kinderen. (Initialen doen ze niet aan, in Zuid-Afrika). Hij werkt op het ministerie van buitenlandse zaken in Caïro. Tallat heeft tegenover Beeld toegegeven dat hij in New York met mevrouw Van Heerden bevriend is geweest, maar van een buitenechtelijke verhouding was volgens hem geen sprake. Toch ziet iedereen, ook de inlichtingendienst, hem als de afzender van de veertig enveloppen-met-inhoud. Het was een daad van jaloezie, omdat Lidia besloot een ander te huwen. Minder betrouwbare speculaties wijzen Tallats echtgenote aan als de mogelijke dader.

Arabier se kloue

Hoe kon het zover komen met Lidia van Heerden? Zij had immers alles mee. Mensen die haar kennen noemen haar hoogst intelligent, vriendelijk, welsprekend en politiek zeer scherpzinnig. Ze studeerde politieke wetenschappen en muziek aan de Universiteit van Pretoria en Arabisch in New York en Johannesburg. Men roemt haar pianospel. Zij kon de toekomst uit kaarten voorspellen. Het enige minpunt, maar eigenlijk heel menselijk, kwam uit de mond van een oud-collega. ""Zij is een harde werker, maar onstabiel. Lidia was onzeker van zichzelf en op zoek naar liefde.''

Tijdens haar tweede huwelijk met een Zuidafrikaanse diplomaat, die ook in New York werkte, bracht de zoektocht haar bij de Arabier. Een anonieme vriendin vertelde aan Beeld ("Lidia verstrik in Arabier se kloue') hoe de Zuidafrikaanse in Newyorkse restaurants in de ban van de Egyptenaar geraakte. ""Hij was een aantrekkelijke, goed gebouwde en verfijnde man. Hij had een magische kracht over haar. Hij vertelde haar onder meer dat hij in een vorig leven een Egyptische koning was.'' Zij begonnen ""een stomende seksuele relatie''.

De geruchten over Lidia's geheime bestaan sijpelden vorig jaar april al door naar Pretoria. De derde secretaris werd teruggeroepen en ondervraagd door haar superieuren en de inlichtingendienst. Maar het ministerie zag geen veiligheidsrisico en Lidia mocht terug naar New York. Daar ging haar buitenechtelijk leven gewoon door. Naar verluidt sneuvelden onderweg een andere ""Arabier'', een Canadese diplomaat en diens huwelijk voor de ""vurige seksdiplomate''. Het was publiek geheim dat haar eigen huwelijk weinig meer voorstelde; de echtelieden sliepen inmiddels gescheiden, zo weet de Afrikaner pers meelevend te melden.

Begin dit jaar scheidde Lidia van haar echtgenoot. Ze vertrok voor een rustige vakantie naar ""Europa'', maar op een aantal rondgezonden foto's poseert zij - in het nette - ook voor een piramide. Terug in Zuid-Afrika verloofde zij zich met een jeugdvriend, Faan van Heerden (34), met wie zij een kleine boerderij buiten Pretoria betrok. In juni huwde zij Faan. Eindelijk leek zij de rust in haar leven te hebben gevonden. Totdat eind juli de jaloerse minnaar per post toesloeg. De bediende van Faan en Lidia herinnert zich hoe het paar op een zaterdag in juli alle spullen in het ""bakkie'' laadde. Het paar is in Zuid-Afrika niet meer gezien. Op 17 augustus schorste het ministerie van buitenlandse zaken Lidia, in afwachting van nader onderzoek naar de foto's.

Niet bekend

Vanuit Verwoerdburg vecht moeder Lagerwey (""Kijk hoe word ons kind vernietig''') voor het eerherstel van haar dochter. Na uitvoerige consultatie van Lidia's vorige echtgenoten is zij ervan overtuigd dat haar dochter niet de Afrikaner nymfomane is, die de pers van haar heeft gemaakt. ""Sy is 'n gewone vrou. Sy is beslis nie behep met seks nie.'' Vader denkt dat Lidia informatie van de Eygptenaar heeft teruggekregen, in ruil voor wat ze hem heeft verteld: ""In die opsig was sy kliphard''.

Daarmee tilde vader Lagerwey het deksel verder op. De Engelstalige zondagskranten pikten het thema op: stond Buitenlandse Zaken Lidia's activiteiten oogluikend toe, omdat zij met waardevolle informatie de bedden uitkwam? Was het niet opvallend dat de eerdere ondervraging van de diplomate in Pretoria niets had opgeleverd? Was Lidia de Zuidafrikaanse Mata Hari?

Nu was het tijd voor het ministerie om te reageren. Door deze aantijgingen dreigden alle Zuidafrikaanse vrouwelijke diplomaten een verkeerde naam te krijgen. Neil van Heerden, directeur-generaal van BZ, noemde de suggestie ""schandalig'' dat zijn medewerksters met medeweten van het departement op intieme wijze hun rapporten naar huis zouden samenstellen. BZ heeft Lidia van Heerden sinds het gesprek in april vorig jaar al afgesloten van hypergevoelige informatie. En haar moeder mag het ontkennen, er bestaat voor BZ geen twijfel dat Lidia de vrouw op de foto's is.

Last tango

Zuid-Afrika komt nu bij van een echt schandaal. Het schandaal is zo'n schandaal, omdat het twee gevoeligheden van de Afrikaner aanspreekt: etniciteit (de blanke schoonheid uit Pretoria en de Arabier) en calvinistisch puritanisme. Een naakfoto is heel wat in een land, waar vorige maand met veel bombarie de film Last Tango in Paris tot de bioscopen werd toegelaten.

De carrière-perspectieven van de Egyptische diplomaat laten zich raden. Kranten in Caïro en Koeweit hebben de affaire inmiddels gepubliceerd. In de Zuidafrikaanse kranten schrompelde hij de afgelopen week langzaam ineen. Van de betoverende nazaat van een Egyptische koning is hij inmiddels verworden tot een klein, dik mannetje. ""Zeker geen Omar Sharif'', oordeelde een Zuidafrikaanse diplomaat in een zondagskrant.

En Lidia? Waarschijnlijk zit zij in het bakkie naast Faan, racend door het stof van Afrika. Ze kijkt in de achteruitkijkspiegel of ze al komen. Ze denkt aan New York en piramides. Af en toe kijkt ze opzij naar Faan. Hij zat al een half jaar in de gevangenis wegens wilddiefstal. Vroeger had hij stickers van de Afrikaner Weerstandsbeweging op zijn auto. Lidia, de verfijnde diplomate, is politiek opgeschoven naar het Afrikaans Nationaal Congres.

Als dàt nu tenminste maar goed gaat.