Schilderij Newman blijkt overgeverfd

AMSTERDAM, 6 DEC. Het schilderij Who's Afraid of Red, Yellow and Blue III is door de Amerikaanse restaurateur Daniel Goldreyer overgeschilderd met een soort huisschildersverf, waardoor het onherstelbaar is beschadigd.

Dat blijkt uit een nog niet openbaar gemaakt onderzoek dat het Gerechtelijk Laboratorium in Rijswijk in opdracht van het Stedelijk Museum in Amsterdam heeft gedaan naar de restauratie van het vijf jaar geleden zwaar beschadigde doek. Verschillende betrouwbare bronnen hebben dat bevestigd.

In een begeleidende brief schrijft de directeur van het Stedelijk Museum, dr. W.A.L. Beeren, die eerder heeft verklaard dat hij achter het resultaat van de restauratie staat, dat de bevindingen van het laboratorium “op essentiële punten afwijken van de verklaring van de heer Goldreyer”. Hij zal Goldreyer op 10 december een Engelse vertaling van het rapport sturen en hem daarbij om commentaar vragen, opheldering eisen en hem de mogelijkheid bieden van een contra-expertise. Beeren schrijft dat hij nog steeds achter het eindresultaat staat, maar dat Goldreyer wat betreft de schriftelijke en mondelinge rapportage in gebreke is gebleven. Beeren schrijft dat het doek in de collectie van het Stedelijk blijft. “Ik wacht de behandeling in de raad van 18 december af”, aldus Beeren. Verder commentaar wilde hij vanmorgen niet geven. De restauratie kostte in totaal acht ton, vijf ton meer dan begroot.

Goldreyer heeft altijd gezegd dat hij butylmetacrylaat had aangebracht. Volgens hem had Newman zelf ook acrylverf gebruikt. Goldreyer blijkt echter alkyd te hebben gebruikt, een verfsoort die huisschilders gebruiken om bijvoorbeeld de kozijnen te verven. Vastgesteld is dat deze verf over de oorspronkelijke verf is aangebracht en in de craquelures van de oude verflaag is gestroomd. Eigenschap van alkyd is dat hij snel hard wordt en dan alleen met bijtende middelen te verwijderen is. Basisprincipe bij restauratie van een schilderij is dat het restauratiewerk ongedaan moet kunnen worden gemaakt. Dat kan nu dus niet.

Uit het rapport blijkt ook dat Barnett Newman met olieverf heeft gewerkt en niet met acrylverf, zoals Goldreyer beweerde. Goldreyer verklaarde eerder eveneens dat hij een sealing, een beschermende laag, met acrylaat had aangebracht. Die zou niet zijn aangetroffen.

Pag 3:

Bedrog met schilderij

Het Gerechtelijk Laboratorium heeft zo'n dertig monsters van het schilderij genomen en onderzocht. Volgens het rapport heeft Goldreyer niet alleen het rood overgeschilderd, maar heeft hij ook het gele deel, dat niet beschadigd was, bewerkt met dezelfde soort verf. Het schilderij van Barnett Newman bestaat uit een groot, rood vlak met een gele en een blauwe streep.

Restaurateur IJ. Hummelen, gevraagd om commentaar, zei vanmorgen. “Dat is nog veel ernstiger dan wanneer het met acrylverf was overgeschilderd. De consequentie van deze verf, die zo snel droog wordt is, dat je hem als je weken wacht, er alleen af kunt krijgen met een sterk bijtend oplosmiddel, waardoor de oorspronkelijke verf, zo die nog in tact zou zijn, zeker zou worden beschadigd. Acryl wordt minder snel zo onoplosbaar”.

Het rapport werd vanmorgen besproken door B en W van Amsterdam. Daarna zal het naar de commissie voor cultuur worden gestuurd. De gemeente Amsterdam zei vanmiddag niet voor dinsdag met commentaar te komen. Ook raadslid E.C. Bakker (D66) die de zaak had aangezwengeld in de gemeenteraad, had vanmorgen nog geen commentaar.