President Oekraïne blijft bij afwijzing van Unieverdrag

MOSKOU, 6 DEC. De Oekraïne zal het Unieverdrag van president Michail Gorbatsjov en diens Russische collega Boris Jeltsin niet tekenen. Het is zelfs onduidelijk of de Oekraïne de economische samenwerkingsovereenkomst met de andere deelstaten van de voormalige Sovjet-Unie wel wil aangaan.

Over het politieke akkoord was de nieuwe Oekraïense president Leonid Kravtsjoek gisteren bij zijn ambtsaanvaarding in Kiev opmerkelijk duidelijk. Hij zei geen enkele reden te hebben om terug te komen op zijn verkiezingsbelofte om hoe dan ook niet tot een politieke Unie toe te treden. “Ik heb niet het morele recht nu op die belofte terug te komen, zeker niet gezien het feit dat negentig procent van de burgers in het referendum van zondag voor onafhankelijkheid heeft gestemd”, aldus Kravtsjoek.

Om de vraag of er wat hem betreft een economisch Unieverdrag komt, hield de nieuwe Oekraïense president een slag om de arm. Een gemeenschappelijke markt kon zijn goedkeuring wegdragen, aldus Kravtsjoek, maar een verdrag waarin centrale machtsorganen zouden kunnen worden gecreëerd niet.

Morgen zal Kravtsjoek niettemin naar de Wit-Russische hoofdstad Minsk vliegen om er met Jeltsin en president Stanislav Sjoesjkevitsj van Wit-Rusland te spreken over een onderlinge slavische triple-alliantie. Rusland, Wit-Rusland en de Oekraïne zijn altijd de kernlanden geweest van het orthodox-slavische imperium. Jeltsin is zaterdag in Minsk om met Sjoesjkevitsj een bilateraal vriendschapsverdrag te tekenen. Tegelijkertijd hoopt hij er Kravtsjoek van te kunnen overtuigen zich op een of andere manier te verbinden aan een staatkundig verband dat de voorbode kan zijn voor een nieuw soort slavische bond. Na een onderhoud met Gorbatsjov zei hij gisteravond dat Rusland alleen het voorliggende Unieverdrag zal tekenen als de Oekraïne dat ook doet. Jeltsin zei echter “weinig hoop op succes” te hebben. Een telefoongesprek met Kravtsjoek had hem niet optimistischer gestemd dan voorheen.

“Is de Oekraïne er niet in vertegenwoordigd, dan zal er geen Unie zijn. Zonder Oekraïne zullen er immers massa's problemen rijzen”, aldus Jeltsin na afloop van het beraad met Gorbatsjov. Dan moeten er andere “varianten” gezocht worden om nog iets over te houden van de “gezamenlijke geschiedenis” van de drie deelstaten.

Gorbatsjov deed gisteren bij dezelfde gelegenheid nog eens een allerlaatste oproep aan de Oekraïne om alsnog overstag te gaan en een Unieverdrag te tekenen. Volgens het staatshoofd is er “geen alternatief voor de Unie”. “Maar zonder de Oekraïne is een Unie onmogelijk. Dat is een kolossaal argument. Ik geloof daarom niet dat de Oekraïne zal vervallen in separatisme en isolationisme”, zei Gorbatsjov.

Gorbatsjov zal morgen niet aanwezig zijn bij de besprekingen in Minsk. Maandag daarentegen ontvangt hij de drie slavische leiders plus de Kazachstaanse president Noersoeltan Nazarbajev in het Kremlin om de resultaten van een eventueel succes in Minsk te bespreken. “Een vier plus één verdrag”, grapte Jeltsin gisteren.