Gerry Hemingway Gerry Hemingway Quintet: Special ...

Gerry Hemingway Gerry Hemingway Quintet: Special Detail (hat ART cd 6084)

Messiaen Messiaen: Turangalla-Symphonie; Orchestre de la Bastille o.l.v. Myung Whun Chung, met Yvonne Loriod (piano) en Jeanne Loriod (ondes martenot) (DGG 431 781-2)

Michael Jackson Michael Jackson - Dangerous; Epic 4658022

Gerry Hemingway

Slagwerker Gerry Hemingway, prominent aanwezig op de "October Meeting 1991', is hier dezer dagen weer met zijn kwintet. Op Special Detail hoort men de vorige editie van dit kwintet "live' in actie, met rietblazer Don Byron in plaats van Michael Moore. De door de WDR gemaakte opnamen op deze cd (70 minuten!) laten goed horen waar Gerry Hemingway voor staat: goed georganiseerde moderne jazz met een fraaie balans tussen compositie en improvisatie, tussen ingetogenheid en uitgelatenheid. De cd begint met Endpiece 1, een gespierd en enthousiast gespeeld stuk 'freebop' met een bruisende Byron op baritonsaxofoon en bassist Ed Schuller als hecht anker. Wooferlo 2 en Beef 2 zijn van hetzelfde hout gesneden, tropisch van oorsprong en bijna onverslijtbaar. Het soepel deinende en vooral door cellist Ernst Reijseger gekleurde Third Scape en het lange titelstuk moeten het meer van verleidingskracht hebben. Bijna terloops, maar daarom niet minder trefzeker, wordt de luisteraar "ingepakt'. Byron speelt in deze stukken klarinet en detoneert daarmee geenszins naast Wolter Wierbos. Dat zegt heel veel want de laatste is waarschijnlijk de veelzijdigste trombonist die de jazzwereld nu kent. Taffa, ten slotte, geeft een samenvatting van wat het Gerry Hemingway Quintet in huis heeft. Beginnend als een fraai stukje kamermuziek evolueert het gaandeweg naar datgene wat de jazz voor velen zo aantrekkelijk maakt: het geluid van de natuurlijke hartslag. Niet opgewekt door een ritmebox of bijgestuurd door een pacemaker dus, maar zoals een mensenhart nu eenmaal klopt; soms hortend bij schrik, soms overslaand van verrukking.

Special detail behoort zonder twijfel tot het beste dat de jazz in 1991 heeft opgeleverd.

Gerry Hemingway Quintet: Special Detail (hat ART cd 6084)

Distributie: Harmonia Mundi-Nandi.

FRANS VAN LEEUWEN

Messiaen

Olivier Messiaen voltooide zijn grootse, meeslepende en ruim vijf kwartier durende Turangalla-Symphonie op zijn veertigste. Inmiddels is de componist 83 jaar en heeft hij, na meer dan tweehonderd uitvoeringen van het werk gehoord te hebben, een paar wijzigingen aangebracht. Aan de nieuwe uitgave van de partituur wordt nog gewerkt, maar een cd-opname waarin de wijzigingen zijn doorgevoerd is al verschenen. Myung-Whun Chung, artistiek leider van de Parijse Opéra de la Bastille na het tumultueuze vertrek van Daniël Barenboim in 1989 nog voor het nieuwe gebouw werd geopend, heeft met zijn opera-orkest de symfonie opgenomen, onder auspiciën van de componist. In de toelichting bij de cd schrijft Messiaen dat deze uitvoering precies aan zijn wensen voldoet: “correcte tempi, de goede dynamiek, het juiste gevoel en echte vreugde!” Voor Messiaen is dit "la version de référence', de definitieve versie.

De betekenis van deze laatste opmerking is niet helemaal duidelijk. Bedoelt Messiaen dat iedereen die in de toekomst zijn Turangalla-Symphonie wil uitvoeren eerst naar die van Chung moet luisteren? Of zelfs dat nieuwe uitvoeringen, en zeker nieuwe opnamen, eigenlijk overbodig zijn geworden?

Hoe dan ook, Myung-Whun Chung treft met zijn Orchestre de la Bastille inderdaad de juiste sfeer. Af en toe laat de bescheiden dirigent de architectuur van Messiaens muzikale bouwwerk wel iets te veel prevaleren boven het drama, maar dan nog blijft er genoeg sensualiteit en onstuimige lyriek over. Sterker nog, wellicht voorkomt Chung met zijn zorg voor de vorm, dat het werk van Messiaen ontaardt in pure klankschoonheid.

Messiaen: Turangalla-Symphonie; Orchestre de la Bastille o.l.v. Myung Whun Chung, met Yvonne Loriod (piano) en Jeanne Loriod (ondes martenot) (DGG 431 781-2)

PAUL LUTTIKHUIS

Michael Jackson

Het verhaal doet de ronde dat Michael Jackson zou hebben gehuild, toen hij besefte dat er van zijn voorlaatste album Bad minder exemplaren verkocht zouden worden dan van de multimiljoenenplaat Thriller. Het mag een wonder heten dat een artiest die zichzelf onder een zo hoge commerciële druk zet nog tot enige artistieke prestatie in staat is: Jacksons vierde soloplaat Dangerous een uitermate verdienstelijk album, dat in 77 minuten alle facetten laat horen van de "state of the art' in de moderne opnamestudio. Op 33-jarige leeftijd is Jackson niet langer een trendsetter, maar maakt hij inventief gebruik van hippe stijlvormen als swingbeat, hiphop en funkmetal. Vaste producer Quincy Jones moest wijken voor een wisselend gezelschap van nieuwe handlangers en de sprookjesachtige tekeningen op de hoes versterken de indruk dat Michael Jackson leeft in een zelfbedacht, Alice In Wonderland-achtig universum. Het doet niets af aan de keiharde en doortrapte marketingcampagne, want zelfs de "gekuiste" versie van de videoclip Black And White lag bij voorbaat klaar op het kantoor van de platenmaatschappij.

Het album opent met glasgerinkel, waarbij de beelden van de vandaal-met-honkbalknuppel uit de clip in herinnering worden geroepen. In werkelijkheid is deze M.J. natuurlijk zo gevaarlijk als een watje met jodium. De gitaarbijdragen van hardrocker Slash (Guns N' Roses) voorzien het steriele, perfecte geluid van een scherp randje, zij het dat Eddy Van Halen iets dergelijks al eens inventiever deed in Jacksons Beat It. Afgezien van een sterke nadruk op messcherpe dansritmes uit de meest geavanceerde drumcomputers, laat Dangerous geen spectaculaire nieuwe ontwikkelingen horen. Wel is er de meer dan suikerzoete ballade Heal The World, waarin Jackson thematisch zowel als tekstueel plagiaat pleegt op zijn eigen We Are The World.

De mens achter de artiest laat zich op Dangerous nauwelijks zien. Alleen de aanstekelijke computersoul van Why You Wanna Trip On Me verraadt dat Jackson op het gebied van de liefde kennelijk gebukt gaat onder complexen waar een normaal mens geen weet van heeft. Met het meisje van zijn dromen spreekt hij af dat ze hun liefde geheim houden ("Keep it in the closet', met een zwoel fluisterende "Mystery Girl' die verdacht veel klinkt als Madonna) en het onweerstaanbare dansnummer She Drives Me Wild bevat de intrigerende tekst "She got a mojo in her pocket - she got it ready just in case". Laat Muddy Waters het maar niet horen, want in de tijd van de grote bluesmannen kon er geen twijfel bestaan over wat met een "mojo' werd bedoeld. Zoals te verwachten, lijkt Dangerous op maat gemaakt om integraal op single te worden uitgebracht. Mijn favoriet is het kitscherig georkestreerde Give In To Me, waarin de fraaie en onderkoelde zangmelodie uitmondt in een geëmotioneerde smeekbede.

Michael Jackson - Dangerous; Epic 4658022

JAN VOLLAARD