Erik Lieber Fotomania, Van Oldenbarneveltstraat ...

Erik Lieber Fotomania, Van Oldenbarneveltstraat 148, Rotterdam. T-m 29 dec. Wo. t-m zo. 12-17 uur. Foto's Erik Lieber ƒ 650,- in oplage van tien, grote foto's ƒ 900,- in oplage van vijf, incl. lijst.

Kees Verwey Van Rooy Galerie, Kerkstraat 216, Amsterdam. T-m 24 dec. Di. t-m za. 13-17 uur.

Storm Storm, Rechtboomsloot 42, Amsterdam. T-m 28 dec. Do. t-m za. 14-18 uur.

Erik Lieber

Er is geen surrealist voor nodig om aan te tonen dat de wereld wel eens absurd zou kunnen zijn. Zonder manipulaties en ensceneringen kan de alledaagse werkelijkheid al een vreemde vertoning zijn. Dit blijkt uit de 22 kleurenfoto's van Erik Lieber die in Galerie Fotomania tentoongesteld worden. Lieber reist, ziet en beslist: wel of geen kiek. Joost mag weten met welke motieven hij zijn foto's maakt. Toch - en dat zie je wel vaker in de kunst - ontstaat er door het innemen van een zo onpersoonlijk mogelijk standpunt juist iets dat een eigen leven gaat leiden. Lieber geeft je de illusie dat je met hem meekijkt door de ogen van een "Mann ohne Eigenschaften'. Het voordeel van deze kijkwijze is dat je gedwongen wordt om elke vooringenomenheid over esthetiek los te laten. Lieber heeft zijn foto's gemaakt op uiteenlopende locaties zoals de Stadshartpassage in Zoetermeer, het kilometerpaaltje C 413 bij Extremadura in Spanje en de Salton Sea. De foto's van Erik Lieber zijn zowel documentair als esthetisch van karakter en passen in een nieuw realistische stroming. Het is alleen niet duidelijk wat hij documenteert, en de schoonheid is verre van opdringerig. Lieber wacht niet op sombere wolken; het zonlicht mag schaduwen laten vallen, en als ergens kleine meisjes in een portiekje zitten, jaagt hij ze niet weg; ook zoomt hij niet op ze in. Hij laat ze rustig zitten op een tweederangs plaatsje in de compositie. Als hij in Siena is fotografeert hij niet het beroemde plein, een verweerde houten deur of een troosteloze nieuwbouwwijk, maar een willekeurige straat buiten het historische centrum die mooi noch lelijk is, maar wel in sterke mate intrigeert.

Fotomania, Van Oldenbarneveltstraat 148, Rotterdam. T-m 29 dec. Wo. t-m zo. 12-17 uur. Foto's Erik Lieber ƒ 650,- in oplage van tien, grote foto's ƒ 900,- in oplage van vijf, incl. lijst.

Kees Verwey

Galerie Van Rooy in Amsterdam toont doorgaans eigentijds werk van jonge kunstenaars. Het is dan ook bijzonder dat de 91-jarige schilder Kees Verwey nu recent werk exposeert in dit bolwerk van experiment en witte wanden. Ondanks zijn hoge leeftijd volgt Verwey de ontwikkelingen in de kunst op de voet en bezoekt hij zo nu en dan ook Galerie Van Rooy. Wie daar regelmatig komt herkent misschien de vrouw die op enkele van zijn schilderijen voorkomt als "Hedwig'. Verwey is een klassiek schilder die de negentiende eeuw levend houdt, al verwerkt hij allerlei vernieuwingen van na Breitner in zijn doeken. Die moderne fratsen zijn hem eigenlijk vreemd en horen niet in zijn werk thuis, maar zonder zouden zijn doeken - hoe vakkundig geschilderd ook - wel erg benauwd en saai zijn. Daarin schuilt de paradox die zijn oeuvre zo bijzonder maakt.

De gekheid en pesterigheid ligt er wel erg dik bovenop bij een foeilelijke rechthoekige witte zuil van drie meter hoog. Met behulp van sjablonen heeft hij er met autolak decoratief gekleurde vierkanten op gespoten. Op zijn laatste grote overzichtstentoonstelling, twee jaar geleden in Dordrecht, vormde een groot schilderij van Charlotte van Pallandt in een rood gewaad het voorlopige eindpunt van zijn carrière. Nu is het schilderij "Stilte' het mooiste doek van de tentoonstelling. In "Stilte' heeft hij zijn wanordelijke atelier vol schildersattributen weergegeven. Het vormt een prachtige basis voor een sterke compositie. Een gedeelte van het doek, daar waar hij het tafelblad heeft geschilderd, heeft Verwey letterlijk als palet gebruikt. Op de tafel ligt als metafoor voor de stilte een grammofoonplaat. Eromheen heeft Verwey een aantal sculpturen, een schilderij en een maskerachtige kop afgebeeld. Ze staan symbool voor mensen die een belangrijke rol in zijn leven hebben gespeeld.

Van Rooy Galerie, Kerkstraat 216, Amsterdam. T-m 24 dec. Di. t-m za. 13-17 uur.

Storm

“Kunst is het produkt van de geest, dat betekent dat elke wetenschappelijke studie over kunst, naast andere onderzoeken, altijd psychologie zal zijn”, beweerde de Duitse kunsthistoricus Max Friedländer in het boek Von Kunst und Kennerschaft. De tentoonstelling "I (Ich)' bij Storm in Amsterdam staat in het teken van de mens achter de kunst. Elf van de dertien deelnemende kunstenaars legden hun ziel bloot. Hun werd gevraagd elk met een klein kunstwerk van sterk persoonlijke aard aan de tentoonstelling deel te nemen. Aan een psycholoog vertelden ze wat zij in tien symmetrische inktvlekfiguren zagen (de Rorschachtest). Verder beantwoordden zij voor de camera acht vragen over de relatie tussen hun kunst en hun persoonlijkheid. Wat ze antwoordden was helaas onverstaanbaar op de videopresentatie, maar dit euvel zal verholpen worden wanneer de band samen met een geredigeerde uitslag van de Rorschachtest op het kunstkanaal van de Amsterdamse kabel wordt uitgezonden.

Nederlandse kunstenaars ontbreken aan dit project. Wel doen drie in Amsterdam wonende kunstenaars mee: Charlie Citron uit New York, Andrei Roiter uit Moskou en de Brit Peter Lelliott. De overige deelnemers - drie uit New York, vijf uit Keulen en één uit Wenen - zijn hier nauwelijks bekend. Dat is jammer, want voor het publiek zou het aardig geweest als er wat gevestigde namen bij betrokken waren geweest. Nu is het vooral een interessante aangelegenheid voor de deelnemers zelf, die deels ook bedenker zijn van het project.

De tentoonstelling geeft ook zonder de vragen en de test een aardige aanleiding voor huiskamer-gepsychologiseer. Peter Lelliott maakte een drieluik, waarin hij op het linkerpaneel zichzelf schilderde, op het middenpaneel een wazig landschap en op het rechter een vrouw, die hij als het ware gevangen heeft gezet achter een voetenveeg-rooster. Tussen het doek en het rooster bevinden zich twee polaroidfoto's. Op de één is een liggende vrouw te zien, op de ander een grote zak, waarin waarschijnlijk dezelfde vrouw verborgen is.

Anette Frick weigerde aan de Rorschachtest mee te doen. Van haar hangt daarnaast een grote sterk uitvergrote foto van een vagina met daarnaast een grote inktvlek. Alsof ze de toeschouwer wil vragen: “Wat ziet u hierin?”

Storm, Rechtboomsloot 42, Amsterdam. T-m 28 dec. Do. t-m za. 14-18 uur.