De spuiten liggen tot in de tuin van de burgemeester; Drugstoerisme steeds groter probleem voor Limburgse gemeenten

KERKRADE, 6 DEC. Burgemeester J. Mans van Kerkrade heeft een probleem dat hem regelmatig uit zijn slaap houdt: het drugstoerisme. De grensstad van vijftigduizend inwoners telt veertig à vijftig panden waar Duitse verslaafden bijna dagelijks een bolletje heroïne komen halen. De prijzen zijn lager dan in Duitsland, de kwaliteit is beter en wie gepakt wordt heeft minder te vrezen van de Nederlandse dan van de Duitse politie. Daarom doet de Duitse verslaafde er goed aan te gebruiken voordat hij terug de grens over gaat.

De spuiten liggen tot bij Mans in de voortuin: “Ik weet hoe ik die moet aanpakken, maar sommige mensen en kinderen weten dat niet. Op bepaalde adressen komen wel vijftig auto's dag en nacht voorrijden. In het begin durven omwonenden er nog iets van te zeggen, maar de volgende keer staat de dealer klaar met de pitbull. Er gaat een enorme intimidatie uit van die handel. Ik krijg hier mensen aan mijn bureau die zitten te huilen: burgemeester doe er iets aan, we kunnen niet meer leven in onze straat!”

Het is voor de PvdA-burgemeester van Kerkrade een schrale troost dat zijn collega's in Heerlen, Venlo en Maastricht met hetzelfde probleem zitten. Als in Maastricht een kwartier over ieder heel uur de trein uit Luik aankomt, staat het ontvangstcomité van kleine verkopers klaar op het perron. Waar vroeger met koffie en chocomel werd geleurd, klinkt nu duidelijk hoorbaar: “Héro, héro.”

De meeste kopers kunnen een half uur later al met de trein terug. In de trein zelf blijft het rustig, sinds er steevast twee conducteurs, een Belgische en een Nederlandse, rondlopen. “De enige overlast komt van de jongens die ter plaatse willen gebruiken. Die hebben zoveel haast om te gebruiken dat het wel eens misgaat”, zegt een veldwerker van het Consultatiebureau voor Alcohol en Drugs, wiens werkterrein rond het station ligt. Regelmatig moet hij slachtoffers van een overdosis helpen, die bij de leegstaande LTS aan de Sint Maartenslaan of de villa van Regoût achter het station worden aangetroffen.

Voor de vijfhonderd eigen gebruikers die Maastricht telt, is de belangstelling van de twee- tot drieduizend Luikenaren die dagelijks gebruiken, een welkome zaak. De Belgen betalen ten minste honderd gulden per gram, dertig gulden meer dan een Nederlander. Een Maastrichtse verslaafde hoeft maar drie of vier gram per dag te verkopen om in zijn behoefte te voorzien.

In Kerkrade is de politie in overleg met justitie en de gemeente een soort wanhoopsoffensief begonnen tegen de overlast. Drugsoverlast is tot prioriteit nummer één verklaard en het aantal politiemensen dat zich met narcotica bezighoudt is verdubbeld van drie naar zes. Burgemeester Mans: “We sturen er alles op af, de politie, de brandweer of de Gezondheidsdienst. Wekelijks worden panden ontruimd, ook al weet je dat je een paar dagen later een straat verder dezelfde nummerborden kunt noteren. Ik weet dat het kwestie is van pappen en nathouden, maar je moet iets doen, want het gaat om een groot maatschappelijk gevaar. Ik zie te veel mensen die zeggen: we hebben altijd CDA of PvdA gestemd, maar de volgende keer stemmen we op de Centrumpartij. Of ze zeggen: als ik mijn vrachtwagen de volgende achteruit moet zetten, kan het best zijn dat ik die gevel een beetje hard raak.”

Mans krijgt wel eens verwijten uit Duitsland dat de Nederlanders te liberaal zijn in hun drugsbeleid, zodat ze nu niet alleen zelf met de gebakken peren zitten, maar ook het repressieve beleid in buurlanden doorkruisen. “Vooral bij Duitse politiemensen hoor ik een duidelijk een ondertoon van "laat ons dat maar eens opknappen, wij weten er wel raad mee'. Maar zolang het akkoord van Schengen niet van kracht is, beginnen we daar niet aan. Onze bevoegdheid houdt op bij de grens en die van hun ook. Officieel dan, want stiekem gaan we toch die grens wel eens over.”

Tegen Belgische kopers die in Maastricht worden gepakt met meer dan een gram op zak, wordt een proces-verbaal opgemaakt, dat naar justitie in het land van herkomst wordt gestuurd. Bij kleinere hoeveelheden wordt alleen de naam genoteerd. “Die namen geven we regelmatig door aan onze Belgische collega's”, zegt een Maastrichtse hoofdagent. “Daar kun je in België al veel last mee krijgen. Je wordt in de gaten gehouden en zodra je daar gepakt wordt met heroïne, ga je meteen de bak in.” Dat wordt bevestigd door de coördinator van het Luikse consultatiebureau Alfa, J. Vanrusselt: “Hoe weinig je ook bij je hebt, je hoort hier automatisch drie jaar eisen. De rechter maakt er meestal een jaar van, ook al ziet iedereen dat je het met gevangenisstraf alleen maar erger maakt. Er komen hier meer mensen verslaafd uit de gevangenis dan er binnengaan. Druggebruik wordt hier nog nauwelijks als een maatschappelijk probleem aanvaard. Ga maar eens kijken in voorsteden als Droixhe of Seraing waarom we hier drieduizend dagelijkse heroïnegebruikers hebben. Maar de Franse Gemeenschap, waar wij onder vallen, heeft voor heel Brussel en Wallonië niet meer dan dertig miljoen frank (ruim 1,5 miljoen gulden) per jaar over om wat aan hulpverlening en preventie te doen. We moeten ons in alle bochten wringen om sinds een jaar veertig mensen met methadon te kunnen behandelen.”

Vanrusselt is ervan overtuigd dat er maar één methode is om een einde te maken aan het drugstoerisme: “De grens dichtspijkeren. Dat kan natuurlijk niet, als je ziet hoeveel drugs er zelfs in een zwaarbewaakte gevangenis circuleren. Daarna blijft er maar één andere oplossing over: drugs uit de criminele sfeer halen. Ik zeg altijd dat we een voorbeeld aan Nederland moeten nemen, want daar hebben ze de gezondste verslaafden.”

Dezer dagen is door minister Hirsch Ballin (justitie) een projectgroep van Nederlandse burgemeesters uit de Euregio Maas-Rijn ingesteld, die met buitenlandse collega's en justitie en politie gaat bekijken of en hoe het drugstoerisme kan worden aangepakt. Wat zal burgemeester Mans daar voor een standpunt innemen? Hij aarzelt even voordat hij met duidelijke tegenzin zegt: “Ik weet het ook niet zeker, maar liberaliseren is een thema dat je steeds meer hoort. Ik ben bang dat we weinig anders kunnen doen dan een advies geven om hard drugs uit de criminele sfeer te halen.”