Sinterklaas

Driemaal heb ik voor Sinterklaas gespeeld. De eerste keer zat de mijter te klein.

Ik kwam met een knallende koppijn thuis, maar niet alleen door de mijter. Ik trad op voor peutertjes. Toen ik eenmaal zat en de juf me gevraagd had of alles goed was met Sinterklaas, goede reis en zo, of ik een liedje wilde horen, en toen het liedje gezongen was, en nog eentje, toen viel er een enorme stilte. Sinterklaas had absoluut niets van enig belang te zeggen. Dat is het dus, dacht ik later. Het is een toneelvoorstelling zonder tekst voor de hoofdrol.

Sinterklaas Zelf weet wel iets te improviseren, opgewonden als Hij is door de enerverende reis en de aandacht voor Zijn verjaardag. Maar wij, de stand-ins, doen er goed aan vooraf enige tekst op te stellen.

De tweede keer, voor een personeelsvereniging, ging beter. Van de vele tradities pikte ik Sinterklaas' dementie. Grootschalig, tot vervelens toe, heb ik namen verhaspeld. De zaal was warm, het publiek welwillend.

De derde keer was het voor de eerste en tweede klassers op school. In ieder lokaal, dat ik binnenschreed, waren de ruiten zwaar beslagen en de vloer een chaos. Deze leeftijdscategorie maakt surprises van stroop of beton. Kleine jongetjes zijn daar avonden ernstig mee bezig. Niet voor het leuk. Sinterklaas kan hier met eenvoudige middelen meisjes tot gierend brullachen brengen en de jongens tot gekrijs of ernstig gemompel, dat ze in de oren van hun buurman toeteren. 2a van '76 was een grand cru. De surprise van het liefste is op de video vastgelegd: een 20 cm groot poppetje waarvan het 5 cm groot geslacht was bedekt met een enorm vijgeblad.

Boven de dertien zijn ze te groot voor Sinterklaas. Dat duurt gelukkig maar vijf jaar. Wat doe je als middelbare school? Jarenlang werd er voor de bovenbouw een film gedraaid. Na twee lesuren, gedurende welke het niet mogelijk was om fatsoenlijk les te geven, begaven zo'n 500 leerlingen zich met 500 stoelen naar de gymzaal. Het duurt een half uurtje voor zo'n stel zit. Om toch vooral niet kinderachtig te lijken werd eens een stuipverwekkende film gehuurd waar ik nauwelijks naar durfde te kijken, bang om het in m'n broek te doen wegens de aanblik van bloederig vlees van sadistische slachtpartijen. Stelt u zich voor: de gymzaal is in volstrekte duisternis gehuld. Er is alleen die zich aan iedereen en alles opdringende sensatie. Er is niet eens de mollige bioscoopstoel waarin je je huivering kunt verbergen.

De gevolgen zijn verschrikkelijk. Nee, er is geen fascinatie. De lieve fatsoenlijke kinderen wenden zich joelend kwetterend, schreeuwend en storend af van de zichtbare ellende. De docenten-oppassers signaleren hoofdschuddend naar elkaar dat ze de complete onbeheersbaarheid van dit proces inzien. Buiten lopen andere oppassers om jeugd naar binnen te jagen, jeugd die liever moedeloos langs de straat zwerft dan op een druilerige winterochtend met honderden opgesloten in een duister van één kant verlicht hol, bestookt te worden met uitvergrote emoties.

Tegenwoordig geven we gewoon les op Sinterklaas.