Roraalrif bij toeristenoord verbleekt door urine

Tijdens mijn verblijf in het Laboratorium voor Mariene Biologie in Eilat aan de Rode Zee heb ik lijdelijk moeten toezien hoe het koraal jaar in jaar uit verder zijn kleur verloor tijdens het toeristenseizoen. De oorzaak is dat de koralen hun symbiontische algen, die hun de kenmerkende rode kleur geven, verliezen. Dit wordt vaker waargenomen, speciaal bij riffen in de buurt van toeristische oorden.

Gewoonlijk bestaat een koraal uit een kolonie poliepen (dieren), die in hun celsap talrijke eencellige algen als symbionten herbergen. Aan de rol van de symbionten is veel onderzoek gedaan. De algen dragen tot 99% van de suikers die zij synthetiseren over aan de koralen. Daarnaast hebben die koralen organisch materiaal van buitenaf nodig. De reden is dat de symbionten de koralen "junk food' verstrekken, voedsel met lage gehaltes fosfaat- en stikstofverbindingen.

Dit idee lijkt bevestigd te worden door onderzoek aan foraminiferen, eencelligen die ook symbionten hebben, die ook een kalkschaaltje maken en die in veel opzichten op koralen lijken. Deze foraminiferen bleken de koolstof die zij uit voedsel kregen snel weer uit te scheiden, maar fosfaat werd veel langer binnen gehouden.

Dit verklaart waarom de symbiont-dragende soorten van zowel koralen als foraminiferen slechts in voedselarm water voorkomen. De koraal voorziet de symbionten van nutriënten, omgekeerd voorzien de symbionten de koraal van suikers. Een partnerschap dat voor beide kanten voordelig is.

Wat heeft dit met verblekende koralen van doen? Er wordt verondersteld dat verbleking veroorzaakt wordt door de mondiale verwarming, als gevolg van het broeikaseffect. Dat is onwaarschijnlijk omdat de koralen in de 250 miljoen jaar dat ze op aarde voorkomen, doorgaans aan veel hogere temperaturen waren blootgesteld. Ten tweede komen koralen in tropische zeeën voor. Als ze warmtegevoelig zouden zijn, hadden ze een eindje kunnen opschuiven richting koeler water. Ten derde is de temperatuurstijging, als die er al is, zeer gering.

De werkelijke oorzaak is een overdosis nutriënten. Als er teveel nutriënten zijn heeft het voor de symbionten geen zin in de koralen te blijven zitten. Hun nutriënten kunnen ze zelf buiten wel krijgen. Ze verlaten en masse de koralen, die dus niet alleen verbleken, maar ook een belangrijke bron van suikers kwijtraken.

Dit valt goed waar te nemen aan het rif van Eilat aan de Rode Zee. Als er in de haven schepen worden geladen met fosfaat, heeft dat een duidelijke invloed op de koralen.

Dat is nog erger op dagen dat er veel bezoekers zijn op de stranden. Er wordt geürineerd in het water, waarbij veel stikstofverbindingen vrijkomen. Samen met het fosfaat zorgt dat voor eutrofiering, een te hoge concentratie nutriënten.

Als de overdosis nutriënten weg zou zijn, herstellen de koralen zich wel, maar in de tussentijd is de groei geremd of gestopt. Veel vissen, zoals de papegaaienvis die het koraal eet, zijn van het koraal afhankelijk. Zeker als de verbleking jaar in jaar uit blijft plaatsvinden, is de kans groot dat het rif onherstelbare schade oploopt. Aan het simpele idee WC's op het strand te zetten en de zwemmers op het hart te binden niet in het water te plassen, hebben de autoriteiten nog niet gedacht.