Joegoslavie; Hongaren Servië in het nauw

Hongarije maakt zich grote zorgen over de Hongaarse minderheid in de Servische provincie Vojvodina. Het Hongaarse ministerie van buitenlandse zaken heeft dinsdag geprotesteerd tegen de “anti-Hongaarse campagne” in Vojvodina. De Hongaren daar, aldus het ministerie, leven “in een atmosfeer van groeiende angst”, die steeds meer van hen ertoe brengt Servië te ontvluchten en naar Hongarije uit te wijken.

De naar schatting 375.000 Hongaren in Vojvodina zijn de afgelopen twee jaar hun rechten in snel tempo kwijtgeraakt. Het vroeger autonome Vojvodina had een minderhedenstatuut, waarin die rechten waren vastgelegd. Maar haar autonomie is Vojvodina inmiddels kwijt: toen de Servische leider Slobodan Milosevic na een omvangrijke chauvinistische campagne een eind maakte aan de autonomie van het door Albanezen bewoonde Kosovo en die provincie simpelweg bij Servië inlijfde, gebeurde en passant hetzelfde met Vojvodina. En Servië heeft helaas géén minderhedenstatuut: de minderheden zijn zo goed als vogelvrij.

Sinds in de loop van vorig jaar de polemiek over de staatkundige toekomst van Joegoslavië steeds hoger begon op te laaien, is het lot van de Albanezen in Kosovo en de minderheden in Vojvodina - Hongaren, maar ook Roemenen en Slowaken - in het vergeetboekje geraakt. Vooral dat van de Albanezen is weinig benijdenswaardig: bijna twee miljoen Albanezen zijn in hun verre uithoek, genegeerd en vergeten door het beschaafde Europa, het slachtoffer van een nietsontziend regime van terreur en racisme.

De Hongaren gaat het slechts gradueel beter. Volgens de Hongaren is er een stelselmatige campagne tegen hen op gang gekomen. De hoofdredacteur van het Hongaarstalige dagblad Magyar Szo is ontslagen, het federale leger roept proportioneel méér Hongaren op voor dienst aan het front dan Serviërs en de organisatie van de Hongaarse minderheid, de Democratische Gemeenschap van Hongaren in Vojvodina (DCVH), is door het hoofd van de regerende (ex-communistische) Servische Socialistische Partij in Vojvodina uitgemaakt voor “een fascistische organisatie” - een uitlating die direct is gevolgd door de eis, de organisatie te verbieden.

Daarnaast worden pogingen gedaan, de Hongaren hun laatste rechten te ontnemen - die op lokaal niveau. Bij het Servische parlement is een wetsvoorstel ingediend dat beoogt het aantal Hongaarse gemeenteraadsleden te beperken in gemeenten waar Hongaren een meerderheid vormen: daar zouden Serviërs en Hongaren evenveel raadsleden moeten krijgen. In gemeenten waar Serviërs in de meerderheid zijn, zouden bevolkingsgroepen als vanouds proportioneel vertegenwoordigd moeten blijven.

Het motief voor de discriminatie van de Hongaarse minderheid is onduidelijk: anders dan in Kosovo, waar de Albanezen en de Serviërs elkaar al decennia niet liggen, bestaat er tussen Hongaren en Serviërs geen traditie van animositeit. De Hongaarse minderheid is bovendien te klein om de dominerende rol van de Serviërs te bedreigen: ze maakt maar 18,4 procent uit van de bevolking van Vojvodina.

Waarschijnlijk moeten de Hongaren boeten voor hun duidelijke weerzin, betrokken te raken bij de Kroatisch-Servische oorlog en voor de weigering van de Hongaarse regering, partij te kiezen in het Kroatisch-Servische conflict. Boedapest heeft zich sinds het uitbreken van de oorlog strikt op de vlakte gehouden, vooral om de minderheid in Vojvodina niet bloot te stellen aan Servische represailles. Het heeft zonder morren 50.000 vluchtelingen opgevangen, het heeft protesten tegen de talrijke schendingen van het Hongaarse luchtruim door vliegtuigen van de federale luchtmacht en zelfs een federaal bombardement op een Hongaars grensdorp zo low key mogelijk gehouden, het heeft zich niet bij de boycot van Servië aangesloten en het is niet ingegaan op toenaderingspogingen van de Kroaten en Slovenen.

Het heeft allemaal weinig uitgehaald. In het protest van eerder deze week komt de Hongaarse regering tot de conclusie dat de druk op de Hongaarse minderheid in Servië toeneemt en dat de campagne neerkomt op “niets anders dan een poging van Servië bewust de banden met Hongarije te beschadigen” - een formulering die in het licht van de tot nu toe betoonde terughoudendheid zeer ver gaat, net als trouwens het dreigement “internationale stappen” - vermoedelijk bij de CVSE - te nemen.

Zijn instituut wil daar verbetering in brengen. Net zoals een onderneming als IBM zijn werknemers een 'IBM-spirit' bijbrengt, zo moeten de Walen worden gemotiveerd om zich in hun regio thuis te voelen en zich daar te willen inzetten, zegt Destatte. “De Waalse identiteit bestaat niet à priori. Daar moet je aan werken”. Het Destrée-instituut geeft onder andere cursussen aan de ambtenaren in dienst van de de Waalse overheid. Gedurende drie dagen krijgen zij onderricht over de Waalse overheid, de Waalse geschiedenis en de Waalse cultuur. Er worden onderwerpen besproken als het Waalse verzet, het befaamde Waals Congres in 1945 (dat stemde voor aansluiting bij Frankrijk), de grote stakingen in het begin van de jaren zestig, het Rassemblement Wallon, de bloei en het verval van de staalindustrie en de mijnbouw, de arbeidersstrijd - gebeurtenissen waar de doorsnee Waal nauwelijks weet van heeft, zegt Destatte.