Ginkgo-boom helpt tegen etalageziekte en vergeetachtigheid

Extracten van de bladeren van de ginkgo-boom, verkrijgbaar als alternatief medicijn in reformzaken, helpen net zo goed tegen vergeetachtigheid en concentratiemoeilijkheden als het geregistreerde medicijn Co-dergocrine.

Dat blijkt uit onderzoek van de epidemioloog dr. Jos Kleijnen die de kwaliteit van 53 onderzoeken naar ginkgo-extracten kritisch beoordeelde. De kwaliteit van de beste onderzoeken was net zo goed als de beste onderzoeken van het reguliere medicijn. Van de best uitgevoerde onderzoeken naar ginkgo-extracten lieten er acht een verbetering zien bij lichte hersenklachten, vooral bij oude mensen. Twee onderzoeken toonden een effect aan bij etalageziekte. Daarbij krijgen de beenspieren vanwege dichtgeslibde aderen niet voldoende zuurstof en is de patiënt gedwongen een wandeling regelmatig te onderbreken. Hij doet dan soms alsof er in een etalage iets interessants is te zien.

Kleijnen promoveerde vorige week in Maastricht op een proefschrift naar de werkzaamheid van voedselsupplementen. Zijn kritisch oordeel over onderzoeken naar vitamine C, E en B6, naar teunisbloemolie, knoflook en homeopathische geneesmiddelen was al eerder nieuws.

De epidemiologen van de Maastrichtse universiteit onder leiding van prof.dr. P.G. Knipschild hebben een zekere faam verworven met hun kwaliteitsoordelen over studies naar alternatieve en omstreden behandelingsmethoden. Onlangs kregen ze van staatssecretaris Simons de opdracht om de kwaliteit van onderzoeken naar alternatieve kankertherapieën te beoordelen.

De ginkgoboom (Ginkgo biloba) is een naaldboom met tot een bladvorm vergroeide naalden. Aan de ligging van de nerven en de vreemde vorm is onmiddellijk te zien dat het geen loofboom is. De ginkgo komt oorspronkelijk uit het oosten van China en uit fossielvondsten blijkt dat er veel meer soorten hebben bestaan. Doordat de ginkgo in tempeltuinen werd aangeplant is hij voor uitsterven behoed. Hij blijkt goed tegen kou en regen te kunnen, bestand te zijn tegen stedelijke klimaten - hij is bovendien decoratief - en is daarom een geliefde tuinboom in Europa en de Verenigde Staten. De zaden smaken naar ranzige boter en worden verwerkt in een traditionele Japanse eiersoep.

Farmacologisch actieve verbindingen in de ginkgo-bladeren zijn de flavonoïden en terpenoïden (ginkgolides en bilobalide). De handelspreparaten bevatten er minimaal 24 respectievelijk 6 procent van. In Duitsland zijn ginkgo-preparaten als geneesmiddel geregistreerd. Ze waren er in 1988 het meest-verkochte medicijn. De ziektekostenverzekeraars betaalden in dat jaar 370 miljoen mark voor ginkgo-recepten. Op de tweede plaats stond het reguliere hartmedicijn Adalat, waarvoor de verzekeraars 195 miljoen mark betaalden. Ook in Frankrijk worden ginkgo-preparaten veel gebruikt. In Nederland is het preparaat tegen ouderdomsverschijnselen veel minder bekend.

Verreweg de meeste studies zijn van Duitse en Franse origine. In een onderzoek naar de etalageziekte werd vastgesteld dat patiënten op ginkgo na enkele weken behandeling 222 meter in plaats van 112 meter konden wandelen. Op placebo verbeterden ze van 145 tot 176 meter. De verbetering bij etalageziekte komt overeen met het effect van het reguliere middel Trental (pentoxyfilline).

De onderzoeken naar lichte hersenafwijkingen, vooral bij ouderen, zijn beter opgezet en hebben ook betere resultaten, aldus Kleijnen. Meestal werd drie maanden lang 160 mg ginkgo-extract per dag ingenomen. Mensen die ginkgo slikten hadden betere geheugenfuncties, een beter concentratievermogen, minder last van slaperigheid, angst, duizeligheid, hoofdpijn en oorsuizingen en waren beter tegen werkdruk bestand.