Duke stelt zich kandidaat voor presidentschap van VS

WASHINGTON, 5 DEC. David Duke, voormalig leider van de Ku Klux Klan en neo-nazi, heeft gisteren in Washington als Republikein zijn kandidatuur voor het Amerikaanse presidentschap aangekondigd. Hij gaat zich bij zoveel mogelijk open Republikeinse voorverkiezingen inschrijven. De deelstaten met besloten voorverkiezingen slaat hij over, omdat hij daar waarschijnlijk niet zal worden toegelaten.

Zijn doel is niet om in 1992 het presidentschap zelf te bemachtigen - want dat lukt hem vrijwel zeker niet - maar hij wil vooral aandacht voor zichzelf en zijn extreem-rechtse standpunten. Hij hoopt genoeg kiesmannen te verzamelen om invloed uit te kunnen oefenen op de Republikeinse Conventie, waar de presidentskandidaat officieel wordt benoemd.

Na een verlies in de Republikeinse voorverkiezingen wil hij waarschijnlijk zijn kruistocht in de algemene verkiezingen voor een onafhankelijke partij voortzetten. Duke (41), die afgevaardigde is in het deelstaatparlement van Louisiana, heeft al twee verkiezingen verloren maar kreeg toch een aanzienlijk percentage van de stemmen. Tegen senator Johnston moest hij het afleggen met 44 procent en tegen gouverneur Edwin Edwards gaf hij zich op 16 november van dit jaar gewonnen met 39 procent van de stemmen bij een historische opkomst.

Zo is hij nog bekender geworden dan de bekendste Democratische presidentskandidaat van dit ogenblik. Zijn boodschap is in het verkiezingsstrijdperk steeds verder verfijnd. Hij geeft niet meer af op minderheden maar gebruikt het codewoord “uitkeringstrekkers”, waarbij veel Amerikanen ten onrechte alleen aan zwarten denken. “De meeste Republikeinen zijn het eens met mijn standpunten”, zei Duke.

Duke maakt gebruik van de onvrede over positieve discriminatie en misdaad onder arme en middenklasse-blanken. Zijn boodschap is dat Amerika als christelijke natie in gevaar komt. “Amerika heeft haar eigen manier van doen verloren. In sommige scholen mogen zelfs geen kerstliedjes meer worden gezongen”, zei hij gisteren. Hij bepleitte ook “eerlijke handel” in plaats van “vrijhandel”. Volgens Duke zou Bush tegen de Japanners moeten zeggen: “U niet kopen onze rijst, dan wij niet kopen uw auto's”.

Duke zou zijn excuses hebben gemaakt voor zijn dubieuze verleden, maar wilde zich er toch ook niet helemaal van distantiëren. “Mijn verleden betekent dat ik tenminste altijd eerlijk zeg wat ik vind”, zei hij. En daarmee impliceert hij dat politici zonder extreem-rechtse visies niet eerlijk zeggen wat ze vinden. “Opperrechter Clarence Thomas zat in zijn jeugd bij de Black Panthers. En daar kijkt ook niemand hem op aan”, zegt Duke.

Voor Bush is Duke een lastige stoorzender. Als voormalig Klan-lid brengt hij ook de Republikeinse partij in verlegenheid. Zo was de voor rassensegregatie pleitende gouverneur van Alabama, George Wallace, in de jaren zestig en zeventig een lastpost voor de Democratische partij, die werd getroffen door een blanke terugslag tegen burgerrechten. Veel blanke Democraten in het zuiden zijn wegens hun weerzin tegen links-liberalisme en positieve discriminatie, overgelopen naar de Republikeinse partij. Duke zei dat hij diepe bewondering heeft voor Wallace. Ras en de verhouding zwart-blank spelen een belangrijke, verborgen rol in de verkiezingen volgend jaar. Nu lijdt de Republikeinse partij aan een splijting. Duke zei dat Bush de Republikeinse partij “heeft uitverkocht”.

De leiding van de Republikeinse partij werkt hem tegen. Toch kan hij niet worden uitgesloten van open voorverkiezingen. “Hij vertegenwoordigt het ergste in de Amerikaanse politiek. Hij staat voor vooroordeel en racisme”, zo reageerde een zegsman van het Witte Huis.

Zo probeert een intellectuele voorhoede in Wallonië op haar eigen manier afscheid te nemen van België. Maar niet alleen in Brussel wordt met gemengde gevoelens aangekeken tegen deze Waalse emancipatiebeweging. In een voorstad van Charleroi, in Mont sur Marchenne, woont Liliane Wouters, een Franstalige dichteres, toneelschrijfster en vertaalster. Zij is onder andere mede-auteur van de omvangrijke bloemlezing 'La poésie francophone de Belgique', uitgegeven door de Académie royale de langue et de littérature française de Belgique. Wouters, die drie jaar geleden de Vlaamse staatsprijs voor vertalingen ontving, heeft een uitgesproken mening over het streven naar een eigen Waalse identiteit: dat speelt op het vlak van de politiek, maar, een enkele uitzondering daargelaten, niet bij schrijvers en dichters. “Een aparte Waalse gemeenschappelijke identiteit? Men is nu bezig die te verzinnen, maar ze bestaat helemaal niet. De meeste Franstalige schrijvers voelen er niets voor om in zo'n regionalistische stroming te stappen. Ze willen kunnen doen wat ze willen.”