Arabieren: nu andere datum vredesoverleg

WASHINGTON-TEL AVIV, 5 DEC. De Arabische delegaties naar het vredesoverleg met Israel in Washington hebben de Verenigde Staten gisteren gevraagd een nieuwe datum vast te stellen voor het begin van de besprekingen. De onderhandelingsfaciliteiten werden gisteren opengesteld, maar Israel wil pas maandag beginnen.

Volgens een Palestijnse gedelegeerde, Saeb Oreikat, willen de Arabieren dat de VS een andere datum kiezen voor het overleg dan Israels 9 december, de vierde verjaardag van het begin van de Intifadah. Israel, dat zoveel mogelijk rechtstreeks contact wenst, had de Arabische delegaties gevraagd met zijn delegatie contact op te nemen over het tijdstip van de gesprekken.

De Arabische onderhandelaars meldden zich gisteren allen bij het gebouw van het ministerie van buitenlandse zaken, waar drie zalen zijn gereserveerd voor de onderhandelingen. De Arabieren beschreven Israels afwezigheid als beledigend, betreurenswaardig en frustrerend. De Palestijnse woordvoerster Hanan Ashrawi meende dat de Israeliërs niet serieus op vrede uit zijn. (Reuter, AFP) Onze correspondent Salomon Bouman meldt uit Israel: “Shamir heeft geluk gehad”, meldt het blad Maariv vandaag op de voorpagina. Met deze constatering wordt bedoeld dat de schade die Israel heeft opgelopen door weg te blijven van de openingszitting van de vredesbesprekingen in Washington is meegevallen. Israelische correspondenten in de Amerikaanse hoofdstad melden dat de Amerikaanse media gisteren veel meer aandacht besteden aan het aftreden van John Sununu en het proces tegen de van verkrachting verdachte William Kennedy Smith dan aan de afwezigheid van de Israelische delegatie in Washington.

Van reacties van buiten de VS trekt Israel zich weinig aan. De strijd om het behoud van de gunst van de Amerikaanse publieke opinie is niet alleen nu maar altijd het hoofdthema van de Israelische voorlichtingscampagne.

Het Israelische volk wordt sedert gisteravond met dit “goede nieuws” uit Washington door de onder staatscontrole staande elektronische media gevoed. De naar de Amerikaanse hoofdstad gezonden voorlichter Benjamin Netanyahu speelt daarin een hoofdrol. In hier uitgezonden vraaggesprekken heeft hij betoogd dat de winst vele malen opweegt tegen het betrekkelijk geringe Israelische prestigeverlies. De Amerikanen weten nu goed dat Israel zich geen dictaat laat opleggen en de Arabieren beseffen volgens hem dat ze zich niet kunnen onttrekken aan rechtstreeks vredesoverleg met Israel.

De Israelische voorlichtingscampagne was niet alleen op de VS gericht, het ging er ook om het Israelische volk van de juistheid van de boycot-beslissing te overtuigen. Zoals minister van defensie Moshe Arens gisteravond zei was juist de Israelische pers bijzonder kritisch gestemd over dit regeringsbesluit. Vandaag schrijft Maariv in een hoofdartikel dat de Israelische regering op grote steun kan rekenen zolang het volk ervan overtuigd blijft dat de manoeuvres van de regering niet zijn bedoeld om het vredesproces te torpederen.

Intussen heeft zich gisteren wel een kentering in het Israelische standpunt voorgedaan. Het kabinet besloot gisteren onder druk van minister van buitenlandse zaken David Levy op 9 december 3 delegaties gelijktijdig te laten aantreden in Washington. Daarbij kwam men terug van een eerder genomen besluit niet gelijktijdig met de verschillende Arabische delegaties te onderhandelen om de indruk weg te nemen dat er in de Amerikaanse hoofdstad toch een soort internationale vredesconferentie plaatsheeft in plaats van direct Israelisch-Arabisch vredesoverleg.

De krant Ha'arets meldt vandaag dat de Israelische onderhandelaars zich uitsluitend tot procedure-kwesties mogen beperken. Israelische kringen in Washington zeggen echter dat er nu al over de Palestijnse bestuursautonomie en de Golan-problematiek kan worden gepraat. Gisteravond heeft premier Shamir echter opnieuw duidelijk gemaakt dat er van hem absoluut geen territoriale concessies zijn te verwachten. “Bij de voortzetters van de traditie van Lehi (ondergrondse tegen de Britten in Palestina) kan de gedachte aan het opgeven van Jeruzalem, Judea en Samaria, Gaza en de Golanhoogvlakte niet opkomen”, zei hij tijdens een bijeenkomst van oudgedienden van Lehi.

De door Shamir goedgekeurde stichting van een nieuwe nederzetting op de plaats waar vorige week een joodse kolonist werd doodgeschoten en aanwijzingen in de Israelische pers dat Israel van plan is zes Palestijnse activisten uit te wijzen duiden erop dat de premier de indruk wil wekken vrede zonder concessies binnen te halen.