Verwarring over EPU

Het conclaaf van de ministers van buitenlandse zaken van de Europese Gemeenschap over de Europese Politieke Unie is gisteravond geëindigd in totale verwarring. De ministers van financiën daarentegen hebben bijna volledige overeenstemming bereikt over de Economische en Monetaire Unie (zie elders in de krant).

BRUSSEL, 4 DEC Aan het eind van twee dagen van intensief overleg dat de ministers van buitenlandse zaken hadden bedoeld om het terrein voor de top van volgende week in Maastricht voor het staatshoofd en de regeringsleiders overzichtelijker te maken, kon minister Van den Broek alleen constateren dat “er nog veel werk moet worden gedaan”.

De verwarring ontstond kort voor de persconferentie van de Nederlandse minister toen zijn Franse collega Roland Dumas had laten uitlekken dat in Maastricht besloten zou worden de “federale roeping” van de Europese Gemeenschap in het nieuwe verdrag te vervangen door de belofte te streven naar “een steeds nauwere unie”. Een dergelijke wijziging zou een enorme concessie betekenen aan het Verenigd Koninkrijk, waar het gevreesde "F-woord' werkt als een rode lap op een stier: de Britten associëren federal nu eenmaal met de betekenis die dat woord in de Verenigde Staten heeft en leggen het begrip uitsluitend uit als het streven om "Brussel' te laten regeren over "Albion'.

Maar op de rechtstreekse vraag of het F-woord uit de aanhef van het verdrag zou worden geschrapt zei Van den Broek dat dat niet het geval was en dat Dumas kennelijk “op een andere vergadering” was geweest. Het schrappen van het woord federaal was onderdeel van een pakket en “er zal een prijs voor betaald moeten worden”, zo waarschuwde de minister. “Je kunt niet alle compromissen aan één kant krijgen.”

Te oordelen naar het taalgebruik van Van den Broek op de persconferentie moet de sfeer tijdens het conclaaf buitengewoon vechtlustig zijn geweest. De delegaties, zo zei Van den Broek, waren vooral bezig geweest hun “vestingen te versterken”. Uit de “hectische discussies” was duidelijk geworden dat men op zoek was naar “totaalpakketten”, maar het stadium om compromissen te sluiten was nog niet bereikt. In dat stadium hangen alle dossiers met elkaar samen: buitenlands- en veiligheidsbeleid, maar ook sociaal beleid, het medebeslissingsrecht van het Europees Parlement, zo goed als de cohesie (het streven om de armere landen in de EG een groter aandeel in de welvaart te laten hebben).

Overeenstemming hebben de ministers de afgelopen dagen alleen bereikt over de naam: Europese Unie (in plaats van Europese Politieke Unie). Zo zal de baby heten waarvan Van den Broek zei “zeer verrast te zijn als er in Maastricht geen politieke wil is om die ter wereld te brengen”.

Tot aan die tijd heerst er op het Europese slagveld stilte: de posities zijn ingenomen en volgende week kan de grote krachtmeting beginnen. De Britse minister van buitenlandse zaken, Douglas Hurd, gebruikte weer andere beelden: tijdens het conclaaf was men bezig geweest met het “opruimen van het struikgewas”, waardoor de meningsverschillen nu duidelijker zichtbaar waren geworden. De zaken die waren geregeld, zoals bijvoorbeeld een akkoord over periodieke conferenties van het Europees Parlement met vertegenwoordigers uit de nationale parlementen, waren volgens Hurd “secundaire vraagstukken”. Voor “grote triomfen” was het, zo zei de Britse minister, nog te vroeg.

BRUSSEL Theo Waigel, de Duitse minister van financiën, had een vruchtbare dag gisteren in Brussel. Hij bleef langer dan zijn aanvankelijke bedoeling was om aanwezig te kunnen zijn bij de cruciale laatste besprekingen over de economische en monetaire unie. Daardoor kon hij een begrotingsoverleg in Bonn niet voorzitten. Maar in Brussel kon hij een ander Duits belang dienen: hij stelde Frankfurt formeel kandidaat als vestigingsplaats voor de toekomstige Europese centrale bank. Dit is de enige zaak waarbij we ons volledige gewicht achter een nationaal belang plaatsen, zei Waigel. En daarmee ontkrachtte hij geruchten dat de Bundesbank, gevestigd in Frankfurt, wel zou voelen voor Amsterdam als vestigingsplaats van de ECB.

DEN HAAG Alsof Nederland als halfjaarlijkse voorzitter van de EG aan de vooravond van Maastricht niet genoeg diplomatieke ballen in de lucht moet houden, komen vandaag ook nog de GATT-onderhandelaars van de VS en de EG naar Den Haag. Onder leiding van premier Lubbers zullen ze trachten de zogenoemde Uruguayronde voor handelsliberalisatie, die eind december na vijf jaar vruchteloos onderhandelen afgerond moet worden, te redden. Struikelblok is de landbouw: de EG en de VS zijn hierover nog steeds niet tot overenstemming gekomen, ondanks een politieke wilsverklaring die op 9 november in Den Haag bereikt werd tijdens het bezoek van president Bush in een gesprek met voorzitter van de Europese Commissie Delors en Lubbers. De premier zal vandaag in zijn torentje nogmaals trachten om de landbouwbesprekingen los te trekken.