Realistisch

DE EUROPESE waarnemers in Joegoslavië hebben hun nut bewezen. Niet dat de reeks van bestanden die zij hielpen overeenkomen, werd nageleefd.

Maar zij zijn in staat geweest als directe getuigen van de burgeroorlog het beeld dat de pers langzamerhand had gevormd van de misdadigheid van de federale strijdkrachten, aan te scherpen. In een als vertrouwelijk bedoeld rapport van de waarnemers aan premier Lubbers komen de strijdkrachten naar voren als de veroorzakers van verreweg het meeste leed dat Kroatische burgers de afgelopen maanden heeft getroffen. Het leger wordt ervan beschuldigd hele dorpen plat te leggen en gericht burgers om te brengen. Na dit document is er geen twijfel meer mogelijk: de militairen zijn erop uit Kroatisch gebied te ontvolken, door het zaaien van dood en verderf een volksverhuizing stimulerend.

Het is dan ook een gotspe om de Servische president Milosevic, aanstichter van het onheil dat Joegoslavië treft, de afgezant van de Verenigde Naties, Cyrus Vance, te horen nabauwen. Milosevic verklaarde alle begrip te hebben voor Vance toen deze eiste dat eerst het, veertiende, bestand moest worden nageleefd alvorens vredestroepen van de volkerenorganisatie in Joegoslavië zouden kunnen worden gestationeerd. Die verklaring van de president van de Servische republiek is even huichelachtig als de vele excuses bij het begin van de federale opmars deze zomer dat het leger geen andere taak had dan de strijdende partijen - de Kroatische en Servische milities en bendes - uit elkaar te houden.

DE WAARNEMERS noemen hun eigen missie nagenoeg zinloos. Na het uitlekken van hun document mag worden aangenomen dat die missie onmogelijk is geworden. Hoewel ook de Kroatische leiders worden gekritiseerd, leggen de rapporteurs het zwaartepunt van hun verontwaardiging toch bij de strijdkrachten. Aan hun onpartijdigheid en daarmee hun bruikbaarheid als bemiddelaars tussen de partijen in is daarmee een einde gekomen. De waarnemers stellen de politiek verantwoordelijke leiders binnen de Europese Gemeenschap voor de keus: trek ons terug, steun ons met wapens of bedenk iets geheel nieuws. Duidelijk mag zijn dat in dit licht het gisteren genomen besluit om de EG-sancties te beperken tot Servië en zijn bondgenoten slechts het begin van een nieuwe aanpak kan zijn, een aanpak waarin eindelijk rekening wordt gehouden met de realiteiten in het voormalige Joegoslavië.