Noorderzon brengt een drum-orgie met exotisch slagwerk

Concert: Noorderzon o.l.v. bassist Gerard Ammerlaanmet o.a. Jan Willen van de Ham (fagot en altsaxofoon) en als gast Hans de Back (gongs en klankschalen) Gehoord: 1-12 Vredenburg, Utrecht. Herhaling: 6-12 Korzo, Den Haag, 7-12 Thelonious, Rotterdam, 10-12 Grand Theatre, Groningen, 11-12 Kloveniersdoelen, Middelburg, 12-12 BIMhuis, Amsterdam.

De verspreiding van de ritme-box, dat handige houvast voor de muzikaal wankele ziel, heeft de belangstelling voor 'echt' slagwerk niet verminderd, eerder het tegendeel. Met de wind van de wereldmuziek in de rug is steeds meer 'exotisch' slagwerk de westerse wereld binnen gewaaid. De darboeka, de 'talking drum' en de djembé zijn daardoor al lang geen curiositeiten meer die men alleen in tropenmusea aantreft. Er wordt op deze instrumenten gespeeld, en goed ook, door wit en zwart.

Ook in Noorderzon, de nieuwe gelegenheidscombinatie van bassist- componist Gerard Ammerlaan speelt uitheems slagwerk een grote rol. Dat er daarbij geen plaats voor purisme is, blijkt al uit de uitstalling op het podium. Links staat de Zuidamerikaans geachte Marimba, in het midden huist een flink assortiment Westafrikaanse trommels, rechts hangen enorme gongs uit Oostazië. Naast deze gongs, oplopend tot een diameter van ruim een meter, staan op een tafel een vijftal uit messing vervaardigde 'klankschalen' die doordringend en langdurig rond kunnen zingen. Dat blijkt althans als gastspeler Hans de Back ze met liefde begint op te vrijen. Dit voorspel duurt een minuut of tien, dan barst onder de titel Zeg het nu zelf de drum-orgie in alle hevigheid los: Willem Jansen ontrolt met zijn 'afro-kit' een zwaar polyritmisch tapijt, djembé-speler Hans Hoeksema legt er sprekende zig-zag patronen overheen, de marimba, contrabas en gitaar zorgen voor versieringen. De blazerssectie worstelt met de materie, alleen de springerige saxofoonsolo van Jan Willem van der Ham komt er echt boven uit. Ook in Prime Modification dat begint met een onwaarschijnlijk duo voor fagot en marimba is de fabelachtig swingende slagwerk-sectie heer en meester. Pas in Gieten maar, dat aan alles behalve slempen doet denken, wordt goed duidelijk waar Ammerlaan op mikt: combo muziek met de kleurenrijkdom van een groot orkest, iets waar Duke Ellington zo'n meester in was.

Na de pauze demonstreren Hans Hoeksema en Hans de Back op overtuigende wijze nieuwe ritmische mogelijkheden van de uitgeholde kalebas. In Waterzonnetje klinkt het resultaat zo waterig als kennelijk bedoeld is, in Augmented Combinations juist super droog. Vurig als een uitslaande brand klinkt in dit laatste stuk de basklarinet van Paul Stocker. In Tjong tenslotte werkt alles wat Noorderzon zo aardig maakt bijna optimaal: de ongebruikelijke instrumentatie, de soms nogal 'linke' harmonieën, het gevoel voor kleur en sfeer. Zelfs het publiek in Vredenburg werkt mee; pas als de nagalm van de basgong volledig weggestorven is, begint het applaus.

Een mooi begin voor Noorderzon, dat echter nog niet klaar is; een fagot, een basklarinet en een sopraansaxofoon samen laten horen mag dan moedig zijn, pas als ze ook samen klinken is het echt kunst.