Londen wil ook in politieke unie uitzonderingen

BRUSSEL, 3 DEC. Groot-Brittannië wil dat in het nieuwe verdrag over de Europese Politieke Unie een clausule wordt opgenomen die het lidstaten mogelijk maakt zich te distantiëren van eerder gemeenschappelijk genomen besluiten op het gebied van de buitenlandse politiek.

Dat is gisteren gebleken tijdens de eerste dag van het conclaaf van de ministers van buitenlandse zaken van de EG in Brussel. De tweedaagse bijeenkomst, die wordt gehouden in het Egmontpaleis in de Belgische hoofdstad, is een vervolg op een soortgelijke eerdere vergadering drie weken geleden in Noordwijk. De bijeenkomsten zijn bedoeld om het aantal nog omstreden vraagstukken voor de top in Maastricht zoveel mogelijk te beperken, zodat het staatshoofd en de regeringsleiders zich volgende week op de meest essentiële zaken kunnen concentreren.

De Britse minister van buitenlandse zaken, Douglas Hurd, betoogde dat het Verenigd Koninkrijk de mogelijkheid wil behouden om als lidstaat af te wijken van eerder genomen gemeenschappelijke besluiten als dat, in het licht van “dramatisch veranderde omstandigheden”, voor het landsbelang nodig is.

Het is voor het eerst dat de mogelijkheid van "opting out' ter tafel wordt gebracht in de discussie over de politieke unie. Bij de onderhandelingen over een verdrag over de Economische en de Monetaire Unie wordt al vanaf het begin gesproken over de mogelijkheid dat Groot-Brittannië zich het recht wil voorbehouden de beslissing om deel te nemen aan de EMU - één centrale bank en één munt - over te laten aan een toekomstig parlement.

Het gaat erom, zo meent Hurd, dat een lidstaat de vrijheid moet hebben om terug te komen op een beslissing als die in conflict zou komen met het “hoogste nationale belang”. De Britse minister haalde daarbij het voorbeeld aan dat het grondgebied van een EG-lidstaat wordt aangevallen, wat het land zou kunnen nopen een eerder genomen gemeenschappelijk standpunt los te laten. “Als het hoogste nationale belang in het geding is”, zo zei Hurd, “dan moet je iets in je eentje kunnen doen. Het Verenigd Koninkrijk wil de mogelijkheid hebben om zo nodig iets anders te doen.”

De meeste andere lidstaten verwerpen het Britse idee omdat van het concept "politieke unie' weinig zou overblijven als daar al tevoren een ontsnappingclausule wordt ingebouwd. De besprekingen gisteren verliepen dan ook moeizaam, zo werd duidelijk. Op geen enkel van de omstreden punten is vooruitgang geboekt, vooral omdat ze allemaal met elkaar samenhangen. “Hoe dichter we bij Maastricht komen, des te moeilijker het wordt”, zo zei een woordvoerder.