Jagers op wilde zwijnen negeren discussie over jacht

DE VELUWE, 3 DEC. Wilde zwijnen heten ze maar echt vreselijk wild kun je ze hier niet noemen. Langs de Elspeterweg op kroondomein 't Loo hoef je je arm maar gestrekt uit het autoraampje te steken en de zwijnen duiken onmiddellijk op uit het struikgewas.

Snoevend vragen ze de passanten om een sneetje brood of biscuitjes. Wild zijn de omnivoren nog slechts in die zin dat voorbijgangers er over klagen dat ze door de bedelzwijnen achterna worden gezeten als er geen zuurtjes of chips worden uitgedeeld.

Enige kilometers verder, op landgoed Welna in de gemeente Epe, liggen stevige keilers (mannetjeszwijnen, red.) gestapeld langs een bospad op herfstbladeren. Groene corduroymannen, de kogelbuks over de rechterschouder, slingeren de zojuist in een drijfjacht gevallen exemplaren in de laadbak van een truck. Bloeddruppels, het "zweetspoor' in jagersjargon, kleuren het zandpad.

Even dreigt een handgemeen als een medewerker van de al ruim vijftien jaar tegen plezierjacht ijverende Stichting kritisch faunabeheer (SKF) plotsklaps rennend naderbij komt en foto's van het tafereel maakt. Er wordt gescholden.

SKF-bestuurslid Rita Stockmann probeert tevergeefs een discussie aan te gaan met de jagers en drijvers. Het systematisch veel te veel bijvoederen heeft er volgens de SKF toe geleid dat er op dit moment veel meer zwijnen rondlopen dan de Veluwe aankan. Door de ruime bijvoedering is het aantal biggen per worp van zo'n vijf naar tien gestegen en zijn er veel zeugen die behalve in het voorjaar ook nog een keer in het najaar jongen krijgen. “Door opzettelijk wanbeheer van de jagers kunnen ze zich lekker uitleven in hun wrede gezelschapsspel”, zegt Stockmann.

Tussen de vier- en zeshonderd zwijnen kunnen er uit een oogpunt van verstandig natuurbeheer op de Veluwe rondlopen. Nu leven er ruim drieduizend. Acht op elke tien zwijnen mag daarom worden afgeschoten van het ministerie van landbouw. Officieel is de jacht al per 1 juli toegestaan maar pas de laatste weken zijn de jagers gemiddeld zo'n vier keer per week actief.

“In de zomer vinden ze het niet leuk om te jagen. Nu met die mist en herfstbladeren komen de jagers in de juiste sfeer. Erwtensoep en fakkels in het donker. Dat is sfeervol”, verklaart Stockmann. De jagers bij de truck zijn niet tot een gesprek te verleiden. “Rijden, rijden”, schreeuwt er een en weg zoeft de met buit beladen wagen.

Bij het jachthuis van landgoed Welna worden even na het middaguur de eerste geschoten zwijnen afgeleverd. Met een aan een boom bevestigde katrol worden de dode dieren opgetakeld waarna de ingewanden kunnen worden verwijderd door de buik open te snijden. De schoongemaakte zwijnen worden achter elkaar gelegd op een bedje van dennetakken. De ingewanden verdwijnen in een pot met prut. Rondom het traditionele tableau, een stilleven van geschoten wild, huppelt een hond met een geschoten fazant in zijn bek.

Ook hier tonen de jagers zich in het geheel niet ingenomen met onaangekondigde bezoekers. Fotografen wordt het werk onmogelijk gemaakt en ook een gesprek wordt niet op prijs gesteld. “U mag mij alles vragen als u maar maakt dat u wegkomt”, zegt de jachtmeester. Een andere man, die zich identificeert als agent bij de afdeling Bijzondere wetten van de gemeentepolitie Epe, komt hem te hulp. “Onmiddellijk wegwezen”, roept hij.

Het incident is volgens Stockmann illustratief voor de wijze waarop het toezicht op de jacht in Nederland wordt uitgeoefend. Landgoedeigenaren hebben veelal een jachtopzichter in dienst die na het afleggen van een proeve van bekwaamheid opsporingsbevoegdheid krijgt. “Zo'n opzichter zal echter nooit zijn eigen baas bekeuren. En voor zover de politie zelf al toezicht houdt zijn ze volledig op de hand van de jagers. Als wij ergens aangifte van doen, worden we volledig genegeerd. Toezichthouders zouden onafhankelijk moeten zijn. Deze mannen jagen veel te graag zelf”, zegt het SKF-bestuurslid.

Woordvoerder B. Top van de politie Epe zegt zich te kunnen voorstellen dat het op een buitenstaander “merkwaardig” overkomt om door de politie op openbaar terrein te worden weggestuurd. De agent was volgens hem aanwezig om controle uit te oefenen op de jachtaktes en wapens. Het wegsturen was voor onze veiligheid. Dat de politie en de jagers onder een hoedje spelen, is niet het geval verzekert hij. “Er werken bij ons veel meer agenten die nooit iets met de jacht te maken hebben dan de mensen van de afdeling bijzondere wetten die als zodanig nauw contact hebben met de jagers”, zegt Top.

Kritisch faunabeheer vindt dat aan het nu jaarlijks terugkerende en steeds omvangrijker wordende spektakel van het doodschieten van wilde zwijnen eens en voor altijd een einde moet komen. De wildstand moet op een natuurlijk peil worden gebracht en het tellen van de omvang van de populatie van het wild - op grond waarvan het ministerie bepaalt hoeveel dieren er mogen worden geschoten - moet niet zoals nu het geval is worden overgelaten aan de jagers zelf. Het bijvoeren moet zo goed als gestopt worden.

Het bijvoeren gebeurt nu op talloze vrijgemaakte veldjes op de Veluwe. Op een gekapt stuk grond van de gemeente Epe waar vanuit een groene hoogzit comfortabel op wild kan worden geschoten, steken de hompen slachtafval uit verscheidene kuilen. SKF-bestuurslid Ineke van den Abeele gruwelt ervan.

“Zwaar gefrustreerde kerels zijn die jagers en niets anders. Ik las over een jager die sprak over zijn voorkeur om in de winter te jagen. Dan stak het penseel (het geslachtsorgaan, red.) zo mooi af tegen de witte achtergrond. Gadverdamme. Die jagers beroepen zich maar op hun oerinstinct, alsof ze uitverkorenen zijn maar ze hebben gewoon een afwijking”, zegt Abeele.

Secretaris Verhaart van de Vereniging Wildbeheer Veluwe wil ook telefonisch geen reactie namens de Koninklijke Nederlandse Jagers Vereniging geven. “Op al die dingen die de SKF stelt, geven wij jagers nooit antwoord. Wij hebben de ervaring dat dit alleen maar averechts werkt”.

Ze kunnen niet reageren, zegt Stockmann want de jagers hebben geen argumenten. “Als ze het lef zouden hebben om hun praktijken te laten fotograferen en filmen dan was het zo afgelopen met het toestaan van jacht. Dan zien mensen pas echt hoe wreed het is en gelooft niemand meer die verhalen over zogenaamd wildbeheer”.

Aan het eind van de middag maakt de snel optrekkende mist in ieder geval voor vandaag verdere jacht onmogelijk. De jagers drommen samen in het jachthuis. Voor de deur schalt spontaan het alarm van een mercedes.