EG-waarnemers in rapport: "Joegoslavisch leger moordt en brandschat'

BELGRADO, 3 DEC. EG-waarnemers in Joegoslavië hebben het federale Joegoslavische leger beschuldigd van het systematisch vernietigen van dorpen in Kroatië en van het bewust uitmoorden van mensen.

De beschuldiging was vervat in een geheim en vertrouwelijk document, waarvan de inhoud gisteren bekend is geworden. De opstellers van het document, dat gericht is aan minister-president Lubbers, komen tot de conclusie dat de taak van de EG-waarnemers in Joegoslavië “zo goed als zinloos” is geworden door het aanhoudende geweld en door de minachting van de strijdende partijen voor de vele afspraken om het vuren te staken. “In de huidige situatie van bewust en agressief geweld op grote schaal is het werk van de waarnemers vrijwel achterhaald en op zijn best marginaal”, zo wordt gerapporteerd.

Zowel het federale leger als de Kroaten worden in het rapport gehekeld wegens hun rol in de strijd, maar de hardste kritiek in het rapport geldt het leger. Het wordt beschuldigd van het aanvallen van burgerdoelen, het doelbewust aanrichten van zinloze verwoestingen en het terroriseren van dorpen met de bedoeling de bevolking tot overgave te dwingen. “In grote delen van heel Kroatië zijn in ontelbaar vele dorpen Kroatische inwoners vermoord of gedwongen tot vertrek, waarna hun dorpen met bulldozers met de grond gelijk zijn gemaakt. Er is geen poging gedaan veroverde plaatsen te bezetten; ze worden gewoon bewust vernietigd”, aldus de EG-waarnemers. Het leger heeft met een grote mate van willekeur op burgerdoelen geschoten, waarbij bewust kerken, ziekenhuizen, scholen en musea zijn vernietigd. Beweringen van het leger, als zouden Kroatische tegenstanders zich bij voorkeur in zulke gebouwen schuilhouden, worden in het rapport “inaccuraat” genoemd.

Ook de Kroatische regering wordt gehekeld. Zagreb, zo wordt gesteld, heeft geweigerd toestemming te geven voor de evacuatie van burgers uit gebieden waar strijd wordt geleverd en heeft verhinderd dat plaatselijke autoriteiten met het leger in onderhandeling traden om de verwoesting van dorpen te verhinderen. “De burgerbevolking wordt geterroriseerd door twee kanten - door ongeregelde milities en voortdurende bombardementen en door onwelwillende regeringen.”

Bij Buitenlandse Zaken in Den Haag kent men geen samenvattend rapport van de EG-waarnemers. Er zijn inmiddels 156 rapporten door de EG-waarnemers verstuurd. “In die rapporten wordt inderdaad soms felle kritiek geleverd op het Joegoslavische federale leger”, aldus een woordvoerder.

De speciale VN-afgezant in Joegoslavië, Cyrus Vance, die er met de strijdende partijen praat over de legering van een VN-vredesmacht, heeft gisteren opnieuw gezegd “zeer ontevreden” te zijn over het gebrek aan respect voor het jongste staakt-het-vuren. Hij herhaalde dat er van de komst van een troepenmacht van de VN pas sprake kan zijn als het bestand overal en door iedereen wordt nageleefd.

Gisteren is opnieuw op een aantal plaatsen in Kroatië gevochten, waarbij vooral de door het leger omsingelde stad Osijek heftig werd bestookt. (AFP, Reuter)