Echec Pirelli symptomatisch voor hele Italiaanse industrie

ROME, 3 DEC. Het mislukken van de onderhandelingen tussen Pirelli en Continental betekent voor de Italiaanse bandenfabrikant een veel zwaardere klap dan voor de Duitse concurrent, een klap die grote vraagtekens zet achter de toekomst van Pirelli.

Bovendien is het echec van Pirelli symptomatisch voor de problemen van de Italiaanse industrie. “Halverwege de jaren tachtig waren wij de stars van Europa, de knappe en goede helden”, schreef de Corriere della Sera. “Nu zijn we de slechtsten van de klas.”

Het vernietigende oordeel van de markt bleek uit de enorme koersval die de aandelen van Pirelli gisteren doormaakten op de beurs van Milaan. De gewone aandelen van Pirelli SpA gingen het meest achteruit, met 23,45 procent. Ook de drie andere titels die op de Milanese beurs worden verhandeld, daalden sterk, met 16,05 tot 22,2 procent.

Deze koersval werpt een schaduw over de kapitaalsvergroting die Pirelli zaterdag aankondigde. Maar het betekent vooral scherpe kritiek op de manier waarop Pirelli de afgelopen maanden heeft geopereerd in de gesprekken met Continental.

De Italiaanse bandenfabrikant heeft volgens Milanese beursanalysten drie strategische fouten gemaakt: de weerstand van de Duitsers is onderschat, het geheime akkoord met andere groepen om een meerderheid in Continental te krijgen is een discutabele strategie, en de problemen op de internationale bandenmarkt zijn onvoldoende onderkend.

Het is de derde grote mislukking in de pogingen van Pirelli, nu de vijfde bandenfabrikant ter wereld, tot internationale samenwerking. Begin jaren zeventig heeft Pirelli een samenwerkingsakkoord gesloten met Dunlop, maar dat werd in 1981 ontbonden. In 1988 deed Pirelli een bod op de Amerikaanse bandenfabrikant Firestone, maar deze werd met een veel hoger bod weggekaapt door de Japanse concurrent Bridgestone.

Leopoldo Pirelli, de president van de Pirelli-groep, heeft steeds gezegd dat internationale samenwerking noodzakelijk is voor het overleven van de groep op lange termijn. Afgelopen zaterdag moest hij het bankroet van een overnamepoging toegeven en aankondigen dat zijn bedrijf sterk moet afslanken om de schuldenlast te verminderen.

In Hannover zei de president van Continental, Hubertus von Grünberg, dat het afbreken van de onderhandelingen voor de Duitse bandenfabrikant geen catastrofe was. Het is alleen jammer van de tijd die we erin hebben gestoken, zei Von Grünberg.

Pirelli maakte in september 1990 bekend dat het wilde proberen Continental over te nemen. Pirelli werd hierin gesteund door een groep andere aandeelhouders. Zaterdag bleek dat Pirelli een akkoord had gesloten met deze aandeelhouders waaronder ze schadeloos zouden worden gesteld voor de geleden verliezen als de gesprekken met Continental op 30 november nog geen resultaat zouden hebben opgeleverd.

Zo'n pact was nodig omdat het statuut van Continental afzonderlijke aandeelhouders niet meer dan vijf procent van het stemrecht biedt. Hierdoor had het weinig zin voor Pirelli om zelf meer aandelen Continental te kopen.

Door de schadeloosstelling wordt het verlies door het mislukken van de overnamepoging 350 miljard lire, ongeveer 530 miljoen gulden. Pirelli moet voor het eind van het jaar de bevriende Italiaanse aandeelhouders, waaronder Mediobanca, Ras, Elektrowatt, Italmobiliare en Falck, betalen.

Al snel bleek dat Continental niets voelde voor de voorstellen van Pirelli, die volgens Hannover neerkwamen op een overname. Duitse vakbonden vreesden verlies van banen. Continental zocht en vond steun bij grote Duitse bandenfabrikanten als Daimler Benz, Volkswagen en BMW.

De inzet van de gesprekken veranderde na enige tijd van een fusie of overname naar samenwerking op de lange termijn, en de onderlinge relatie verbeterde verder nadat afgelopen voorjaar eerst de president van Continental, Horst Urban, opstapte en een maand later de top van Pirelli werd gewijzigd. Urban wilde niets weten van Pirelli, terwijl de toenmalige Pirelli-top desnoods wilde proberen om Continental tegen zijn zin over te nemen.

In een terugblik zondagmiddag op de afgelopen maanden zei Leopoldo Pirelli dat zijn groep tijdens de gesprekken een aantal Duitse bondgenoten bij zijn overnamepoging is kwijtgeraakt. Hij wilde geen namen noemen, maar in de Italiaanse pers is dit uitgelegd als een verwijzing naar de Deutsche Bank, die aanvankelijk achter de plannen van Pirelli stond, maar zich bedacht na de sterke weerstand in Duitsland.

Hij gaf toe dat Pirelli ook beoordelingsfouten heeft gemaakt, door aanvankelijk te mikken op overname in plaats van op samenwerking, en door teveel te letten op de aandeelhouders en onvoldoende rekening te houden met de opvattingen binnen de top van Continental.

Leopoldo Pirelli noemde geen andere redenen, maar op zijn persconferentie in Hannover zei Continental-president Von Grünberg dat de gesprekken ook zijn afgebroken wegens de financiële situatie van Pirelli. Hij suggereerde dat er vooruitgang was geboekt wat betreft de industriële kant van de samenwerking (Pirelli heeft steeds gezegd dat de twee groepen in grote lijnen complementair zijn), maar dat er financiële problemen waren. Pirelli had Continental voorgesteld om een belang te nemen in Pirelli Tyre Holding, die genoteerd staat aan de Amsterdamse beurs. De waarde van Pirelli Tyre, waarin de bandenactiviteit van de groep is ondergebracht, was volgens Continental te hoog geschat.

Dit zou enige financiële verlichting hebben geboden aan het Milanese bedrijf, dat dit jaar een verlies van honderd miljard lire verwacht (ruim 150 miljoen gulden) en veel kosten heeft gemaakt in zijn overnamepoging. Bovenop de 350 miljard lire aan kosten en schadeloosstelling komen nog eens ongeveer 150 miljard lire voor de opties die Pirelli wil uitoefenen op aandelen Continental van zijn bondgenoten. Het totale verlies voor dit jaar van de holding Pirelli SpA wordt geraamd op 670 miljard lire, ruim één miljard gulden.

Von Grünberg zei dat er waarschijnlijk opnieuw contact komt tussen Continental en Pirelli, maar dan over de aankoop door Continental van onderdelen die de Pirelli-groep wil afstoten om zijn schuldenlast van 3500 miljard lire (ongeveer 5,3 miljard gulden) te verminderen. Pirelli hoopt dat de verkoop van niet-essentiële onderdelen 1000 miljard lire (ongeveer 1,5 miljard gulden) opbrengt, maar beursanalysten hebben hier hun twijfels over geuit na de scherpe koersval van gisteren. De sector "gedifferentieerde produkten' is goed voor ongeveer 15 procent van de omzet van Pirelli SpA.

De nederlaag van Pirelli, die volgt op mislukte buitenlandse avonturen van onder andere Carlo De Benedetti, de verzekeringsmaatschappij Generali en de Banca Commerciale Italiano, wordt hier ook gezien als een waarschuwing voor de hele Italiaanse industrie. Pirelli is een instituut, een van het handjevol grote groepen in Italië. “Als ook Pirelli uitglijdt en valt, is het mogelijk dat de problemen die ons omringen, de economische chaos waarin we ons bewegen, groter zijn dan de mensen denken”, aldus de Corriere della Sera.