Meisje van 35 in een wereld in spiegelbeeld

Voorstelling: De Seance (naar Franz Kafka) van Paul Feld door Fact. Regie: Paul Feld; decor: Catharina Scholten; spel: Carly Wijs, Bart Klever, Els Lijesen, John Serkei. Gezien: 30- 11 Theater Bonheur Rotterdam. Tournee t-m 25-1.

In De Seance van regisseur en tekstschrijver Paul Feld komen situaties voor die met recht Kafkaesk genoemd kunnen worden. Met recht omdat het stuk gebaseerd is op teksten van Franz Kafka, met name op de verhalen "Beschrijving van een strijd' en "De metamorfose" en de roman Amerika. Met recht ook omdat de logica in het door Paul Feld geschreven verhaal even bizar is als die in het werk van Kafka. Maar de vreemde, raadselachtige logica van De Seance heeft ook met het gegeven van het stuk te maken. De fantasiewereld die Feld creëerde heeft nog het meest weg van een nachtmerrie-achtige droom. Hoofdpersoon daarin is een meisje. Een meisje van 35 wel te verstaan: ze mag dan in biologisch opzicht al lang volwassen zijn, haar emotionele ontwikkeling is gestagneerd in de puberteit.

In de voorstelling die Feld bij Fact regisseerde speelt Carly Wijs het meisje. Met een paardestaart en een bril en een lange van onderen wijd uitlopende grijze jurk ziet ze er jong uit: als een ouderwets schoolmeisje dat heel ontvankelijk blijkt te zijn voor buitengewone verschijningen waarvan ze de oorzaak niet kent. Zo wordt ze, alsof het de normaalste zaak van de wereld is, bezocht door drie plaaggeesten die plotseling uit het niets opkomen - John Serkei, Bart Klever en Els Lijesen - en die haar het leven vervolgens bepaald zuur maken. Het kwaadaardige plezier waarmee de spoken haar belagen verraadt een feilloos instinct voor de angsten van hun slachtoffer. Hoewel het meisje af en toe scherp reageert op haar kwelgeesten, berust ze over het algemeen in haar ondergeschikte positie en zoekt ze haar troost bij haar opgezette knuffelkat.

Alles wat haar overkomt is bevreemdend als in een droom: ze rolt van de ene situatie in de andere zonder dat er altijd een logisch verband is te ontdekken en steeds blijkt weer dat niets is zoals zij dacht dat het was. Ze bevindt zich kortom in een omgedraaide werkelijkheid, haar wereld is een wereld in spiegelbeeld. Paul Feld heeft geen poging gedaan die te verklaren - dat is de kracht van het stuk en dat maakt de voorstelling even wonderlijk als intrigerend.

Carly Wijs laat zich als een soort Alice in Wonderland meesleuren door de gebeurtenissen en vraagt zich nooit af wat die te betekenen hebben, noch waar ze terecht is gekomen. Een antwoord daarop zou trouwens niet mogelijk zijn: hoe kan ze met zekerheid vaststellen of ze werkelijk door spoken wordt bezocht of dat die slechts bestaan in de eigen fantasie? Een gek makende gedachte die in De Seance evenwel niet alleen tot beangstigende scènes leidt, maar ook tot groteske en komische momenten.