Leegstaand pakhuis veranderd in cultureel alternatief centrum; Krakers kopen hun bastion Vrankrijk

AMSTERDAM, 2 DEC. Op de kop af negen jaar nadat het gebouw werd gekraakt komt Vrankrijk, het hoofdstedelijk krakersbastion op een steenworp van het paleis op de Dam, definitief in handen van zijn bewoners. Voor 260.000 gulden wordt het pand gekocht door de stichting Dilemma, opgericht door de Vrankrijk-bewoners. Waarmee een dreigende ontruiming van het Amsterdamse krakershoofdkwartier in de binnenstad van de baan is.

Aanleiding voor de opmerkelijke transactie was het ontruimingsbevel dat in februari in de brievenbus viel. Na een radiostilte van acht jaar besloot de Zaanse bouwondernemer M. de Wit dat het tijd werd zijn rechtmatige bezit terug te vorderen. Dat was van een leegstaand pakhuis inmiddels getransformeerd tot het culturele centrum waar alternatief en aktievoerend Amsterdam zijn disco en café had geïnstalleerd. Tevens biedt het pand, met zijn bont beschilderde voorgevel, onderdak aan 22 bewoners.

Na enig nadenken en puzzelen besloten de krakers eind mei een bod op hun eigen pand te doen. “Je kunt het natuurlijk wel op een ontruiming aan laten komen, maar wij kozen voor het behouden van deze politieke en culturele plek en tegen de verjupping van de binnenstad”, aldus Bert (33) voormalig kraker en thans zichtbaar gelukkige deel-eigenaar-bewoner van Vrankrijk. Naarmate de kooppogingen een serieuzer karakter kregen diende zich een niet onbelangrijk probleem aan waar in alternatieve kring traditioneel een ondergeschikte rol aan wordt toebedeeld: geld.

Zelf niet bijster kapitaalkrachtig, begonnen de bewoners in oktober een geldwervings-campagne en met succes. In nog geen twee maanden tijd werd door middel van giften, leningen (tegen 6 procent) en zelfs obligaties (compleet met jaarlijkse uitloting) het koopbedrag bijeengesprokkeld. De concessie aan het kapitalistisch instrumentarium kende echter zijn grens. Zo werd een bank bij de aankoop principieel buiten de deur gehouden. “We staan niet direct te springen een dergelijke instelling te spekken”, aldus Bert, die tevens het hoge rentepercentage van 9 procent voor een banklening als een belemmerende factor noemt.

De bank wordt overigens niet geheel buiten de deur te houden. Inmiddels is in principe overeenstemming bereikt met de Triodosbank over een lening van 150.000 gulden voor de reparatiewerkzaamheden. Hoewel de antroposofische grondslag van de bank in krakerskringen eveneens op enige scepsis mag rekenen, is het dak en de achtergevel van Vrankrijk aan enige ingrijpende herstelwerkzaamheden toe, terwijl de aanleg van gasleiding eveneens geen overbodige luxe is.

Veel risico lijkt de bank overigens niet te lopen: Vrankrijk mag dan wel in matige tot slechte staat verkeren, de grond is in volle eigendom en wordt getaxeerd op een kleine 1,3 miljoen gulden. Waarom voormalig eigenaar De Wit zijn grondwaarde niet ten volle heeft benut blijft overigens onduidelijk: de bouwondernemer weigert commentaar op zijn verkoopbeslissing.

Hoewel met de aankoop van Vrankrijk een laatste krachtmeting in de vorm van een ontruiming definitief van de baan is, vermoeden de bewoners dat de gemeente weinig gelukkig is met de permanente status van alternatieve cultuurdrager die het pand nu heeft gekregen. Zo vermoeden de bewoners van Vrankrijk dat de gemeente op het punt heeft gestaan het pand te kopen om alsnog tot een ontruiming over te gaan. Van gemeentezijde wordt erkend dat het grondbedrijf in onderhandeling is geweest over aankoop, maar zich terugtrok toen bleek dat er andere kapers op de kust waren. Een woordvoerder ontkent dat er overwegingen over de openbare orde bij de aankooppoging een rol hebben gespeeld en rept slechts van “zakelijke motieven”.