Mister Infotheek is spoor bijster na verlies fortuin

ROTTERDAM, 31 OKT. De enige bescheiden man in de automatisering is geveld. Wim van Leenen tilde tot zijn eigen verbazing in nog geen tien jaar computerhandel Infotheek met 700 werknemers van de grond. Met een vermogen van ruim honderd miljoen gulden behoorde hij vorig jaar tot de rijkste Nederlanders. Gisteren vroeg Infotheek uitstel van betaling aan. Van Leenen is zijn vermogen kwijt en staat op non-actief.

“U spreekt niet met de directeur van Infotheek, ik ben slechts aandeelhouder van Infotheek. Ik heb formeel niets meer met het bedrijf te maken.” Zo kondigt Van Leenen persoonlijk zijn val aan.

Op neutrale grond in het Leidse Holiday Inn zal Van Leenen vertellen hoe het allemaal gekomen is. Het verhaal dat de accountants en banken hem en zijn bedrijf de das om hebben gedaan door in juni goedkeurende verklaringen te weigeren en de kredietkraan dicht te draaien. Het verhaal dat hij zich in tegenstelling tot anderen in de automatisering nooit heeft verrijkt. Hij heeft nooit aandelen verkocht en bezit via zijn maatschappij Jerise nog steeds bijna zeventig procent van de aandelen. Hij heeft wel onjuiste inschattingen gemaakt, maar kon toch niet weten dat directeuren van zijn Deense en Britse bedrijven sjoemelden bij het leven.

In Leiden arriveert echter geen Van Leenen. “Ik wil mij goed voorbereiden op het gesprek”, zo verklaart hij het uitstel. Afgelopen nacht om twaalf uur namen anderen voor hem een beslissing. Van Leenen mag niet meer praten. Hij is in de war.

In 1989 was Van Leenen ook even de meest besproken ondernemer van Nederland. In tal van advertenties stond zijn fotoportret met de tekst: “Mijn naam is Wim van Leenen, ik ben directeur en oprichter van Infotheek.” De advertentie was hem in de maag gesplitst. Reclamebureau Ogilvy had een bijzonder effect bereikt: zo onbescheiden een zo bescheiden man aan den volke te tonen wekte verwondering. De advertentie moest duidelijk maken dat Infotheek volwassen was geworden. Na drie jaar voorspoedige groei in de kraamkamer van de beurs, de parallelmarkt, kreeg het bedrijf officiële notering.

Van Leenen maakte er nooit geen geheim van dat de successen hem verbaasd hadden. Hij was samen met zijn vrouw Marijke begonnen in de logeerkamer van zijn woonhuis. Om het gezinsinkomen niet in gevaar te brengen bleef Wim aanvankelijk werknemer in een ander bedrijf. Hij hoopte van de opbrengst op den duur een auto te kunnen betalen.

In 1982 dacht hij dat het bedrijf wel zo groot zou kunnen worden dat hij niet meer ergens anders behoefde te werken. Hij was wel bezorgd dat hij de levensstandaard van de familie niet kon handhaven, want dan moest hij een omzet maken van wel één miljoen gulden.

Jaarlijks groeiden omzet en winst van Infotheek met duizelingwekkende percentages. Stijging van 40 en 95 procent waren heel gewoon. De omzet van 65 miljoen gulden was in 1988 meer dan verdubbeld tot bijna 150 miljoen en in 1990 verhandelde Infotheek bijna 450 miljoen gulden aan computers.

De bescheiden winst in 1983, het jaar na de oprichting, van 48.000 gulden, groeide uit tot een jaarlijks fortuin: in 1988 ruim zeven miljoen, in 1989 14 miljoen gulden. Dividend kregen Van Leenen en de andere aandeelhouders nooit. Alle geld werd gebruikt voor de groei.

Vorig jaar was er nog geen vuiltje aan de lucht. De prijzen van personal computers daalden wel “maar de invloed van deze prijsdalingen op de resultaten Infotheek is relatief beperkt, omdat de onderneming alleen distributeur hiervan is. Wij verwachten bovendien dat de onderneming de door de prijsdaling optredende margedruk grotendeels kan compenseren door schaalvergroting”, zo schreven de analisten van bank Pierson vorig jaar juni. “Gezien de verwachte groei in sommige deelmarkten en de sterke expansie in het buitenland lijkt het aandeel matig gewaardeerd”, zo vertelde de Amro Bank in oktober vorig jaar aan zijn cliënten.

In mei van dit jaar kwam de eerste donkere wolk. “We hebben de groei niet kunnen beheersen”, zo vertelde Van Leenen. In plaats van de voorspelde 17 miljoen winst zou er een verlies van een half miljoen gulden geboekt worden. Van Leenen was verrast door verliezen van Deense en Britse dochterondernemingen en ook het Nederlandse bedrijf Microland bleek een miskoop. Maar gelukkkig, de dip zou volgens Van Leenen eenmalig zijn. In de tweede helft van 1991 zou weer winst worden gemaakt, zo voorspelde Van Leenen toen.

Pas op 11 juni kwam het jaarverslag, maar zonder goedkeurende verklaring van de accountants Arthur Andersen. De ruzie tussen de accountants en banken aan de ene kant en Infotheek en Van Leenen aan de andere kant blijkt te zijn geëscaleerd. Over de toedracht wilden de advocaat van Infotheek, de bewindvoerders en Arthur Andersen zich vanochtend niet uitlaten.

Wanhopig heeft Infotheek in de afgelopen weken gespeurd naar hulp. Papiergroep VRG en automatiseerder Raet keken belangstellend naar de aangeschoten distributeur, maar zonder accountantsverklaringen waagden zij de stap niet. Vooral omdat de verliezen snel zijn opgelopen. Infotheek zelf zegt dat in het eerste half jaar 25 miljoen gulden is verloren.

Het eigen vermogen is weg en bewindvoerders mr.F.H. Tiethoff en J.C. Rozenber Polak beginnen vandaag met de uitverkoop. Van Leenen is zijn vermogen dat vorig jaar 114 miljoen gulden bedroeg, kwijt, maar daar gaat het al lang niet meer om. Het gaat om Van Leenen zelf die zich, volgens zijn secretaresse, vanochtend “razendsnel” naar huis heeft begeven. Van Leenen verklaart zelf: “Mij is enige tijd de vrije meningsuiting ontnomen.”

    • Michel Kerres
    • WABE van ENK