"Met uitzicht op de tegenstander'; Nederlander bouwt huizen in Israel

WIJCHEN, 30 OKT. Leo Stevens uit Wijchen bouwt woningen voor joodse immigranten in Israel. Niet op de bezette gebieden, want dat mag niet. Maar er wel pal tegenaan. “We hebben net 200 woningen afgeleverd. Die komen op de grens met de Westelijke Jordaanoever. Aan de goede kant van de grens.”

“De huizen komen op zo'n punt te staan dat ze een goed uitzicht hebben op de tegenstander. Indien Israel zich uit de bezette gebieden moet terugtrekken, kunnen ze vanuit deze huizen sociale controle uitoefenen op de Palestijnen op de Westelijke Jordaanoever”, vertelt Stevens. “Mochten er vijandelijkheden komen, dan staat alles er al langs de grens en hoef je niet onder het schieten door te gaan bouwen.”

Stevens weet niet of dit officieel beleid is van Israel. Maar in de laatste twee jaar dat hij nu Israel bezoekt heeft hij wel voldoende gehoord om te kunnen zeggen dat er iets van waarheid schuilt in deze gedachte. Volgens Stevens is de Israelische regering van plan langs de gehele lengte van de grens met de Westelijke Jordaanoever tienduizenden nieuwe woningen neer te zetten.

Zullen de woningen van Stevens dan dienst gaan doen als bunkers in het geval Israel de bezette gebieden moet opgeven - als vooruitgeschoven militaire post? Stevens lacht. Nee, voor bunkers zijn de prefab-huizen uit Wijchen absoluut niet geschikt. “Het zijn mooie woningen hoor, maar ze worden wel zó aan flarden geschoten als het er op aankomt.”

Stevens, directeur-eigenaar van Circel Home uit Wijchen (producent van onder meer prefab woningen, tien werknemers), timmert in Israel nu bijna twee jaar aan de weg. En niet zonder succes. Onder druk van de versnelde toestroom van joodse immigranten kondigde Jerusalem vorig jaar aan het aantal nieuwbouwwoningen op te voeren van ongeveer 2.000 naar 30.000 à 40.000 per jaar. Circel Home schreef, samen met zijn Israelische partner Hod Metal (staal), vorig jaar in op een tender voor totaal 6.000 woningen. Circel Home kwam na een lange en niet zelden hectische gang langs allerlei bevoegde ministeries en instanties uiteindelijk door de selectie en was dit voorjaar de eerste van totaal ongeveer vijftien buitenlandse firma's die een opdracht kreeg, om te beginnen voor 200 woningen.

De prefab huizen komen iets buiten Katzir (“een pestdorp van 300 inwoners”) te staan, op een heuvel 800 meter boven de zeespiegel, zo'n 100 kilometer ten noorden van Jeruzalem op de grens met de Westelijke Jordaanoever. “Israel heeft ons verzekerd dat we aan de goede kant van de grens staan”, vertelt Stevens die net terug is van een bezoek aan de regio. Niet in bezet gebied dus, want dat mag niet van de Nederlandse regering, en daarvoor krijg Circel Home ook geen exportkredietverzekering van de NCM. “Er werken volgens mij helemaal geen buitenlandse ondernemers op de Westelijke Jordaanoever, al heb ik wel bij gerucht horen verluiden dat er enkele Oosteuropese bedrijven actief zijn.”

Het materiaal voor de 200 prefab woningen, grotendeels afkomstig uit Nederland, staat nu kris-kras opgeslagen op de heuvel bij Katzir. Tweehonderdtwintig grote containers staan plompverloren in het roodbruine rotsige landschap.Stevens is niet te spreken over de wijze waarop de Israeliërs de zaken regelen. Hij stoort zich aan de chaotische manier waarop de spullen bij Katzir zijn gedumpt. Maar hij neemt het hen niet kwalijk. “De snelle groei van het aantal nieuwbouwwoningen geeft enorme organisatorische problemen. Dat merken we aan alles.”

Enkele medewerkers van Circel Home vertrekken nog deze week om de Israeliërs te helpen bij het opzetten van de huizen. Het zou de bedoeling zijn dat in dit gebied op den duur zo'n 30.000 tot 40.000 mensen komen te wonen. Niet per se allemaal immigranten, want er wordt ook gedacht over een constructie waarbij migranten in bestaande flats gaan wonen in de steden, en de flatbewoners de nieuwe meestal vrijstaande huizen krijgen toegewezen.

Dat juist een Nederlandse vennootschap als eerste de opdracht kreeg in de tender voor 6.000 nieuwe woningen, is volgens Stevens niet verwonderlijk. De relaties Nederland-Israel zijn altijd goed geweest. Daar kwam de Golfoorlog nog eens overheen. Stevens profiteert er nu naar eigen zeggen van dat Den Haag destijds Patriot-antiraketraketten heeft aangeboden tegen de Scud-aanvallen van Irak.

Stevens had aanvankelijk problemen met de financiering. Alleen als hij een bank bereid zou vinden Israel het geld te lenen wat nodig is voor de bouw van de woningen, zou hij kans maken op een order. Zijn eigen bank, een grote Nederlandse instelling waar Stevens toch al zeker vijftien jaar trouwe klant is, weigerde pertinent mee te doen. De bank die uiteindelijk wel bereid bleek te financieren, wil niet met naam genoemd worden omdat ze grote belangen heeft in de Arabische wereld. Bang om de Arabische klanten te verliezen, en bang voor aanslagen, sluist deze bank het geld nu via een andere bank naar Israel. Nee, namen noemt Stevens niet, want daarvoor liggen de zaken politiek te gevoelig.

Stevens zelf hakt overigens zelf ook vaker met dit bijltje. Vier jaar geleden kreeg Circel Home een aantrekkelijke opdracht uit Saoedi-Arabië voor de levering van een fabriek voor prefab woningen. Dit jaar keerde de mannen van Circel Home terug naar Saoedi-Arabië voor onderhoud- en reparatiewerkzaamheden. Maar wel onder een andere naam, Want Circel Home komt er in Saoedi-Arabie niet meer in nu het zaken doet met Israel.

Hij heeft het er wel voor over, want de immigratiestroom in Israel biedt Circel Home ongekende mogelijkheden. De zes miljoen gulden die met de eerste opdracht waren gemoeid, waren voor het Wychense familiebedrijfje een behoorlijke klapper - te vergelijken met eerdere successen in bijvoorbeeld Armenië waar het bedrijf kort na de aardbeving 315 woningen neerzette.

Met de politiek wenst Stevens zich absoluut niet te bemoeien. “Als ik er ben, lees ik geen kranten, kijk ik geen nieuws (...) Je hebt je er niet met de politiek te bemoeien, dat is levensgevaarlijk.” Hij voelt ook geen speciale band met Israel. Dat wil hij niet, dat kan hij zich niet veroorloven . “Wij willen met de Israeliërs en de Arabieren een even goede verstandhouding hebben.”

Foto: Directeur Leo Stevens van Circel Home in Wijchen voor een van zijn prefab woningen: “Nee, voor bunkers zijn de huizen niet geschikt. Het zijn mooie woningen hoor, maar ze worden wel zó aan flarden geschoten als het er op aankomt”. (Foto NRC Handelsblad-Freddy Rikken)

    • Geert van Asbeck