Groningen buigt zich over ontwerp voor nieuw stadshart

GRONINGEN, 30 OKT. Het hart van de Groninger binnenstad, de Grote Markt, krijgt een nieuw aanzien. Het "nieuwe stadhuis', gebouwd in 1962, met zijn geheel in de tijdgeest passende monumentale brede trap, wordt gesloopt. Ook het busstation verdwijnt.

Hoewel de zoon van J.J.M Vegter, de architect van het stadhuis, het Groninger gemeentebestuur verwaarlozing van zijn vaders bouwsel verwijt, zal vrijwel geen enkele "stadjer' een traan laten als het stadhuis onder de slopershamer valt. Niemand vond het echt mooi, deze ruimte opslokkende kolos. De trap vormde voor veel bezoekers haast een curiosum, zij leidde nergens toe: bovenaan gekomen kon de bezoeker slechts links of rechts de luchtbrug in die het oude en nieuwe stadhuis met elkaar verbond. De glazen luchtbrug doorboorde het zeventiende-eeuwse Goudkantoor, gelegen tussen het oude en het nieuwe stadhuis, dat daardoor niet tot zijn recht kwam.

Halverwege de jaren zeventig werd de trap afgesloten met een ijzeren hek en diende alleen nog tot de jaarlijkse ontvangst van Sinterklaas. Volgens wethouder Y. Gietema functioneerde het gebouw, dat veel achterstallig onderhoud heeft, al lang niet meer. “Al jaren praten we er over dat we iets anders willen. Het is een dood stukje binnenstad. Het stadhuis is in de jaren zestig na zestien jaar discussie opgezet als multifunctioneel gebouw, waar winkels en horecagelegenheden in zaten. Maar die verdwenen omdat het te plompverloren in de ruimte stond. Het was een beetje een chaotische situatie.”

Vorig jaar werd een programma van eisen opgesteld. Gietema noemt dit program “een liefdesverklaring aan de stad”. “Wij willen dat het stadshart gaat functioneren als de huiskamer van de binnenstad, waar mensen zich lekker voelen, op een terrasje kunnen zitten, kunnen winkelen en elkaar kunnen ontmoeten.” Die huiskamer moet zo breed mogelijk gedragen worden, reden waarom alle Groningers mogen meebeslissen over het uit te verkiezen ontwerp. Huis aan huis worden daarvoor 97.500 enquêteformulieren verspreid in een speciale informatiekrant. Het college van B en W heeft vanmorgen de herinrichtingsplannen van vier architecten voor de Grote Markt gepresenteerd: Jo Coenen, Koen van Velsen, Gunnar Daan en de Italiaan Adolfo Natalini. Behalve voor een nieuw stadskantoor kregen ze tevens opdracht het Goudkantoor beter uit de verf te laten komen en een noord-zuid verbinding tot stand te brengen tussen de Herestraat en de Oude Boteringestraat. Tot 1945 werd die verbinding gevormd door de nog geen 100 meter lange Waagstraat, die echter in het laatste oorlogsjaar door Canadese granaten en Duitse brandstichting werd verwoest.

De architecten hebben vier totaal verschillende ontwerpen gemaakt. Natalini sluit wellicht het best aan bij de historie van het oude stadhuis en de Waagstraat. Hij ontwierp drie stadsblokken, die doen denken aan de bouw van voor de verwoesting. De smalle Waagstraat wordt in ere hersteld. Van Velsen wil de ruimte die ontstaat na de afbraak van het stadhuis niet opvullen. Het bebouwen van de locatie blokkeert de ontstane stedelijke ruimte, meent hij. De Bussumse architect ontwierp vijf gebouwen met veertien verdiepingen die rond het Goudkantoor zijn gesitueerd.

Coenen is de enige die het "nieuwe' stadhuis niet wil slopen. Het stadhuis bezit naar zijn inzicht "een goede en correcte basisstructuur' en "onmiskenbare kwaliteiten van gevelbouw en skelet'. Hij ontwierp een nog hoger gebouw dat met het oude stadhuis wordt verbonden door een dakconstructie. Het meest in het oog springende ontwerp is van Daan. Hij maakte een schuin aflopend zinken dak dat gebouwen bedekt en het oude stadhuis in een U-vorm omzoomt.

Met een van deze ontwerpen, waarvan de uitvoering naar schatting tussen de 40 en 60 miljoen gulden kost, zal in 1993 aan de slag worden gegaan. Twee jaar later moet de inrichting van de Grote Markt zijn voltooid. Behalve de Groningers zelf zal ook een commissie van deskundigen een - stedebouwkundig - oordeel geven. Een projectgroep buigt zich over de financiële aspecten. Volgend voorjaar neemt de gemeenteraad een definitief besluit over het ontwerp.

Foto: De Grote Markt in Groningen. In het midden (met pilaren) het oude stadhuis, het lichte gebouw daarachter is het nieuwe stadhuis. Daar tussenin het 17de-eeuwse Goudkantoor. (Foto Karel Zwaneveld)