Gaviria wenst samenwerking in plaats van het afsnijden van elkaars keel; President krijgt steun van de Colombianen

LIMA, 30 OKT. Met jeugdig elan wist Colombia's 44-jarige president César Gaviria zijn Liberale Partij zondag op overtuigende wijze aan de overwinning te helpen bij de verkiezingen voor Senaat, Huis van Afgevaardigden en voor de 27 provinciale gouverneurs. “Gaviria vertegenwoordigt een jonge generatie, de vorige presidenten waren allemaal oudjes”, constateerde al een paar maanden geleden een eveneens jeugdige, en stemgerechtigde gesprekspartner in Colombia.

De uitstraling van president Gaviria, nu ruim een jaar president van zijn land nadat hij onverwachts in de schoenen was gestapt van de in augustus 1989 door Narco-terroristen vermoorde Luis Carlos Galán voor wie hij de verkiezingscampagne coördineerde, heeft ongetwijfeld een rol gespeeld. Ook de successen van Gaviria in het beëindigen van de golf van aanslagen door de Narco's, de overgave van drugsbaron Pablo Escobar in juni en de moeizame maar voortdurende onderhandelingen met de overgebleven guerrillabewegingen in Colombia, hebben de president en zijn partij geholpen om het resultaat van afgelopen zondag te bereiken.

In de naam van Gaviria, of in elk geval tijdens zijn bewind, zijn er klinkende resultaten op verschillende gebieden geboekt in Colombia, en de kiezers hebben hem daarvoor beloond. Dat wil zeggen: eenderde van de ruim 15 miljoen stemgerechtigde Colombianen heeft dat gedaan. De rest nam niet de moeite naar het zwaarbewaakte stemhokje te gaan, vermoeid als de Colombianen zijn van de vier verkiezingen in twee jaar tijd en vervuld van wantrouwen tegen de politici in het algemeen.

De uitslag van zondag betekent een feitelijk einde aan de al ruim drie decennia durende situatie in de Colombiaanse politiek waarbij Liberalen en Conservatieven beurtelings het land regeren. Een stilzwijgende overeenkomst hiertoe was eind jaren vijftig gesloten na een lange en bloedige periode van burgerstrijd die als "La Violencá' (het geweld) de geschiedenis is ingegaan. Niet alleen hebben de Liberalen voorshands het pleit in hun voordeel beslecht, de traditionele Conservatieven is een verpletterende nederlaag toegebracht. Ze moesten vele kiezers afstaan aan de nieuwe Sociaal-conservatieve partij van de oud-burgemeester van Bogota, Andrés Pastrana.

De opkomst van de sociaal-conservatieven is samen met de vorig jaar al spectaculaire resultaten van de voormalige guerrillagroep Alianza Democratica M-19, het duidelijkste teken dat de traditionele, starre verhoudingen in de Colombiaanse politiek tot een einde zijn gekomen. Weliswaar lukte het M-19 niet het succes van de presidentsverkiezingen te herhalen, de uitslag van zondag duidt op een zekere bestendiging van de rol die de Colombiaanse kiezers aan deze nieuwlichters in de politiek willen toekennen.

De verkiezingen van zondag vormen het voorlopige slot van een reeks belangwekkende ontwikkelingen in het Andesland, dat in het buitenland een slechte reputatie geniet wegens de cocaïnehandel, het endemische geweld en de volkomen onoverzichtelijke vetes die grote groepen van de bevolking al sinds jaar en dag met elkaar uitvechten. Maar terwijl de mensenrechten onverminderd hevig werden geschonden en de cocaïnekartels hun winsten tot nieuwe hoogten wisten op te voeren, werkte Colombia het afgelopen jaar tegen de verdrukking in aan een nieuwe grondslag voor zijn samenleving.

Maandenlang vergaderde een begin dit jaar gekozen Grondwetgevende Assemblee over de blauwdruk voor het nieuwe Colombia. Met de ontbinding van het parlement maakte president Gaviria deze zomer de weg vrij voor de concretisering van die constitutionele gedachten; de vrucht van eindeloos overleg, van compromissen en vooral van een flinke dosis goodwill om een verziekte samenleving een nieuwe kans te geven.

De grootste uitdaging voor de zondag gekozen volksvertegenwoordigers is dan ook om de idealen van de Grondwetgevende vergadering samen met de regering-Gaviria om te zetten in concrete daden. Aan misstanden is immers geen gebrek in Colombia en een groot aantal veranderingen in het afgelopen jaar was vooral cosmetisch. Met Escobar achter de tralies is geen einde gekomen aan de drugshandel, is zelfs nog geen proces, laat staan veroordeling van de drugsbaron bereikt. Nieuwe, economische problemen dienen zich aan. De door Gaviria nagestreefde "Apertura' (opening) van de economie blijft voorlopig op een kier staan. Een akkoord met een van de oudste guerrillagroeperingen van Zuid-Amerika, de FARC, is ondanks langdurige onderhandelingsronden in Caracas, nog steeds niet in zicht.

Toch is de uitgangspositie van de Colombiaanse politiek niet slecht. Als de resultaten van zondag mogen worden uitgelegd als een afspiegeling van wat de Colombianen (inclusief de thuisblijvers) willen, dan is een keuze gemaakt voor het soort politiek dat Gaviria nastreeft: niet zozeer de hegemonie van zijn Liberale partij als wel een "concertación' van de verschillende politieke stromingen. Samenwerken in plaats van elkaar de keel af te snijden: dat is écht nieuw in Colombia.

    • Reinoud Roscam Abbing