Nederland gaat weer samen naar school

DEN HAAG, 29 OKT. Om de stapel visitekaartjes zit nog een elastiekje. Maar gedrukt zijn ze in ieder geval al wel, want wachten op de Kamerbehandeling van gisteren kon het "Landelijk Procesmanagement Weer Samen Naar School' zich niet veroorloven. De Tweede Kamer zou toch wel akkoord gaan met de voorstellen van staatssecretaris Wallage (onderwijs) om samenwerkingsverbanden tussen het speciaal en het basisonderwijs te vormen, zo was de verwachting, en de procesmanagers hebben de afgelopen maanden niet stil gezeten.

Al aan het einde van dit schooljaar immers moet Nederland zijn ingedeeld in zo'n 500 samenwerkingsverbanden tussen basisscholen en scholen voor speciaal onderwijs, om de stroom van zwakke leerlingen naar het speciaal onderwijs kleiner te maken. Dat is weinig tijd voor een zo ingrijpende reorganisatie.

J.M. Gelauf, een van de twee procesmanagers namens de katholieke besturenbond VBKO (de andere zes procesmanagers vertegenwoordigen respectievelijk het openbare, het protestants-christelijke en het algemeen bijzondere onderwijs), vertelt met gepaste trots wat de katholieke bond tot nu toe heeft gedaan ter voorbereiding van "Weer samen naar school'. De voorlichtingsbrochures voor de scholen liggen klaar voor verzending, er is een heus draaiboek en de besturenbond heeft inmiddels vier "projectmedewerkers weer samen naar school' aangesteld, van wie Gelauf de leider is. Binnenkort wordt in elk van de 32 afdelingen van de bond een eigen procesmanager aangewezen, om namens de katholieke schoolbesturen plaats te nemen in de 56 regionale procesmanagementteams, waarin ook weer het openbare, het protestants-christelijke en het algemeen bijzonder onderwijs zullen zitten.

Was "Weer samen naar school' een jaar geleden nog een idealistisch getinte nota over een bestuurlijke samensmelting tussen zo'n vijftien basisscholen en één school voor speciaal onderwijs, nu is het een zich gestaag uitbreidend bureaucratisch netwerk van schoolbesturen die een deel van de zeggenschap over het onderwijs overnemen van Zoetermeer. En dat is nieuw. Want alle mooie woorden over decentralisatie en deregulering in het onderwijs ten spijt, hebben besturen nog steeds weinig in de melk te brokken bij de vormgeving van het beleid van de individuele school. “Dit is een uitdaging”, zegt Gelauf, wiens organisatie in de nabije toekomst meer invloed krijgt dan ooit.

Pag 3:

Scholen zien voordelen in schaalvergroting

De overheveling van macht via decentralisatie was voor de besturenbonden eerder dit jaar een reden om niet alleen akkoord te gaan met "Weer samen naar school', maar ook met "Toerusting en bereikbaarheid', de nota waarin werd voorgesteld om het aantal basisscholen met eenachtste te beperken tot zo'n 7000. Natuurlijk, ze begrepen best dat de staatssecretaris vond "dat er wat moest gebeuren'. Ook zij vonden de aanhoudende groei van het speciaal onderwijs verontrustend, evenals het feit dat er steeds minder leerlingen maar steeds meer basisscholen kwamen. Schaalvergroting van besturen en van scholen was een uitkomst, waren ze het met Wallage eens. Dat zou niet alleen de kosten beperken, maar ook de besturen in staat stellen zich meer te profileren.

De katholieke besturenbond is een brochure-reeks begonnen onder de titel "Schoolbesturen... en een eigen beleid' waarin de voordelen van grotere scholen en grotere besturen aan de achterban worden uitgelegd. Want niet alle besturen zijn even happig. Het gemiddelde katholieke schoolbestuur heeft twee scholen onder zijn beheer, meer dan 60 procent draagt de verantwoordelijkheid voor maar één school. In zulke besturen zitten behalve de plaatselijke notaris ook de bakker en de buschauffeur. Zij voelen zich bedreigd, want hoe betrokken ze ook zijn bij de school, ze zullen binnen grotere schoolbesturen plaats moeten maken voor hoger opgeleide bestuursleden, met meer inzicht in ingewikkelde zaken als samenwerking met het speciaal onderwijs of nieuwe financieringsvormen.

Deel 6a van de reeks, met op de kaft een kip op maar één ei naast een tevredener ogende kip op ten minste zeven eieren, is gewijd aan bestuurlijke schaalvergroting. Omzichtig, om de kleine schoolbesturen niet voor het hoofd te stoten, worden de voordelen van schaalvergroting uiteen gezet, met als ultieme argument dat als de schoolbesturen niet in staat zullen blijken "makers' in plaats van "volgers' van beleid te zijn, “wij wederom geconfronteerd zullen worden met van bovenaf opgelegd overheidsbeleid”.

Intussen gonst het op het bureau van de katholieke besturenbond van de bedrijvigheid. Al eerder, eveneens om sterker te staan tegenover de overheid, zijn de drie katholieke besturenorganisaties voor respectievelijk het basis en speciaal onderwijs, het voortgezet onderwijs en het beroepsonderwijs samengegaan en verhuisd naar een ruim pand in de buurt van het Haags Gemeentemuseum. "Weer samen naar school' is het eerste grote project waarbij een beroep wordt gedaan op het vermogen van besturenbonden om eigen beleid te maken. Zoetermeer kijkt, zo is indruk van Gelauf, met argusogen toe of besturenbonden in staat zijn dit zonder extern procesmanagement te doen. Zelf heeft hij er het volste vertrouwen in. Een projectgroep die de opheffing van de 1000 basisscholen namens de katholieke besturenbond moet gaan begeleiden staat al op stapel.

    • Gretha Pama