Onwaarschijnlijk succesverhaal popgroep R.E.M

R.E.M. Special, zondag RTL4, 23.35-0.10u.

De opkomst van de Amerikaanse popgroep R.E.M. (Rapid Eye Movement) geldt als een van de meest onwaarschijnlijke succesverhalen van de laatste tijd. Zanger Michael Stipe hulde zich jarenlang in een waas van mysterie, zong woorden die in geen enkel woordenboek voorkomen en sprak in interviews over de heilzame werking van lange wandelingen op blote voeten. De groepsleden lieten zich zelden zien in de zelfgemaakte videoclips en de kunstzinnige clip-compilatie Succumbs werd opgedragen aan "the spirit of independent filmmaking". Onlangs baarde Stipe opzien bij de uitreiking van MTV's Video Awards, waar hij een alternatieve striptease uitvoerde door zich te ontdoen van steeds weer nieuwe t-shirts met pacifistische, milieuvriendelijke en anderszins wereldverbeterende opschriften. Om niet te vervallen in de sleur van een rockgroep-op-tournee, reisde R.E.M. per trein Europa rond voor een reeks kleinschalige akoestische optredens, waarvan VPRO's Onrust eerder dit jaar een registratie toonde. Zo goed en zo kwaad als dat lukt in iets meer dan een half uur, belicht RTL4 een aantal facetten van R.E.M. als eigenzinnige live-groep, stadionattractie tegen wil en dank en (nog altijd) muzikale hobbyclub in de opnamestudio. De interviews blinken niet uit door hun kritische toon; zo mag Michael Stipe zonder weerwoord verkondigen dat het laatste album "Out Of Time' "de Amerikaanse pophistorie opnieuw zal definiëren' en noemt gitarist Peter Buck zijn eigen plaat in één adem met Van Morrison's meesterwerk "Astral Weeks" en het complete oeuvre van de onsterfelijke soulzanger Al Green.

Gelukkig wordt dat alles gerelativeerd door de terloopse opmerking dat rock & roll banaal hoort te zijn; een opvatting die visueel wordt ondersteund door het vrolijke amateurfilmpje bij de pretentieloze sixties-pastiche "Shiny Happy People'. Een videoclip uit het stenen tijdperk, want het Flintstones-achtige bewegende decor wordt aangedreven door een man op een fiets die nadrukkelijk in beeld wordt gebracht. Waarmee R.E.M. lijkt te willen aantonen dat alles wat er doorgaans aan flitsende beelden te zien is in popprogramma's, berust op namaak en bedrog.

    • Jan Vollaard