Aantal gebouwen in Drents "justitiedorp' Veenhuizen te koop

VEENHUIZEN, 26 OKT. Een verzekeringsmaatschappij heeft grote belangstelling voor een aantal gebouwen van het "justitiedorp' Veenhuizen in de Drentse gemeente Norg. Het ministerie van justitie, sinds 1875 beheerder van de 2.500 hectaren grote kolonie, wil van Veenhuizen af omdat het bezit van stukken landbouwgrond niet tot de kerntaken van het ministerie behoort. In het dorp, dat duizend inwoners heeft, staan nog drie inrichtingen, met in totaal zo'n zeshonderd langgestraften.

Burgemeester E. Tuynman van Norg zei gisteren op een bijeenkomst over de cultuurgeschiedenis van Veenhuizen dat op korte termijn een nieuw bestemmingsplan voor het gebied zal worden vastgesteld. Aan potentiële kopers van onroerend goed in Veenhuizen zullen voorwaarden worden gesteld om het cultuurgoed te bewaren.

“Het wordt hier geen kermis”, zei Tuynman desgevraagd. “We gaan niet het justitie-hek vervangen door een ander hek”. Zij wil dat de landbouwgrond, de bossen en de historische architectuur bewaard blijven, “al zal er in het dorp ook ruimte moeten zijn voor ontwikkeling”. Het ministerie heeft zijn eigendommen ter verkoop aangeboden aan de Dienst der Domeinen.

Veenhuizen werd in 1822 gesticht door de Maatschappij van Weldadigheid, die zich ten doel stelde paupers uit de Hollandse steden een nieuw leven te geven. Enerzijds uit humane bewogenheid, anderzijds omdat de burgerij in het westen zich bedreigd voelde. De kolonie ontwikkelde zich in de loop van de negentiende eeuw tot een oord waar bedelaars, landlopers en ook dienstweigeraars uit het westen door militairen met harde hand werden heropgevoed. Zij werden tewerkgesteld in ontginningsprojecten op de Drentse hei.

Het dorp is nog steeds op vrijwel authentieke wijze ingericht, met twee grote kerken, een gemeenschapshuis en een groot aantal kleine "bewakershuizen'. Een groot deel van Veenhuizen bestaat uit bos, eigendom van Staatsbosbeheer, en landbouwgrond, dat door de boeren wordt gepacht. De meeste woningen heeft justitie inmiddels al verkocht aan de huurders.

Er bestaan plannen om in het oude hospitaal van Veenhuizen het Nationaal Gevangenismuseum in te richten. Volgens prof.dr. A. van der Woud, hoogleraar in de geschiedenis van de architectuur en stedebouw, gaan er bij gemeente en provincie ook stemmen op om de tentoonstelling te verrijken met thema's als "de omgang van de maatschappij met wat zij randfiguren noemt', wegens het aparte karakter en de geschiedenis van het justitiedorp.

Van der Woud sprak gisteren in Veenhuizen als voorzitter van het congres van de Keuningvereniging die jaarlijks een bijeenkomst organiseert over een geografisch-historisch onderwerp in noord Nederland.