Tekort aan priesters wordt steeds nijpender door sterke vergrijzing

ROTTERDAM, 25 OKT. Honderden parochies kunnen niet beschikken over een eigen priester. Dat aantal zal snel stijgen door de toenemende vergrijzing van het priesterbestand. Samenvoeging van parochies en taken overlaten aan niet-gewijde pastorale krachten en vrijwilligers is niet voldoende om uit deze "uitzichtsloze situatie' te komen. Het priesterambt zelf moet ter discussie worden gesteld.

Dat concludeert de Heerlense theoloog dr. E. Verbraak in zijn deze week verschenen rapport "Priestertekort? Een inventarisatie van oplossingen in Nederland'. Het rapport maakt deel uit van een Europees onderzoek naar het priestertekort, dat wordt gecoördineerd door prof. J. Kerkhofs, emeritus-hoogleraar godsdienstsociologie aan de Katholieke Universiteit Leuven.

Aan het onderzoek van Verbraak hebben zes van de zeven bisdommen deelgenomen. Het bestuur van het bisdom 's Hertogenbosch zag geen heil in medewerking omdat “men zich grondig heeft voorbereid op de komende pastorale situatie”, aldus vicaris-generaal A. Hurkmans.

Uit het rapport blijkt dat 10 tot 20 procent van de in totaal 1.755 parochies niet over een eigen priester kan beschikken. Zo telt het bisdom Breda 167 parochies en slechts 144 priesters, van wie de helft ouder is dan 60 jaar. Volgens verwachting zal dit bisdom tegen de eeuwwisseling nog maar over 72 priesters beschikken, van wie driekwart de 55 gepasseerd is. Het bisdom Groningen, met 95 parochies, heeft 61 priesters, van wie 43 ouder zijn dan 55 jaar.

Priesters die voor meer dan één parochie verantwoordelijk zijn, vormen al geruime tijd geen uitzondering meer. Een van de gevolgen van deze ontwikkeling is dat van doorstroming naar bestuurlijke functies, zoals vicaris of bisschop, nauwelijks sprake kan zijn, aldus Verbraak. Niet alleen de parochie, ook de kerk in het algemeen wordt volgens kerkelijke beleidsmakers op die manier bedreigd door het priestertekort.

De meeste bisdommen proberen door samenvoeging van parochies en het verdelen van de taken tussen beroepskrachten en vrijwilligers de problemen het hoofd te bieden. Ook wordt er naar gestreefd meer pastoraal werkers te werven. De bisdommen 's Hertogenbosch en Roermond nemen een uitzonderingspositie in. Het Bossche bisdom stelt nauwelijks pastoraal werkers aan, Roermond helemaal niet.

Er is maar één oplossing die hout snijdt, volgens Verbraak: het aantal priesters vergroten. “Alle aangedragen oplossingen zullen immers vroeg of laat stuiten op het tekort aan priesters. Een uitweg uit deze uitzichtloze situatie is pas mogelijk wanneer het priesterambt zelf ter discussie komt te staan of wanneer de functie van pastoraal werk(st)er tot een aan het priesterambt gelijkwaardig ambt wordt verheven.”