Welkom terug Ed, Jan, Fred en André

Van Binnenhof 1a nog steeds weinig te melden. De algemene politieke beschouwingen van twee weken geleden, alom gekwalificeerd als de saaiste sinds tijden (terwijl het in voorgaande jaren een ook al zo weinig verheffend schouwspel was) waren klaarblijkelijk voor de Tweede Kamer het begin van de grote winterslaap. Den Haag Vandaag komt tegenwoordig van de overkant, van Binnenhof 22 waar de Eerste Kamer is gevestigd. Of van buiten Den Haag. Want de beroepspolitici mogen dan weinig van zich laten horen, de oud-politci zijn actiever dan ooit.

Welkom terug Ed van Thijn (57). In zijn volgende week te verschijnen bundel Democratie als hartstocht pakt hij in het eerste hoofdstuk de draad van vijfentwintig jaar geleden weer op door wederom te pleiten voor de gekozen minister-president. Welkom terug Fred van der Spek (67). Volgend jaar wil hij de PSP opnieuw gaan oprichten. Want een pacifistisch-socialistische partij blijft een bittere noodzaak nu Groen Links zo naar rechts aan het opschuiven is. Welkom terug André van der Louw (58). In het kader van de vernieuwing van de PvdA organiseert hij de in sociaal-democratische kring niet ongebruikelijke "fringe meetings'. Het is wat anders dan leiding geven aan het crisiscomité dat de partij er weer bovenop moest helpen - een functie die hij zichzelf aanvankelijk had toegedacht - maar zei Van der Louw een half jaar geleden niet dat hij “ook op een hele nederige manier” beschikbaar was voor de partij?

Welkom terug Jan Schaefer (51). Hij besloot deze week definitief door te gaan met zijn "beweging' om de PvdA buitenlangs te veranderen. Immers: “Zoals het nu gaat, gaat het niet goed”. Welkom terug Jan Terlouw (59). Even was hij mister D66, koos vervolgens als secretaris-generaal van de conferentie van Europese Transportministers voor de anonimiteit, maar binnenkort is hij als commissaris van de koningin in Gelderland weer wat meer politicus. In de jongste uitgave van het partijorgaan van de Democraten houdt hij een pleidooi voor het maken van een beginselprogramma voor D66. “Je moet gewichten aan het schip hangen anders blijf je te kwetsbaar, te vluchtig.”

Samen met de minirok en de muziek zijn ook de politici uit de jaren zestig weer teruggekeerd. Vol heimwee en nostalgie kunnen ze praten over de tijd dat de politiek nog leefde. De toneelvoorstellingen over de nacht van Schmelzer waren binnen een mum van tijd uitverkocht. Vroeger, ach ja, vroeger.

Het was deze week een droefgeestige bijeenkomst, daar in dat zijzaaltje van de Herdenkingskerk in Amsterdam. De Kamerkring Amsterdam van het CDA was bijeengekomen om te praten over het partijrapport "Politiek dicht bij mensen'.Eén van de aanwezigen had nog zo gezegd: laten we ons niet blindstaren op de malaise in de partij. Maar wat moet je, als actief lid van het CDA in Amsterdam, als er overal om je heen wordt geroepen dat de politiek niet meer tot de verbeelding spreekt. Hondepoep voor de deur, dat leeft bij de mensen. Politiek issue voor de partij van maken dus, reageerde een partijgenoot. Zou kunnen, moet ook, vonden alle aanwezigen, want allen waren het erover eens dat politici een antenne dienen te hebben voor zaken die de mensen bezighouden. “Maar”, zo vroeg de vertegenwoordigster van het CDA-Vrouwenberaad zich af, “hoeveel behoefte hebben mensen aan beginselen als ze zich ergeren aan hondepoep”? Politiek moet anders. Niet meer van die vergaderingen waar een saai Kamerlid een verhaal houdt. “Maar het probleem is nu juist dat de mensen niet eens weten dat ik saai ben”, riep het aanwezige CDA Tweede Kamerlid Koetje in een vlaag van opperste oprechtheid uit.

Het antwoord op de vraag hoe kan het veranderen, werd dus ook in Amsterdam niet gevonden. Het wachten is op De Omslag. We moeten weer wat meer provoceren, dan komt de belangstelling vanzelf wel, zei de voorzitter van de CDA-jongerenorganisatie nog. Zou het helpen? Want behalve dat de politiek saaier is geworden, zijn de burgers veranderd, is steeds de analyse. Niet voor niets komt de roep om vernieuwing van de jongeren van toen en niet van de jongeren van nu. Toen Ed van Thijn in juni 1966 als fractievoorzitter van de PvdA in de Amsterdamse gemeenteraad het bouwvakkersoproer van een week daarvoor besprak, vroeg hij onder meer om een "beraadscommissie van jonge mensen' die uitsluitend zou moeten worden samengesteld uit 18- tot 25-jarigen. Daar zou je nu niet mee moeten aankomen. Er zouden niet eens genoeg jongeren worden gevonden om de commissie te bezetten. De jongeren van tegenwoordig redden zich over het algemeen wel. Klachten dat ze geen willig oor vinden bij de politiek hebben ze althans niet. Ze klagen pas als de studiefinanciering niet op tijd wordt overgemaakt.

Onder dit gesternte beraden alle partijen zich over hun toekomst. Want het gaat natuurlijk niet alleen om de PvdA, hoewel die partij op dit moment wel het hardst door de malaise wordt getroffen. De malaisestemming heerst bijvoorbeeld ook bij Groen Links. Behalve de naam is er weinig jong en fris aan de partij waarin CPN, PSP en PPR zich twee jaar geleden verenigden. Ria Beckers die twee weken geleden, zoals ze zelf zei haar vijftiende Algemene Beschouwingen meemaakte, moet worden opgevolgd. Maar door wie?

Bij de VVD kan weer worden gelachen omdat het dramatische verlies is gestopt. Maar het moet deze partij toch te denken geven dat het Kamerlid Linschoten die in 1982 als benjamin de fractie binnenkwam dat negen jaar later nog steeds is. De personele vernieuwing is ook daar minimaal. D66 dan maar? “Ik weet eigenlijk niet of er nog ergens binnen de partij over inhoudelijke zaken wordt gesproken”, zegt de Noordhollandse D66-gedeputeerde Els Berman in het blad Democraat van deze week.

Ed, André, Jan, Fred en al die anderen met dat jaren zestig-stempel hebben van zich laten horen. Maar de aardigste bijdrage in het debat kwam toch van de 69-jarige voorzitter van de Eerste Kamerfractie van het CDA, Ad Kaland die een jaren zestig verleden nu juist moet ontberen. “Stemvee” noemde hij zijn christen democratische collega's in de Tweede Kamer. “Zij volgen blindelings hun fractievoorzitter en die volgt weer blindelings de premier. Zo gaat dat toch? Ik zou er niet tegen kunnen.”

Hij heeft gelijk en daarom is het zo jammer dat Kaland deze week al weer zijn spijt betuigde. Want de partijen kunnen intern wel nog zo veel discussiëren, als het debat in de Tweede kamer doodslaat, wordt het nooit wat. Wakker worden Elco, Thijs, Frits en Hans.

    • Mark Kranenburg